Жануб KZ

Ойи мени ўлдирманг.

яргаллык — Thu, 16 Feb 2017 17:16:35 GMT

Ойи мени ўлдирманг.

(йиғлатувчи ҳикоя) Кеча тунда касалхонада навбатчи эдим. Бизда оғир беморларнинг ўзи йўқ, шунинг учун навбатчилик осуда ўтарди. Соат иккилардан ўтганида, ташқаридан шовқин келди. Итларнинг ирриллаши, акиллаши ва эркак кишининг даҳшатли чинқириғини эшитиб ҳамшира билан ташқарига отилдик. Овоз қоровул Эркин амакиникига ўхшарди. Тилимизда битта савол тинчликмикин? Нега бунақа ёввойи тарзда бақиради. Қоровулнинг кулбачасига қандай чопиб борганимизни ҳам билмайман. У ерда ҳеч ким йўқ эди. Шундагина овозлар боғ томондан келаётганига амин бўлиб, ўша томонга чопдик. Катта ўрик тагига етганимизда қоровулнинг ўзи пайдо бўлди. Қоронғу бўлгани учун қўл телефонларимизнинг чироғи ёқилган. Нурни Эркин амакига тўғирладим.Унинг ҳамма ёғи қон, яктаги ва шими йиртилиб кетган. Ўн чоғли жангари билан ёқалашганга ўхшар, дағ-дағ қалтирар, яқинроқда эса ҳамон итларнинг аккиллаши эшитилиб турарди. -Тинчликми? деб савол беришим билан, икки хатлаб ёнимга келди. Шундагина унинг қўлларида нимадир борлигига аҳамият бердим. Қарасам....Ундан кўра қарамаганим, кўрмаганим яхши эди. Унинг қўлида ҳамма ёғи тишлаб, бир оёғи деярли ғажиб ташланган чақалоқ бор эди. Врачман. Бундан бадтар ахволдаги болаларни кўрганман десам муболаға эмас. Аммо ҳозир кўзим тушиб турган манзара даҳшатнинг ўзгинаси, унча-мунча одам қараб тура олмасди. — Қизим, қаранг балки тирикдир. Итларнинг оғзидан тортиб олдим... Жон болам, ёрдам беринг! Уни қўлимга олиб ичкарига югурдим Мурғаккинанинг устидаги кийимлар илма -тешик бўлиб кетган, болдири ва елкасидан тиззиллаб қон кетарди. Муолажа хонасига етиб келиб, чироқни ёқдик. Ташқарида, қоронғуда кўрганимиз холва экан. Тахминимга кўра, хали чилласи чиқмаган чақалоқнинг бирорта тишланмаган жойи йўқ, бел томонида эса бир бўлак лаҳта гўшт дафтар варроғидек очилиб, қовурға ва умуртқа поғонасининг бир қисми, асаб ва қон томирлари кўриниб турарди. Юракчаси , ўпка ва жигарлари жойлашган кўкрак қафаси ҳам илма-тешик, юзига хам тиш изи ботганди. Болада жон аломати сезилмасди. Шундай бўлсада тез тиббий ёрдамни беришга уриниб кўрдик. Ҳамшираларга нима қилиш кераклигини буюрар эканман, кўзимдан тирқираётган ёш тўхтамайди. – Қандай қилиб бола бу аҳволга тушди? Нега дайди итларнинг емишига айланди? Онаси ким? Қани? деган саволлар миямда ғужғон, аммо жаррохлик столида ётган бу тилсиз , бегуноҳ норасида жавоб беришга қодир эмасди. Клиникамиз янги. Кўп ускуналар ўрнатилмаган. Аммо чақалоқ ҳам ўликку! дейману, барибир нимадир қила оладигандек, ҳамкасбим билан юрагини ишлатишга уриняпмиз. Тинмай Аллохга ёлвораман. Нима деётганимни билмайману, кўзим болажонда, қалбим эса муножот билан банд эди. Жаррохни чақирдик. Кап—катта қирққа кирган эркак изиллаб йиғлар экан, " бу холатда катталар ҳам тирик қолиши даргумон, бекор уриняпмиз опа" деб қўллари қалтирарди. - Қалтирамай, жарохатларини тикинг, у кўп қон йўқотяпти! Қалтирама!!! Ғайритаббий оҳангда янграган буйруқдан сўнг жаррох ўзига келиб, ғажилган оёқчадан чиқиб турган қон томирини қисқич билан қисиб, ишга киришди. Бир унга эмас, ҳаммага бақиряпману, бундан натижа чиқишига ишончим тобора сўниб борарди. Ҳамширанинг қўнғироғидан сўнг етиб келган ички ишлар ходимлари ҳам боланинг холатига қарай олишмади. Бир муддат, карахт туришгач, энди кечлигини такидлаб, ташқарига чиқишимизни ва ишларига халақит бермаслигимизни талаб қилишди.. Аммо, шу вақт мўжиза рўй берди.Ха мўжиза! Меҳрибон Аллоҳ ўзинга шукур! Чақалоқ мушукчанинг миёвлашига ўхшаган ожиз сас берди. Сунъий нафас берилаётганими, тўхтаган юракни ишлатишга уринганимиз ёки илтижоларимизми билмадим, у қанақа куч бўлди экан, болани нариги дунёдан қайтарди... Уни жарохатларини тикиб, керакли биринчи ёрдамни бердигу ортиқ ушлаб тура олишга ҳаққимиз йўқ эди. Сабаби клиникамиз хусусий, боя айтганимдек янги очилгани учун керакли ускуналар йўқ. Яхши жиҳозланган ва ихтисослашган каттароқ касалхонадагина гўдакнинг ҳаётини сақлаб қолиш мумкин. У нафас ола бошлагани билан, ахволи ўта оғир эди. Етиб келган Реанимомобилда гарчи шифокор бўлсада, ўзим у билан бирга жўнадим... Эрталабгача етти-саккиз танишимни уйғотиб, болага қон топшириш учун чақирдим. Барака топинглар, ким эканл икларини айтмайман, "Одноклассники" даги икки йигит ҳам, бир оғиз гапим билан етиб келишди ва қон беришди. Касалхонамизга қайтганимда, бу воқеадан ҳамма хабардор бўлган. Ўз дарди ўзига етарли беморлар ҳам бири қўйиб, бири боланинг аҳволи ҳақида сўрарди. Жуда чарчаган бўлсам ҳам уйга қайта олмадим. ИИБ га бориб гувоҳлик беришимиз шарт эди. Қоровулнинг ҳолига қараб бўлмайди. Оппоқ соқоли титраб, ҳалиям кўзлари нам. Мен ҳар йигирма дақиқада, қаҳрамонимиз ётқизилган касалхонага қўнғироқ қилиб ҳамкасбларимни саволга тутаман. Биз ҳолат бўйича тушунтириш хати ёзиб бергунимизга қадар, бечора норасиданинг онаси ҳам топилибди. Мен гўдак ноқонуний туғилган, гуноҳнинг меваси шунинг учун ташқарида қолдирилган ва итларга таланган деб ўйлаган эдим. Адашибман. Уни туққан ҳайвон(кечирасизлар!) Бировнинг хасми ҳалоли, никоҳидаги хотини экан. Нима учун кичкинтой бу ахволга тушганини сўрарсиз? Келинчак Россияга ишлагани кетган эри, телефонда сал қаттиқроқ гапириб қўйгани учун, аламини зурриёдидан олибди. — Нима деди? Гапиринг Мирзаева? Нима, жим ўтирасизми? Қия эшикдан кузатар эканман, она номига номуносиб бағритош махлуқ қорнида тўққиз ой кўтариб юрган ўғилчасининг ахволи хақида қизиқмаётгани учун бўғиб ўлдиришга тайёр эдим. —Гапиринг, эрингиз нима деганди? Талоқми? —Йўқ деди у, энсаси қотиб, — Ўғил туғсанг, {Брилиант кўзли комплект} олиб бераман деганди. Энди ўшани обера олмасмиш. "Россияда кризис, чида! " деб баҳона қилди. Кейин нима бўлганига ақлим етмай қолди. Аёлга савол бераётган терговчи унга бақира кетди. Мен терговчи ҳаракатини ёқлаб, унга қўшилишга хам тайёр эдим. У тунда касалхонамизга борган ва милт-милт йиғлаган кўнгли бўш мелисага сира ўхшамасди. Агар уч киши аранг тўхтатиб қолишмаганда жазога лойиқ иблисанинг бир нима қилиб қўйиши аниқ эди... Уйга қайтяпману ўзимга савол бераман. – Битта брилиант кўзли зирак Аллоҳ берган бебаҳо омонатдан қиммат турадими? Эрининг бир оғиз гапи учун қийналиб туққан арзандасидан кечиш мумкинми? Мен ҳам аёлман, онаман! Турмуш ўртоғим баъзан нималар демайди. У ваъда берган қанча нарсалар иккаламизнинг ҳам эсимиздан чиқиб кетади. Аммо бирор марта ўша арзимас матохларни деб қоракўзларимдан аламимни олмайманку! Дунёда минглаб тирноққа зор инсонлар бор. Битта бола учун, ҳамма брилиантларидан воз кечишга тайёр аёллар кўп. Эрига аччиқ қилиб фарзандини телефонда гаплашиб ўтирган жойига ( кўчадаги ўриндиққа) қолдириб, кириб ухлаб қолган келин ўзбекми, мусулмонми? Минг афсуски у ўзбек, минг афсуски у муслима! Ё алхазар! Нафс қулларига ўзинг инсоф бер! Бу нобакорларга бола эмас, бўйи баробар тилла ва брилиантлар бериб, уларни шу ҳолатда кўмиб ташласанг бўлмайдими? Кун бўйи кайфиятим бўлмади. Чопқиллаб юрган кичкинтойимга қарасам, ҳамма жойи йиртилиб ётган болакай кўринаверади. Унинг ҳаётга қайтгани мўжиза. Илоҳим, отаси тезроқ қайтиб, уни бағрига олсин! Она номига номуносиб бу алвастини эса ўша итларга талатишса ҳам розиман. Зеро, унда Момо Хаводан қолган муқаддас туйғу—оналик меҳри борлигига заррача ишонмайман. Балки нотўғри хулоса қилаётгандирман. Қайдам.... Аммо 2015 йилнинг 29 июлини қиёматга қадар унута олмасам керак. Балки кеча қиёмат гувоҳи бўлгандирман... Алхазар!!!! Алхазар!!!! ОЙИ МЕНИ ЎЛДИРМАНГ Гунохларга хўп ботиб, Ғазаб билат тутоқиб. Бахоналарни топиб, Ойи мени ўлдирманг. Яна қизман во ажаб, Юзингизда бор ғазаб. Қилдингиз тилла талаб, Ойи мени ўлдирманг. Қизларга зорлар қанча, Катта бўлганман анча. Тиғни минг ботирганча, Ойи мени ўлдирманг. Мен хам оламни кўрай, Сизга мехрибон бўлай. Ойижоним деб турай. Ойи мени ўлдирманг.

Валижон Азим.

Буюрмаган бойлик

яргаллык — Mon, 28 Apr 2014 17:01:10 GMT

Буюрмаган бойлик

(Ҳикоя)

Эва-Лис Варио

Икки нарса аниқ эди. Безил амаки — бой, Безил амаки — қашшоқ.

Бутун оиладагиларнинг фикри шундай. Улар пулга муҳтож бўлган пайтларда у ҳақда дунёдаги барча ҳақоратли сўзларни ишлатишарди. Ювош Клотилда ҳам бўйнидаги дури эскириб қолгани учун янгисини сотиб олишни истаган куни уни оддийгина қилиб «қурумсоқ Безил» деб ата-ди. Насияга келган «Астон Мартини»ни уриб олган Персивал Безил амакини қоқсуяк, қашшоқ, зиқна, ярамас ва шу каби бир қатор «безакдор» сўзлар билан таърифлади. Қолганлар ҳам у ҳақда луғатда бор-йўқ сўзларни ишлатиб бўлишганди.

«Шунча пули бор одам бунчалик зиқна бўлмаслиги керак», — деди Персивалнинг онаси. — Лекин у ҳақда ёмон сўз айтма. Қулоғига етиб бориши мумкин». «У бойлигини қабрига олиб кетолмайди, — деди Персивалнинг опаси сочларини тараркан. — «Мен янги мўйна пальто сотиб олиш учун пул сўрагандим, у «Пальтони нима қиласан? Ҳозир ёз-ку?», деди. У — хасис.

«У бойлигини қабрига олиб кетолмайди» деган сўзлар Безил амакининг олдида ҳам тез-тез айтиладиган бўлиб қолганди.

«Бунча бойликни қабрингизга олиб кетармидингиз, Безил амаки?», дейишарди улар. «Нега шаҳар четидан кенг ҳовли олиб яшамайсиз? Биз меҳмон бўлиб борардик. Қандай зўр бўларди?! Бойлигингизни нариги дунёга олиб кетолмаслигингизни ўзингиз ҳам биласиз-ку».

Безил амаки ўзини қулоғи оғир одамдек тутса-да, уларнинг барча сўзларини эшитарди. У ўзининг қизғанчиқ, хасис, зиқна, ярамас, бир чақа устида тик турадиган, бойликка ўч, емай тўп-лайдиган одам эканини билиб олганди. У бундан ҳам баттарроқ сўзларни эшитганди. Барибир, парвойи фалак эди. Фақат «У бойлигини қабрига олиб кетолмайди» деган сўзлар унинг асабини бузарди.

У Трансваалда олтин топилган пайтда ўша ерга бориб бойиб кетганди. Одамлар унинг роҳатда яшаш учун анча қариб қолганлигини айтишарди. Улар нимани ҳам билишарди? У ҳаммага «йўқ» деб роҳат қиларди. «Одамлар циркдаги ҳайвонларга ўхшашади, — ўйлаб қоларди у кўпинча. — Уларнинг минглаб талаб-истаклари олдида бошқа нарсаларнинг қадри йўқ».

У фақат бир марта «хўп» деганди. Ўшанда, синглиси ундан ақли ноқисроқ ўғли Вернерни ўз ёнига олишни сўраганди. «У сенинг ёрдамчинг бўлади», деганди синглиси Мауд. Вернер унга барча ишларда ёрдам бермаса-да, ҳар қалай Безил амакининг дастёри сифатида унинг ёнида юрганидан хурсанд эди.

Безил амаки бойлигига номутаносиб одмигина уйда яшарди. Вернер ҳовлидаги дарахтларга қарар, тамаки дўконидан қоғоз олиб келар, бўш пайтларида эса тирноқларини текислаб ўтирарди. У Безил амакига «Сиз бойлигингизни нариги дунёга олиб кетолмайсиз», демасди, чунки унга бойликнинг қизиғи йўқ эди.

Безил амаки Вернердан ҳамкорлари, банк ва шу каби ишларга хат ташувчи сифатида ҳам фойдаланар, зеро, у почтага ҳам, телефонга ҳам ишонмасди. Вернер қалин хатжилдларни у ёқдан-бу ёққа ташиб ўрганиб қолган, уларнинг ичида нима борлигига қизиқиб ҳам кўрмасди. Безил амакининг адвокати, ҳисобчилари ва банк ходимлари ҳам бу кишининг антиқа иш усулига кўникиб қолишганди. Бойлар ўзлари истаганларидек иш қилиш-лари мумкин.

Безил амакининг яна бир антиқа иши шу бўлдики, у соппа-соғ юрган пайтидаёқ Вернер билан дурадгорлик дўконига борди ва

ўзи учун тобут ясашга буюртма берди.

У тобутнинг каттароқ бўлишини айтди. Ёши Безил амаки билан тенг бўлган дурадгор унга нархи арзонроқ, рандаланмаган тобут ясаб берадиган бўлди. Рандалангани икки баробар қиммат эди-да.

«Ўзим рандалаб оламан», деди, — Безил амаки. — «Қолаверса, ҳали вақтим кўп. Мен эртага ўлмоқчи эмасман. Унда уйдагилар хурсанд бўлиб кетишади. Мен роҳатланишни ёқтираман».

Бир куни эрталаб у Вернерни адвокати олдига жўнатди. Буни эшитиши билан бутун оиладагилар Безил амаки пулини кимга васият қилиб қолдириши тўғрисида можаро бошлашди. У бу ҳақда кейинроқ айтишини билдирди. «Бу ҳақда бошқа сўз очманглар», деди у.

Бу воқеа уй бекаси эрталаб чой келтираётиб, Безил амакининг абадий уйқуга кетганини кўришидан ўн йил илгари бўлганди. Ўтган ўн йил давомида у роҳатланиб яшади. Оиладагилар уни безовта қилишмади, унинг сармояси тўхтовсиз ўсиб борди.

Фақатгина доим пулга ўч Персивал унинг чойига заҳар солиб қўйишни ўйлаб юрар, фақатгина Безил амакининг ўлими унинг бу режасини тўхтатиб қолди. «Бахтли ўлим», дейишди бутун оиладагилар. «Қийналмасдан жон берибди».

Улар амакиларига қандай меҳрибон бўлишганини эслай бошлашди ва унинг меросига кўпроқ ким ҳақли экани ҳақида баҳс бошлаб юборишди. Ҳар бири ўзининг қандай меҳрибонликлар кўр-сатгани ва фақат ўзи меросга ҳақли эканини пеш қилишарди.

Улар адвокат билан маслаҳатлашишди. У Безил амакининг васиятини айтди. Дафн маросими зудлик билан ўтказилди. Тобут уй орқасидаги боғда. Вернер унинг қаердалигини биларди.

«Бошқа ҳеч нарса демаганми?»

«Хўш, — деди адвокат, — у кўмиш маросимига шаҳардаги энг яхши дўкондан энг яхши маҳсулотларни сотиб олишларингни айтган. ўоз ва курка, мол ва қўй гўшти, вино ва вискилар олий сифатли бўлиши керак». Адвокат хонасида яна бир хатжилд борлигини, унда нима ёзилганини билмаслигини, дафн маросими тугагандан сўнг, уни очиб ўқиб беришини айтди.

Ҳамма қимматбаҳо қора кўйлак сотиб олди ва маросимга тайёргарлик қизиб кетди.

Фақатгина Вернер: «Безил амакига бошқа тобут сотиб олмайсизларми?» деди. Боғдаги тобут ёмғирда қолиб, бузилиб кетганди. Лекин унга ҳеч ким қулоқ солмади. Барибир ер остида қолиб кетадиган нарса, янги тобутнинг нима кераги бор?

Шундай қилиб, йиғи-сиғи билан Безил амакини кўмишди. Оиладагилар уй эгаси тарк этаётган кичкина уйга йиғилишди. Безил амаки Вернерга анчагина нақд пул берган ва уни қандай қилиб кўпайтириш мумкинлигини ўргатиб кетганди.

Улар Вернердан уй энди унинг номида эканини эшитиб ажабланишди, лекин ғазабланишмади. Безил амаки унга ҳам озроқ пул берган ва уни қандай ишлатишни ўргатганди. Оиладагилар Вернер шу пулга рози эканини эшитиб, енгил тортишди. Вернер кўп пул ушлаб ўрганмаган, кўп пулга муҳтож ҳам эмасди. Ниҳоят, адвокат хатжилдни очганида уйга жимжитлик чўкди. Унинг ичида Безил амаки ўз қўли билан битган атиги бир сатр гап ёзилган қоғоз бор эди: «Пулларимни ўзим билан олиб кетдим».

Бу қанақаси бўлди? Унинг миллион-миллион пули бор эди-ку?! Ҳа, дейишди, ҳисобчилар, банк ходимлари. Безил амаки ўтган ўн йил давомида бор бойлигини нақд пулга айлантириб кетганди. Лекин уларни нима қилган, буни ҳеч ким билмасди.

Бу ҳақда Вернердан сўраб кўриш ҳеч кимнинг хаёлига келмади. Вернер ўн йил давомида банкдан олиб келган ҳамма хатжилдларни Безил амакининг тобутига ёпиштириб чиққанди. Аввал у хатжилдларни тобутнинг ҳамма тарафига ва остига ёпиштирганди. Сўнгра эса Безил амаки буюрганидек, тобутга қалин матони майда мих билан қоқиб ташлаганди. Вернернинг мияси яхши ишламаса-да, қўл-оёғи чаққон эди.

У буюрилган ишни аъло даражада бажарганди.

Инглиз тилидан

Дилмурод АСҚАРОВ таржимаси

Қарз

яргаллык — Mon, 28 Apr 2014 17:00:13 GMT

Қарз

Худоёр муаллим уйғонганида отаси аллақачон қўрадан бир қўзини ушлаб, машина юкхонасига солиб қўйганди. Муаллим юз-қўлини ювиб, машинани юргизди. Ота-бола маъракага етиб боришганда, одамлар гавжум, мулла қироат билан оят ўқир эди.

Йигитлардан бири қўзини етаклаб олиб кетди. Ота-бола дастурхон устида фотиҳага қўл очишди. Маърака эгаси эса ажабланиб Жонқувват бобога қаради. Буни сезган бобо кулимсиради:

— Ҳайрон бўлманг, Холбозоров. Сиз билмайсиз, раҳматли қайнотангиз Маматқобил бобо билан отам дўст бўлишган экан.

Афсуски, бобога элга тўй бериш насиб этмади. У киши қатағон йилларининг бегуноҳ қурбони бўлиб кетди. Отам ўлими олдидан менга шу қарзни бажаришни тайинлаганди. Ниҳоят, отамнинг васиятини бажариб, елкамдан тоғ ағдарилгандай бўлди. Қўзи сизга ҳалол, Ёқуб ака!

— Дунёда яхшилар кўп, — дейди Хайрулла муаллим гурунгда. — Ўтган йили тунда машинада пойтахтдан қайтаётган эдим. Бинойидек келаётган машина Жиззахга яқинлашганда бехосдан ўчиб қолди. Машинада онам, сингилларим бор эди. Орқадан келаётган «Тико»ни тўхтатиб, яқин қишлоқдаги устахонага бордим. Уста тезда ўғиллари Ҳасан ва Ҳусанни машинани тортиб келишга жўнатиб, мени бир пиёла чойга таклиф қилди. Кўп ўтмай, йигитлар машинани олиб келиб, таъмирлашга киришиб кетишди.

Онам ва сингилларимни уй бекаси худди эгачилардай кутиб олди. Орадан икки соат ўтиб машина тайёр бўлди. Мен чўнтагимдан бор пулимни чиқариб дастурхон четига қўйдим.

Уста пулни кўриб бошини сарак-сарак қилди.

— Ай, меҳмон-а, ахир мен сиздай мижозни кўпдан бери кутаётган эдим, мана ўз оёғингиз билан келдингиз. Бир пайтлар мен ҳам шофёр бўлганман. ўалла ўримида даштда бир воқеа бўлувди. Машинамнинг ғилдираги ёрилиб, иложсиз қолганимда, бир юртдошингиз беминнат кўмак берганди. Шошилганимдан ўша шофёрнинг исмини сўрашни ҳам унутибман. Баъзан шуни ўйлаб, безовта бўламан, ўзимни койийман. Мана бугун юртдошингизнинг қарзини сизга қайтардим.

Оқ йўл сизга, домла!

Тўйга келган кўкдалалик кекса чол уй эгасини чақириб айтди:

— Санчиқуллик Султоннинг ўғилларидан бирини чақириб келсангиз, бир оғиз қарз гапим бор эди.

Бироз фурсат ўтиб чолнинг қаршисига салом бериб, Тўра фермер ўтирди. Чол ҳол-аҳвол сўрашгач, оҳиста деди:

— Болам, мен отангиз билан узангидош жўра эдим. Падарингиз қўли очиқ, оқибатли одам эди. Қаҳатчилик йилларида ночорлик сабаб мендан бир қоп буғдой олган эди. Сўғин сизлар кўчиб кетдингиз, тақдирни қарангки, отангиз билан қайта дийдор кўришмоқ насиб этмади. Мана, ёшим саксондан ошди. Яна қанча куним бор — билмайман. Эрта Султонбой билан қиёматда юзкўришсак, «Нега ўғилларимдан қарзингни сўрамадинг?» деб домонгир бўлмасин. Сизга фалон минг беринг, демайман. Кўнгилдан чиқариб, мингми, икки мингми берсангиз, токи қарз отангизнинг елкасидан ариса...

Тўра фермер чолнинг сўзларидан ўйга толди. Чўнтагида йўқ эмас, эллик минг пули бор, керак бўлса, бу эзма чолга бир қоп ўрнига бир тонна буғдой беришга қурби етади. Аммо чолнинг дабдурустдан айтганлари унинг ҳамиятига тегди.

— Энди, бова, хафа бўлмайсиз. Мен отамнинг сиздан қарз олганини кўрган ҳам, эшитган ҳам эмасман. Энди кимга қарз берган бўлсангиз, ўшандан олаверасиз-да...

Чол фотиҳага қўл очди.

Бекатда йиғлаб турган аёлни кўриб, Содиқ дўхтирнинг кўнгли бузилди. Охири бўлмади, бориб аҳвол сўради.

— Қизимникидан қайтаётган эдим, йўлда алаҳсираб пулимни тушириб қўйибман. Анави «Форд»чига айтсам, ишонмади, «боринг» деб айтди.

— Синглим, қаерга бормоқчисиз?

— Муборакка…

Содиқ дўхтир чўнтагидан беш минг олиб, аёлга узатди. Аёлнинг юзлари қизарди.

— Вой, сизни танимасам, қандай оламан?

— Олаверинг, синглим, мен розиман.

Орадан икки йил ўтиб, Содиқ дўхтир Муборакдаги газ заводида ишлаётган ўғлини кўргани борди. Ижара уйда турадиган ўғил суҳбат орасида уй бекасининг ажойиб аёл эканини айтиб қолди.

Бироз фурсат ўтиб, чойнак кўтариб хонага кириб келган аёл Содиқ дўхтирни кўриб ҳайрон қолди.

— Вой, сиз ўша кишимисиз? — деди жилмайиб.

— Ҳа, — деди Содиқ дўхтир. — Қойил, сиз эса аллақачон ўғлимга қарзни қайтарибсиз, — деди кулиб.

Тоҳир бизнеснинг вафот этганини эшитган Эшқобилнинг юраги тўхтаб қолаёзди. Энди нима бўлади, уч миллионни кимдан сўрайди, тан олишмаса нима бўлади?

У шошилиб кийинди ва машинасини миниб жанозага етиб борди.

Марҳумни чиқариш арафасида мулла тўпланганлар орасидан унинг тўнғич ўғлини чақириб сўради:

— Отангизнинг бировлардан қарзи бўлса, зиммангизга оласизми?

— Ҳа, — деб бош ирғади ўғли.

Эшқобилнинг кўнгли бироз таскин топгандай бўлди. Тўғри, Тоҳир яқин жўраси эди. Ўрни келганда, Эшқобил ҳам ундан кўп бора қарз оларди. Аммо унинг туйқусдан ўлиб қолиши кимнинг тушига кирибди, дейсиз?

Бир куни эрталаб кимдир Эшқобилнинг уйи эшигини қоқди. Мижозлардан бири бўлса керак, деган ўй билан эшикни очган Эшқобилнинг қаршисида қўлида тугун билан Тоҳирнинг ўғли турарди.

— Эшқобил ака, сизга раҳмат, отам-га қарз берган экансиз, отам раҳматли ўлими олдидан онамга айтган экан. Мана, омонатингиз, — деб тугунни унга тутқазди.

Эшқобил йигитни ичкарига таклиф қилди, аммо у зарур юмуши борлигини айтиб, киришга унамади.

Эшқобил ич-этини кемирган хавотир ва ишончсизлик учун ўзидан уялиб кетди.

Ўролбой ҚОБИЛ,

ИЛОНЛАР ЎЧИ

яргаллык — Mon, 28 Apr 2014 16:54:53 GMT

ИЛОНЛАР ЎЧИ

Бу воқеани менга акам ҳикоя қилиб берганди. Ҳозир ҳам эсласам, ҳамон этим жунжикиб кетади.

- Кичик пайтларимизда рўй берган бир воқеа сабаб ҳанузгача илонлардан қўрқаман, - деганди у. - Болалик пайтларим эди ўшанда. Синфимизда Аҳмад деган бир ўртоғимиз бўларди. У ҳеч кимнинг етти ухлаб тушига ҳам кирмаган нарсаларни ўйлаб юрарди. Бир куни қўлига илоннинг терисидан қилинган тасма тақиб келди. Тасма чиройли ва ғаройиб эди. Ҳаммамиз унинг атрофини ўраб олдик. У оғзини тўлдириб биз яшайдиган жойдан чамаси бир-бир ярим чақиримча йўл наридаги қабристон яқинидан илонларнинг уясини топганини, у ерда илонларнинг болачалари кўплигини, уларни бирор оғзи бостириладиган идишга солиб олиб келса бўлишини айтиб, ичимизни қизитди.

-Мен уларнинг терисидан ясадим бу тасмани, - мақтанди у. - Агар билсангизлар, ҳозир бундай илон терисидан қилинган нарсалар урфга кирган.

Бунисини эшитгач, иккита жўрам билан бирга сўнгги икки соат дарсни насия қилдик-да яширинча уйга жўнадик. Китобларимизни дераза олдига ташлаб, велосипедга мингашиб, Аҳмад айтган Қубатоғ қаердасан, деб учаламиз йўлга тушдик. Кун пешиндан оққан эди. Излаб-излаб ҳақиқатан ҳам Аҳмад айтган илонларнинг уясини топдик. Бу тоғда қабристон бўлиб, туркманлар ҳам, ўзбеклар ҳам маййитларни шу қабристонга кўмишарди. У пайтларда чегаралар очиқ эди. Тезда ҳар биримизнинг билагимизга мўлжаллаб кичкина илонларни тутиб, банкага жойлаб, тўрва халтага солдикда уйга жўнадик. Уйга кела солиб банкани ун халтанинг орқасига яширдим. Жўраларимга: "овқатланиб бўлгач, оғилхона олдига келинглар, шу ерда илон тасма тайёрлаймиз”, - деб тайинладим. Энди чой ичаман, деб пиёлани оғзимга олиб боргандим, ошхона тарафдан онамнинг қичқириғи эшитилди. Ҳаммамиз шу тарафга югурдик. Онам ранги оппоқ бўлиб қўли билан илонли банкага ишора қиларди. Мен илонларни тасма қилиб тақиш учун Қубатоғдан олиб келганимизни айтдим. Онам ҳозироқ илонларни тоққа олиб бориб, уясига қўйиб келишимизни, акс холда илонлар ўч олишини айтди. Биз уч жўра Аҳмаднинг гапига кирганимизга минг пушаймон бўлиб тоққа жўнадик. Биз у ерга етиб боргунимизча кеч кира бошлаган эди. Салдан сўнг ҳар ер ҳар ерда дўппайган қабрлар, сал наридаги қум барханлари кўзимизга анча ваҳимали кўрина бошлади. Илонларни банкадан олиб уясига қўйдик. Шу пайт менинг кўзимга чамаси икки метрча наридаги барханлар орасидан кимдир лип этиб чиқиб, нариги барханлар орқасига ўтиб кетгандай туюлди. Салдан кейин ҳалиги шарпа лип этиб биз тарафдаги барханлар орқасига ўтди. Шунда ҳаммамиз бир-биримизга "ялт” этиб қарадик. Шарпанинг бошида қора шляпа,устида узун қора плаш бор, юзи эса кўринмасди. Ҳаммамиз додлаганча велосипедимизга миниб, уйимизга томон гўёки учиб кета бошладик. Орқамизга қарашга қўрқардик. Уйимизга етиб келганимизда аллақачон кеч тушганди. Отам мени кечқурун шундай жойга юборгани учун онамни сўкиб ўтирган экан. Кириб келишим билан онам мени қучоқлаб олди. Тилим калимага келмасди. Онам дарҳол исириқ тутатди. Иссиқ чой ичириб, кўрпага ўраб ётқизди. Ўша кеч тушимга илонлар кирди. Улар гоҳ илон, гоҳ шляпали одамга айланиб, устимга бостириб келарди. Мен алаҳсираб, бақираман. Эртасига уччаламиз ҳам лабимизга учуқ тошиб дарсга бордик...

Кўп вақтларгача бу воқеани ҳеч кимга айтмадик. Агар яна бир даҳшатли воқеа бўлмаганда умуман айтмаган бўлардик. Бир куни Аҳмад дарсга келмади. Аҳмадга нима бўлганини билиш учун бизни синф раҳбаримиз унинг уйига юборди. Биз икки-уч синфдош дўстлар дарсдан сўнг унинг уйи томон йўл олдик. Аҳмадлар яшайдиган кўчада маҳалладошлари гурас-гурас бўлиб кетишаётганларини кўриб ҳайрон бўлдик. Шошилиб кетаётган одамларнинг барчаси Аҳмадларнинг ҳовлиси томон бурилишди. Яқинлашганимизда эса...

Дарвоза олдида Аҳмаднинг отаси, акалари белларини боғлаб, йиғлаб туришар, улар орасида Аҳмад йўқ эди. Кейин билсак, Аҳмад бир кун аввал уйидан чиқиб кетиб, қайтмабди. Уни қавм-қариндошлари, ҳатто милиция ходимлари ҳам бир кеча-кундуз излаб топиша олмабди. Қуба-тоғдаги қабристонга дафн этиш учун маййитни олиб борган ҳассакашлар бу ердаги эски қабр ёнидан Аҳмаднинг ўлигини топишибди. Унинг бўйни ва оёқларида илон чаққан излар бор экан...

Зебо РАЖАБОВА.

ОТА ДУОСИ

яргаллык — Mon, 28 Apr 2014 16:51:11 GMT

ОТА ДУОСИ

Бегона жой, бегона одамлар,бизникига унча ўхшамайдиган урф-одатларга ўрганишим учун кўп қийналишимга тўғри келди. Бир ёқда яқинларим билан борди-келди йўқ. Иккинчи томондан бирин-кетин туғилган болаларим. Ўша кунларнинг бирида қаттиқ касал бўлиб ётиб қолдим. Аввалига қаттиқ иситма тутди. Эрим тез ёрдам чақирди. Лекин иситмамни тушираолишмай, мени касалхонага олиб кетишди. Касалхонада бир ойча ётиб қолдим. Уйдагиларга хабар беришга йўл қўймадим. Ичимда, эса нуқул "отамнинг қарғиши урди. Узоқ жойга турмушга беришни истамагани бекор эмас экан”, - дейман. Хали оёққа турмасдан,бутун баданимга пуфакчали тошмалар тошиб кетди. Кўринмаган шифокорим, олмаган муолажам қолмади. Энди шифокорлар хар куни ўзлари уйимга келиб, текшириб, турли дориларни танамда синаб кўришарди. Айрим хонада худди моховлардек бир ўзим ётаман. Товоқ-қошиқ, хамма нарсам ажратилган. Болаларимга юқиб қолишларидан қўрқиб, ёнимга киритишмайдиган бўлишди. Бир куни катта қизим аста эшикдан кириб келди.

- Она, сизни соғиняпмиз. Аммо дадам киришга рухсат бермаяптилар. Сиз тузалмайдиган касалга йўлиқибсиз.

Қизим шундай деб йиғлаб юборди. Унга қўшилиб мен хам йиғладим. Шу кеча жуда кўп йиғладим. Йиғлай-йиғлай ухлаб қолибман. Тушимга оппоқ соқолли нуроний бир отахон кирди.

- Йиғлама, қизим, - деди сочларимни силаб.

- Ота, дейман унга -. Ҳамма жойимни яра-чақа босиб кетган. Ҳатто бошларимгача яра. - Майли қизим, хафа бўлма. Эртага эрталаб бозорга бор. Бозор айлан, қизим. Шу дам уйғониб кетдим. Хонам қандайдир ёруғ нурга тўлганини сездим. Бу нур менинг юрагимга оқиб кира бошлади. Руҳим енгиллашди. Юрагим ҳаприқа бошлади. Шу тун тонгни бетоқат кутдим. Эрталаб эрим кириб келди. У менинг ташқари чиқишимга асло рухсат бермади. Устимдан қулфлагани эшитилди. Ўрнимдан туришга уриндим. Сал ҳолсиз эдим. Тушим эсимга тушиб, бошимни ушладим. Во ажабо, авваллари суви чиқиб турадиган яралар ўрни қотиб, қуриган тери уваланиб туша бошлади. Кўзгу олдига бордим, баданимдаги яралар ранги сал қорайгандек туюлди.

- Қизим, эшикни оч, - дея эшикни қўлларим билан ура бошладим. Аста эшик очилди. Эшик олдида қўрқувдан кўзлари катта очилган қизим турарди.

- Менга пул бер, мен бугун бозор қилиб келаман - дедим.

Уйимиз хар йили ярмарка ўтказиладиган кўча бўйида жойлашган эди. Шу куни ҳосил байрами муносабати билан ўтказиладиган ярмарка очилганини кўчага чиққач билдим. Жуда қувониб кетдим. Бироқ қувончим узоққа бормади. Биринчи учратганим яқин қўшним эди. У мени кўриши билан афтидан саломлашмаслик учун тез бурилиб жўнаб қолди. Кўчанинг икки тарафида дўконларда картошка, сабзи, пиёз, қовун-тарвуз сотилаётган эди. Аммо ёнларига боришим билан сотувчилар менга орқа ўгириб олишарди. Бир жойда картошкага қўлимни тегизишим билан сотувчи аёл: - Ҳой, ифлос қўлингни торт”, деб бақирди. Сал нарида турган сотувчи киши эса менга ачинди шекилли:

- Опа, келинг, мендан савдо қилақолинг. Фақат хафа бўлманг, қўлингизни теккизманг, ўзим энг яхшиларидан ўлчаб бераман - деди. Пулимни эса олмади. Уйга қайтаётиб биринчи учраган чўлоқ тиланчи бобога бор пулларимни садақа қилдим. У мени узоқ дуо қилди. Шундагина икки соатлардан бери бозорда юрганимни, ўзимни анча енгил сезаётганимни пайқадим. Қизим эшик олдида мени кутиб турарди. Уйга кирганимда қизим яраларимнинг ўрни қорайиб қолганини айтди. Шу ўтган бир неча ой ичида биринчи бор ўзим ювиниб устимга тоза либосларимни кийдим. Эрим ишдан қайтганида мен бозордан олиб келган картошкани қовуриб столга қўяётган эдим. У кўзларига ишонмай, бир зум серрайиб қолди. Сўнг отамга менинг касалланганимни айтишди. Аслида отамни соғинган, унинг дуои фотиҳасини олишни истаган эдим.

Зебо РАЖАБОВА.

ТАБИАТНИНГ ЎЗИ ТАБИБ

яргаллык — Mon, 28 Apr 2014 16:46:36 GMT

Негадир, бугун Бойтўра ака эрталаб хабар олишга келмади. Кеча оқшом чап билагим оғрияпти деганди. Мазаси қочмадимикин, ишқилиб, деб кун бўйи ўйланиб ўтирдим. Оқшом қўнаётган кезлардагина кимгадир баланд-баланд овозда гапиргани эшитилиб, бироздан сўнг ўзи ҳам кириб келди. Икки юзи, айниқса, ёноқлари қип-қизил эди. Худди иссиғи баланд одамга ўхшарди.

-Ҳа, тинчликми, ака?

-Бир-икки жойда ишим бориди, ўшани саранжомладим. Сўнгра асаларичиларга учраб, қўлимни арига чақдириб келаяпман.

-Юзингизга қараб, мазангиз қочдими деб ўйлабман.

-Арига чақтирганда ўзи шундай бўлади. Эртагача оғриқ ҳам қолади, қизиллик ҳам йўқолади...

Шу гап баҳона, Бойтўра ака билан табиат ва табиий даволаниш тўғрисида гурунглашиб кетдик. Гап орасида у ҳовли четидаги пастаккина майда баргли ўсимликни кўрсатиб, сўради:

-Ҳов, анави ўсимликни кўраяпсизми?

-Кўримсизгина экан.

-Шундай бўлгани билан унинг давоси зўр. Маҳаллий тилда "Мушша", илмийчасига "Учқат" дейдилар, бу ўсимликни. Унинг баргидан тайёрланган дамлама кучли шамоллашда ўта фойдали бўлади. Ана энди новда ва бутоқларини олинг. То қиём бўлиб, елим ҳолига келгунча обдан қайнатиб, баданга суртсангиз, тамом. Жуда тез фурсатда бадандаги заҳарларни суғуриб олади. Бирор нарсадан заҳарланганда, айниқса, илон чаққанда жуда фойдали.

-Доривор ўсимлик ва гиёҳлардан тўғри фойдаланишда қайси жиҳатларига эътибор бериш керак?

-Бу ҳақда гапираверсам, тонг отиб кетади. Ундан кейин сиз қайси гиёҳ нимага фойдалигини билмайсиз. Яхшиси, бир нарсани тушунтириб қўяй. Сариқ гуллайдиган ўсимликлар иссиқлик, оқ гуллайдиганлари совуқлик бўлади.

-Бир ўсимлик ҳақида кимдан сўрашни билмай юргандим. Балки, сиз биларсиз?

-Қандай ўсимлик экан, у?

-Ўзидан қандайдир ёруғлик чиқарар экан-ку?

-Э, ҳа. "Ўлмас ўт" денг. Биламан.

-Демак, шундай ўсимлик бор экан-да?

-Бор. Томири худди одам шаклига ўхшаб кетади. Қисқаси, женшень-да.

-Шу ўсимликни ҳеч кўрганмисиз?

-Бу ҳақда кексалардан кўп эшитганман. Ўзим эса гуллаганини кўрганман.

-Айтишларича, шу ўсимликни юлган одам ўлармиш?

-Мен ҳам эшитганман. Бир юзу беш ёшга кириб "ёшгина кетган" Маматқул бобом билан узоқ йиллар чўпонлик қилган Нурмат бобо бу тўғрида кўп гурунглашарди...

Бойтўра ака чойнакдаги хушбўй гиёҳлар солинган чойдан қуйиб узатди. Мазаси ва ҳиди жуда ёқимли чойни ҳузур қилиб ҳўплай-ҳўплай гурунгнинг давомини эшита бошладим.

-Бир гал денг, ўша ўрмон қўриқчиси бўлиб ишлаб юрган пайтимда "Ўлимаҳмадсой"да мол боқиб юрган чўпонларнинг қўналғасида ётиб қолдим. Алламаҳалда чўпонлардан бири ваҳима кўтариб қолди. Ўрнимиздан туриб қарасак, "Ўлимаҳмадсой" дарасининг ичкарисида иккита "ёниқ кўз" турибди. Чўпонлар "ўлдик, илоннинг каттаси-аждар кўзи ёниб келаяпти!" деб қўрқа бошлашди. Дарров "карабин"ни шайладим. Ҳаммамиз узала тушиб ётиб олдик. Бир маҳал қарасам, "олов кўз"лар кўпайиб бораяпти. Жойлашиши ҳам турлича. Биноклга ёпишдим. Шунча синчиклаб қарамайин, на илону, на аждардан дарак бор. Нур паст ўсаётган ўт-ўланлар орасидан таралаяпти. Ҳадемай, ўн битта жойда шундай нур кўрина бошлади. Дарров ёдимга тушди. Бу ерда "Ўлмас ўт" гуллаяпти. Агар шу тахминим рост бўлса, икки соатда бу нурлар сўниши керак. Фонарни ёқиб соатга термулиб ўтирдик, айтганимдай, тахминан икки соатларда нурлар бирин-кетин сўнди.-Ҳақиқатан ҳам бу ўсимлик икки соат гуллар экан ва шу давр мобайнида ўзидан фосфорга ўхшаб нур чиқараркан.

-Дарров ўша ёққа югуриб, ўсимлик жойини аниқлаб олмадингизми?

-Биринчидан, масофа сиз ўйлаганчалик яқин эмасди. Етиб боролмасдим. Иккинчидан, бунинг айнан "Ўлмас ўт" эканлигини тушунгунча ҳам анча вақт йўқотганимизни унутманг.Учинчидан, бу ўтни узган ўлади, деган гапни мен ҳам эшитгандим, ҳали узиш усулини билмасдим.

-Хўш, кейинчалик аниқладингизми?

-Ҳа, кексаларни кўп гурунгга солдим. Аста-секин усулини ҳам билиб олдим. Биласизми, қадимда бу ўсимликни топганлар нима қилишган?

-Йўқ, билмайман.

- Агар биров-ярим "Ўлмас ўт"нинг гуллаётган пайтини кўриб қолса, дарров эҳтиётлик билан бориб, атрофини тош билан ўраб, жойни аниқ қилиб қўйган. Эртасига эса кўпайлашиб ўша ёққа така олиб боришган. Ўсимликка зарар етказмай, ўта эҳтиёткорлик билан ингичкагина чизимчанинг бир учини ўсимликка боғлашган. Ипнинг иккинчи учини эса такага боғлаб, такани ҳайдаб, сакратишган. Така ўсимликни томири билан юлиб олган-у, ўзи ўлиб қолган экан. Шундан сўнггина одамлар бу нодир ўсимлик томирларини олишган.

- Сиз ўзингиз шунга ишонасизми?

- Энди-и-и... ҳар қандай ривоят тагида озгина бўлса-да, ҳақиқат ётади. Қолаверса, мен бу ўсимликнинг гуллаганини кўрдим. Ундан ташқари, билмасдан "Ўлмас ўт"ни еб қўйган отнинг жойида тил тортмай ўлганини ўз кўзим билан кўрганман.

-Йўғ-е, отни ўлдирадиган даражада кучлими,бу ўсимлик?

-Ҳамма гап ундан бирор заҳарли ҳид таралиб туришида ёки баргида заҳарли модда бўлишида бўлса керак-да. Ахир, илоннинг ҳам заҳри бош қисмидагина бўлади-ку! Сиз билмайсиз, кузатмагансиз. Барча ҳайвонлар ўзига керакли ўтларнигина териб ейди. От жонивор эса ундай қилмайди. Баравар еб етаверади. Ҳалиги мен айтган от шу феъли билан "Ўлмас ўт"ни чимдиб, еган бўлса керак. Акс ҳолда бирдан гурсиллаб йиқилиб, жон бермасди...

Танишганимиздан буён Бойтўра ака биринчи бор жиддий хаёлга чўмиб қолди. Анчагача индамай хўриллатиб чой ҳўплаб ўтирди. Сўнгра, худди ўзига-ўзи гапираётгандай, паст оҳангда деди:

-Табиат аслида сирлар сандиғи. Унда ҳеч нарса ўз-ўзича содир бўлмайди. Буни тушунган, асл табиат билан ёнма-ён яшайдиганлар асло ёлғон сўзламайди. Бўлар-бўлмас ривоятлар тўқимайди. Бир умр ўрмону тоғ-тош кезиб, жонзоту гиёҳлар билан тиллашиб юриб, бир улуғ ҳикматни англагандай бўлдим. Аслида инсонни ҳам, табиатни ҳам Аллоҳнинг ўзи чеварлик билан яратиб қўйибди. Ҳар бирининг ризқини бериб, тақсимлаб қўйган ҳам шу, Яратганнинг ўзи. Шундай экан, табиатга зарар келтириш, уни топташ, бойлик орттириш ёки кўнгилхушлик манбаига айлантириш-Аллоҳга шак келтириш билан баравар. Бу, энди, қодир Эгамнинг ишларига аралашиш билан тенг. Бу эса катта гуноҳ, кечириб бўлмайдиган гуноҳ...

Афсус, Бойтўра ака билан ҳали кўп гурунглар қилишимиз, мароқли ҳикоялар тинглашимиз мумкин эди. Лекин бир тасодиф /тоғликлар учун бу одатий ҳол/ туфайли сафарим эрта "қариди".

Ўша куни тушга яқин оёғимнинг чигилини ёзай, муздек булоқ сувидан ичай деб, жийдалар қатори оралаб юриб кетдим. Кутилмаганда йўғонлиги билакдай келадиган эчкиэмар дарахтдан шундоққина оёғим тагига ўзини "таппа" ташлади. Қўрққанимдан юрагим товонимга уриб кетди. Тилим танглайимга ёпишиб қолди. Бақиришни-да, эплай олмадим. Ёмон қўрққан эканман. Қичқирай десам, овозим чиқмайди. Оғзимни "каппа-каппа" очганча, нуқул иккала қўлимни қанот мисол салтанглатаман, холос. Менга бир гап бўлганини сезди, шекилли, Бойтўра аканинг катта ўғли бел ушлаганча ёнимга югуриб келди. Эчкиэмар бу пайтда аллақачон жуфтакни ростлаб бўлганди. Фақат мен турган жойимдан қимирлай олмаётган эдим. Хуллас, ёмон қўрққан эканман, ҳаллослаб етиб келган Бойтўра ака қанча тинчлантириб, тушунтирмасин, барибир, жўнаш тараддудига тушиб қолдим.

... Тонг эндигина оқариб келаётган пайтда "Хўжанқо-Термиз" йўналишида қатнайдиган эскигина автобусда қунишиб ўтирганча йўлга тушдим. Автобус қишлоқдан йироқлаша бошлагач, ортга бурилиб қарадим. Кўкиш ғуборга чўлғанган чўққи ва қоялар мағрур эди. Атроф-олам ажиб бир сокинлик оғушида. Бу жимликни фақатгина автобуснинг ғашга тегар даражада ёқимсиз "қар-қар"лашигина бузиб турибди.

Ҳа, шу тоғ пойида, аниқроғи, тоғ тўшида неча-неча замонлардан буён одамлар яшайди. Тирикчилик илинжида куйманади. Назаримда, уларнинг тақдири, борлиғи, ўзлиги, ҳатто кайфият ва ўй-хаёллари ҳам табиат билан уйғунлашиб кетгандай. Эрта тонгданоқ автобусни тирбанд қилиб, шаҳар сари ошиқаётган одамлар руҳиятидаги тетиклик, кайфиятидаги кўтаринкилик, шодон-шўх ҳазиллар, баъзан қочиримларга мойил гурунглар ана шундан далолат бериб турибди. Чунки ҳаётидан, турмуш шароитларидан, ўзи яшаётган гўша қулайликларидан мамнунларгина мана шундай қувноқ ва дилкаш бўла оладилар.

Шуларни хаёлдан ўтказар эканман, табиат деса жонини беришга тайёр, оқ-қизғиш юзлари таранг ва тиниқ, қош-кўзларидан ҳали йигитликнинг таровати йўқолмаган, чиройли кузалган мўйлови ярашиқли, ҳаракатлари чаққон, ўктам-ўктам сўзловчи бағри кенг инсон-Бойтўра аканинг кулиб турган чеҳраси кўз ўнгимда яна бир бор намоён бўлди. Ажаб, мен-атиги бир бор нотаниш жонзотга дуч келиб, юраги така-пука бўлган "шаҳарлик олифта" бутун умри тоғу тошларни, боягидай жониворларни қўриқлаб, авайлаб-асраб ўтаётган бу инсонни унута олармикинман? Умуман, бу масканларни макон тутган, тоғу тошлар орасида ҳам азиз умрини эъзозлашаётган, ҳар қадамда табиат мўъжизаларига дуч келаётган инсонларни-шундоққина тоғ тўшида яшаётган одамларни унутиб бўлармикин...

Тўра ҚОБИЛОВ,

журналист

МЕЗОН

яргаллык — Wed, 09 Apr 2014 11:03:26 GMT

Байрамдан кейинги байрамлар

«Патир эмас, унинг орзуси ушалгандек бўлди».
«Ғорғойиб...»дан

Худонинг берган куни шу: эрталаб нонуштага соат саккизга тақаб турилади, апил-тапил нонушта: у-будан чимдиб ейилган, уч-тўрт ҳўплам чой ичилган бўлади, тўққизга етиб олишингиз керак хизматга, трамвайга осиласизми ё қанот қоқиб учиб келасизми, қизиғи йўқ бизга, тўққизми ишда бўлинг, бўласиз, бўлмай қаёққа борардингиз, хизмат: беҳисоб қўнғироқлар, оқ варақни қоралашлар, соат занги 18.00ни уриб қўйганини сезмай қолган пайтларингиз ҳам бўлади ора-чора, кўп эмас, асосан ишга бутун вужудингиз билан шўнғиб кетганингизда ё... қўйинг, хизмат, хизмат, деб калаванинг учини чувалаштиравермайлик, кўпни кўргансиз, биласиз, биласиз-э шу хизматда нима бўлишини, тўғри баъзан иш худди янги йил олдидан бўлганидек шунақанги қалашиб кетадики, қай биридан бошлашни билолмай қийналасиз, виждонингиз қийналади, йў-ў-ўқ дарров эмас, кейинроқ, кейин, аввал нафас ростлаб уч-тўрт кун ўтсин, янги йилдаги биринчи иш куни келсин, ана ўшанда қўнғироқ асабий жиринглайди, гўшакни оласиз, хўжайиннинг дарғазаб дағдағаларини тишингизни-тишингизга қўйиб эшитасиз, ҳа дарвоқе, хоҳлайсизми, эшитмайсиз шуларни, олимлар йўлини топишибди, хаёлингизни бошқа, умуман бўлак бир нарсага чалғитасиз, нимага бўлиши мумкин, сўнгги бор кимникига меҳмонга боргандингиз, эртага қолдирмай бугуноқ бозор қилишингиз керак, хотинингиз кетар чоғингиз қайта-қайта тайинлаганди, кўтарилдими ёдингиздан, жуда бўлмаганда Достоевский «Жиноят ва жазо»сининг бир юз саккизинчи бет учинчи қаторидаги жумлани хаёлингизда тикланг, мағзини чақиб кўринг, аммо гўшакка ўқтин-ўқтин «хўп», «хў-ўп» деб туришни унутманг, ана, ана, бошлиқ ўзига келаяпти, тушаяпти жаҳлдан, ўзлари ҳам бурро-бурро, унга шу дам азбаройи ҳасади келиб, тишлаган бўларди қирра бурнини нотиқликда тенгсиз Цицерон, аниқ чиқаяпти жумлалар энди, марҳамат, қулоқ тутинг-чи, билиб оласиз айбингизни, ҳа-я иккинчи даражали ишларни бажариб, энг муҳими, энг зарури, хўжайин юқорига узатмоқчи бўлган ҳужжат қўлингизда қолибди-ку, аттанг, аттанг, яна енг шимарасиз, хўжайиндан хафа бўлмайсиз, гина қилишга ҳаққингиз ҳам йўқ, ахир у жиғибийрони чиқиб уришганида хаёлингиз тамом бошқа ёқда: сўнгги бор кимникига меҳмонга борганингиз, хотинингиз кетар чоғингизда қайта-қайта тайинлагани - эртага қолдирмай бугуноқ бозор қилишингиз кераклиги, борингки, Достоевский «Жиноят ва жазо»сининг бир юз саккизинчи бет учинчи қаторидаги жумлани хаёлингизда тиклаб, мағзини чақиб кўришда бўлганди, шундайми, шундай денг-да, бояги ҳужжатни юмалоқ ёстиқ қилиб тайёрланг, хўжайин юқорига узатсин, раҳмат эшитсин, хўжайин олган раҳмат сизники, сизга тегади таъна-дашномиям, биларкансиз, тезроқ, тезроқ, қимирланг, хаёлингиз бўлинмасин, ие, яна бозор қилишни ўйлаяпсизми, олдин топшириқни бажаринг, уёғи бир гап бўлар, бозор ҳеч қаёққа қочиб кетмаган, кетмайдиям, ҳозирги бозорларнинг дўкондан фарқи йўқ, чироғи бор, кечасиям ҳаммаёқ ёп-ёруғ, бемалол олмами, картошками, пиёзми, нима керак эди ўзи, бир-икки боғ кўкатлардан олиш эсингиздан чиқмасин-а, кўкат мия фаолиятига яхши таъсир кўрсатади, Ибн Синонинг ўзи ёзган, яна билмадим, шундай дейишади-да, айтишларича, товуқ, балиқларнинг миясини есангиз, мия фаолияти фаоллашармиш, ҳа дарвоқе, товуқмия ибораси салбий маънода ишлатиладими, ижобийми, буни майли ҳеч бир алоқаси йўқ бизга, қани ҳужжат бўп қолдими, хўжайин бетоқат, ана қўлини гўшакка узатмоқчи, сўрамоқчи сиздан, йўқ ҳадеб асабийлашаверса ҳам бўлмайди, аста-секинлик билан, ярим илтимос тарзида деса тўғри бўлар, ҳа, ҳа, сўрамоқчи-я сиздан,бояги битиб қолдими, зарур эди-я, кўнглингиз илтимосдан юмшаб кетади, қурмагур кўнгил нозик-да нозик, унча-бунча гапни кўтаролмайди, кўтаришининг ҳожатиям йўқ, полвонмидики тош, юк кўтарса, алалхусусус кўнгил кўнгиллигини қилсин, яна, яна айтишади-ку бошим кал, кўнглим нозик деб, бошлиққа хозир бўлади, ҳо-о-озир... деб қўясизу яна ғайрат билан ишга шўнғийсиз, нуқтаси қуримай, во-ой, нуқта қўйдингизми, ахир бу узундан-узоқ кечмишнинг нуқтаси битта бўлиши керак эмасмиди, бўлган иш бўпти, ўтган ишга салавот, бошқа нуқта қўймаймиз-да энди, хуллас калом ҳужжатнинг нуқтаси қуримай, ҳузурига йўл оласиз бошлиқнинг, эшикни ғийқиллатиб очасиз, нега ҳамма эшиклар ғийқиллаб очилиши сизга аён, бундан тўрт ой бурун мажлисда кашф қилгандингиз бу сирни, мажлисда муҳим масала ҳал қилинганди ўшанда, сиз ҳам қарорга қўшилдингиз, қўлингиз кўтарилгани бунга гувоҳ, аслида эса мажлисда эмасди хаёлингиз, у қурғур шу, худди мана шу бошлиқнинг ҳамиша ғийқиллаб очиладиган эшигида эди, ўшанда эшикка раҳмингиз келганди, тўғри-да ҳозир мажлис тугайди, ҳар ким кайфиятига қараб: кимдир оҳиста, кимдир тарс этиб ёпади эшикни, кунига бошлиқ ҳузурига кириб чиқадиганлар қанча, ишлари битса-ку хўп-хўп, битмаса шўри эшикнинг: тарсиллатиб ёпишади, норозиликлари, жаҳллари чиққани, бошлиққа нисбатан муносабатларини шунақасига билдирмоқчи бўлишади, аслида бу ғийқиллаш эмас, йўқ, йўқ, асло, бу эшикнинг «муножот»и, бечора эшик, жабрдийда эшик, сенинг фиғонингга бепарво ўтиб кетаверади ҳамма, сен эса, сен эса, яна ва яна, қайта-қайта ғийқиллаб очилаверасан, ёпилаверасан, бу билан қайғунгни ҳайдамоқчи, юпатмоқчи бўласанми ўзингни, хулласи калом эшик яна ғийқиллаб очилади: бошлиқнинг ҳузуридасиз, бошлиқ ким биландир гаплашмоқда, таниши бўлса керак очилиб-сочилиб гаплашяпти, иложи бўлсаю гаплашаверса, гапи тугамаса, қўл ишораси билан ўтиришингизни билдиради, ўтирасиз, ҳали-бери гап тугамайдиган, бошлиқнинг шоширгани нима бўлди-ю, мана энди ниҳоят, қанча асаббузарлик, минг бир оҳанжамадан кейин манави ҳужжат тайёр эса-да, ҳеч кимга, ҳеч кимга керак бўлмай қолса, ҳаттоки шошириб иси-бисига қўймаган бошлиқ қўлингдаги нимаси деб қизиқмаса, аҳмоқ бўлиб шошганингиз қолди, нимагаям ҳаприқдингиз ўзи, ҳовлиқмай яна уч-тўрт кунда тайёрлаб берсангиз бўларди-ку шу зормандани, йўқ, бугун керак эди шу, бугун, бошлиқ сизга қўнғироқ қилмади, асабини бузиб ўтирганиям йўқ, асаби ўзигаям асқотади ҳали, ҳаттоки ўша дамда хаёлингиз аллақандай меҳмонга бориш, бозор қилишу Достоевский «Жиноят ва жазо»сининг бир юз саккизинчи бет учинчи қаторидаги жумланинг мағзини чақишда бўлмаган, бўлолмасди ҳам, ахир қанақасигаям бўлиши мумкин, бошлиқ сизни ҳечам безовта қилмаган, хира пашшадир, боринг чивиндир, бошлиқ эмас, қандайдир бўлмағур ҳужжатни сўраб қисташ шундай бообрў бошлиқ шаънига тўғри келадими, бўлмаган га-ап, ҳаммасини ўзингиз тўқиб чиқаргансиз, боз устига бошлиқ ҳузурига бостириб кириб муҳим гапга пашшахўрда бўлиб ўтирибсиз, уялинг, уялинг жаноб, ўртоқ дейишга тилим бормайди, уялсангиз бўларди, қизарай демайсиз-а, бекорчилик шу-да, бемаъни хаёлларни келтириб чиқаради, қўйиб берсангиз дам Шерлок Холмс бўлиб чигал жиноятларни фош қиласиз, дам Арнолд Швартснеггердек ёвузларнинг катта гуруҳига якка ўзингиз чиқасиз, дам... дам худди боягидек бошлиқни гўшакка қараб узалишга мажбур қиласиз, бошлиққа бўлмағур таъна-дашномларни айттириб, ўзингизга шу ҳужжатни тезлатишни тайинлатасиз, кейин, кейин... уёғи занжирдек уланиб кетади, сиз енг шимарасиз, тезроқ ҳужжатни битирмоқчи бўласиз, хаёлларингиз бугун, ҳа, ҳа, айнан бугун, эртага қолдирмаслигингизни хотинингиз тайинлаган, бугун қилишингиз керак бўлган бозорга кетади, бирдан яна қўнғироқ жиринглайди, бошлиқ тезроқ битирсангиз дея илтимос қилган чиқади, кўнглингиз юмшайди, ҳозир, ҳозир, дейсизу йиғасиз хаёлларингизни, яна ғайрат билан ишга шўнғийсиз, афсус, яна бир бор афсус: нуқта қўясиз ҳужжатга, нуқтаси қуримай битган ҳужжатни қўлтиқлаб, бошлиқнинг йўл оласиз ҳузурига, эшик яна ғийқиллайди, бу бизнинг назаримизда холос, сиз эса бу ғийқиллаш эмаслигини яхши биласиз, «муножот»и бу эшикнинг, ғийқиллаб очилади, ғийқиллаб ёпилади, бу билан қайғусини ҳайдамоқчи, ўзини юпатмоқчи бўлади у, бошлиқнинг ҳузуридан қайтар чоғингиз, илтимос, ўтиниб сўрайсиз биздан, эшикни ёпманг тарсиллатиб, шўрлик эшикка раҳмингиз келсин, норозилигингиз, жаҳлингиз чиққани, бошлиққа муносабатингизни шунақасига, эшикни тарсиллатиб ёпиб, билдирмай қўя қолинг, дея ёлворасиз, бу ҳақиқатнинг тагига ҳам қўққисдан, муҳим масала ҳал қилинаётган, қарорга сиз ҳам қўшилган, бунга тасдиқ маъносида кўтарилган қўлингиз гувоҳ, мажлисда, ҳа, ҳа, мажлисда етгандингиз, ва хулласи калом эшикни очиб, бошлиқнинг ҳузурида ҳозир бўлдингиз, қўлтиғингизда сиёҳи қуримаган зорманда, минг бир оҳанжама, таваллолар эвазига тахт бўлган ҳужжат, бошлиқ, ҳа, хабарингиз бор-ку, таниши бўлса керак, аниқ танишлиги, шубҳанинг ўрни эмас, юқоридагилар билан бунчалар очилиб-сочилиб, ёзилиб гаплашмаган бўларди, бунга юз фоиз аминсиз, девор-дармиён қўшнингизнинг феъл-хўйидан бехабар эсангиз-да бошлиғингизнинг эрталаблари икки чақмоқ қанд ташлаб чой ичишию оқшомлари оромкурсида жойлашволиб рўзнома мутолаа қилишни ёқтиришигача хабарингиз бор, бошлиқ қўл ишораси билан ўтиринг дейди, ўтирасиз, ўтираверасиз, гап ҳали-бери тугамайдиган, бошлиқнинг иси-бисига қўймай шоширганидан аччиқланасиз, шу зормандани аҳмоқ бўлмасам, уч-тўрт кунда бемалол тайёрлаб берсам бўларди-ку, дейсиз ўзингизга ўзингиз, яна минг бир хаёл ўтади бошингиздан, хаёлларингиз тизгини тўхтамасди, бир-бирига занжирдек боғланиб кетаверади, агар бошлиқ гапираверганида, бермаганида сизга эътибор, қаранг-ки, юз беради мўъжиза, йўқ Ойнинг ортини кўролмадингиз, Марсдан, нақ Марсдан, кутилмаган меҳмон ҳам ташриф буюрмади, шунга қарамай бахтли онлар, юзингиздан қувонч аломати уфуриб турсин, билинсин чеҳрангиздан бахтиёрлигингиз, бошлиқ қисқа қилади охир гапни, ахир қанча чидаш мумкин, бардоши тугамасин ходимининг, қўлтиғидаги анави зорманда билан ушбу кенг ва ёруғ хонада қанча муддат ўтиргани ёлғиз парвардигори оламга аён, кўриниши фаромуш, чарчабдиёв, очиқ ҳавода айланишини маслаҳат соламан, хаёлидан ўтказади бошлиқ зимдан, суҳбатдошига саломат бўлинг, дейди-да гўшакни шартта жойига қўяди, ҳар бир нарса ўз жойида турса чиройи бундан ҳам зиёда бўларкан, бунинг яққол исботи мана охир-оқибат ўзининг қадрдон ўрнига қайтган қадрли гўшак жаноблари, гўё бул пурҳиммат жанобнинг қизиллигига яна қизиллик югургандай бўлади, кўзни қамаштиради чиройи ила, жимирлашади кўзингиз, бошлиқнинг кўзойнак остидаги ҳиссиз нигоҳи сизга, ҳа, ҳа, айнан сизга, қўлтиғингиздаги мана бу зорманда билан ушбу кенг ва ёруғ хонада қанча муддат ўтирганингиз ёлғиз парвардигори оламга аён бўлган сизга, йўналганини ҳам пайқамай қоласиз, бошлиқ хаёлингиз фаромушлигини бояёқ сезганди, чарчадингизми дейман, очиқ ҳавода бироз айланинг, тўрт девор орасида ўтираверса одам сиқилиб кетади, ҳужжат тайёр бўлгандир, кўриб чиқаман, ташлаб кетақолинг, дейди, ноқулай вазият юзага келади, билмай аёллар ҳожатхонасига... оббо, бўлак ўхшатиш йўқми-а, ахир сиз ҳозиргина бошлиқ безовта қилмагани, ҳамма-ҳаммасини ўзингиз тўқиб чиқарганингизга иқрор бўлиб тургандингиз-ку, бошлиқ эса, бошлиқ эса қўлтиғингиздаги манави ҳужжат, зормандани ташлаб кетишингизни, ўзи кўриб чиқишини айтаяпти, демак бошлиқнинг қўнғироғи, эшикнинг ғийқиллаши, бошлиқнинг асабий гаплари, хаёлларингиз бозор-ўчар, меҳмон, Достоевскийнинг «Жиноят ва жазо»сига кетгани, бари, бари ҳақиқат экан-да, шунисига шукр, демак ҳужжатни тезлатганингиз айни муддао бўлибди, хўжайин уни кўриб чиқиб юқорига узатади, раҳмат эшитади, хўжайин эшитган миннатдорчиликдан сизам хурсанд, бинобарин ҳужжатдан келадиган раҳмат ҳам, лаънат ҳам сизга насиба эканлигини биласиз, қўлтиғингиздаги ҳужжатни хўжайиннниг иш столига қўяр экансиз, кўзингизнинг бир қирраси беихтиёр нуқтага тушади, сиёҳи қурибди, демак сиёҳининг ҳали қуриб улгурмаган вақтидан сиёҳ қуриш вақтигача бир муддат ўтган, сиз ҳам умрингизнинг маълум муддатини ортда қолдирдингиз, аммо ўтган умрнинг қадри ҳақида узундан-узоқ мулоҳазага ҳожат йўқки, сиз ҳам кимнингдир ҳожатини чиқардингиз, ҳожатбарорлик ила ҳужжат тайёрладингиз, ушбу ҳужжат кечаётган бесамар умрингизнинг қоғоздаги аксими ёки бошқами, фарқи йўқ, муҳими йўл йўқ ортга, ҳозир бошлиқнинг ҳузуридан чиқасиз, ғийқиллайди эшик, бу эшикнинг «муножот»и эканлиги ёлғиз сизга аён, буни бир мажлисдаги бекорчиликда кашф қилгансиз, кейин бошлиқ айтганидай очиқ ҳавога чиқасиз, оромижон ҳаводан тўйиб-тўйиб нафас оласиз, бошлиқ ҳар қачонгидек ҳақ, тўрт девор орасида ўтираверсангиз ҳам юрак сиқилиб кетади, тоғларга чиққиси, кенг, бепоён қирларда қанот ёзгиси келади юракнинг, аммо иложиси йўқ бунинг, ҳозир, яна бир неча сония очиқ ҳавода роҳатланасизу ўз кулбангиз - ишхонангизга биқиниб олишга мажбурсиз, қоғозлар кутяпти сизни, улар ҳозирча қоғоз, шу қоғозларга нималарнидир қоралайсиз, бош қотирасиз, ғижимлайсиз, қоғоз уюмларига тўла челакка ташлайсиз, бошқатдан ёзасиз барини, охири қоғоз бўйсунади амрингизга, ҳужжат бўлади, шу дамдан эътиборан ҳеч бир аҳамиятсиз қоғознинг обрўси беқиёс даражада ортади, ҳисоблашмасангиз ишингиз пачава, йўқотиб қўйинг, бошингиз қолар балога, ахир бу қандайдир ҳожатбоп қоғоз эмас, ҳужжат-а, бу ҳужжат балки минглаб инсонларнинг тақдирини ҳал қилар, балки сизга ҳеч кутилмаганда бир совғами, бирор бир буюмми ато қилар бу ҳужжат... ҳужжатнинг аҳамиятини билиб туриб индамайсиз-а, ҳе, хаёл қурсин-а, бошлиқнинг хонасида анча ўтириб қолибсиз шекилли, бошлиқнинг тилла суви юритилган гардишли кўзойнаги остидаги қоши чимирилаяпти, афт-ангорида аллақандай ташвиш аломатлари борми-ей, дарров қўлингиздагини столга қўясиз, хайр-маъзур қилиб очиқ ҳавода айлангани ташқарига йўналасиз, эшик ғийқиллайди, ў шўрлик эшик, яна бир бор эшикка ачинасиз, бардош тилайсиз унга, аста-секинлик билан ёпасиз уни, ҳеч бўлмаса сиз, унинг ягона ғамхўри, бечоранинг кўнглига озор бермай далда бўлинг, ташқарида бошлиқнинг ҳузурига кириш учун уч-тўрт киши тўпланиб қолган экан, ҳаммаси гурра эшикка ёпишади, тўхтанглар, тўхтанг биродарлар, эшик шўрликда нима айб, эшиклигадами айби демоққа оғиз жуфтлайсизу аммо иши зарур бу кимсаларга гап кор қилармиди, орада кулгуга қолганингиз, ўзингизга «эшикоға», «эшикпарвар» лақаблари тиркалгани - шу етмай турувди ўзи: пана-панадан, орқадан шивирлашишади, хунук-хунук ҳиринглашишади ана, ана... - пешонангизга битилардику-я, аммо индамайсиз, жаҳлингиз чиқади, жаҳл сизники, қолганлар сизга қибла қиё боқмай шўрлик эшикка, эшик омманики-да, ёппасига ёпишишади, очиқ ҳавога чиқиб тўйиб-тўйиб нафас олгингиз ҳам келмай қолади, бошлиқ тайинлаганди, бажармайсиз буни, хонангизга кирасизу чироқни ўчирасиз, осма соатнинг овози аниқ-тиниқ эшитилади: тиқ-тиқ-тиқ-тиқ... унга ҳамоҳанг юрагингиз ҳам: тиқ-тиқ-тиқ-тиқлаб жўр бўлади, умр ўлчови шу эмасми, инсонга соатнинг кераги йўқ, соатингиз ўзингиз билан - юрагингиз, юрак сизнинг соатингиз, юрагингиз тиқиллаб турса - ҳаётсиз, борсиз: аллақандай ҳужжатни қўлтиқлаб бошлиқ ҳузурига чиқа оласиз, эшикнинг ғийқиллаб очилиб-ёпилишига гувоҳ бўла оласиз, хаёлларингиз бозоргаям, меҳмонгаям, Достоевскийнинг китобигаям кетаверади, шу пайт... қўнғироқ жиринглайди, йўқ бу сафар бошлиқникидек асабий эмас, бўғиқ жиринглайди қўнғироқ, гўшакни кўтарасиз, ёқимли овоз келади: бозор қилдингизми, қилсангиз кўкат олишингиз кераклигини айтмабман, ҳозир ёдимга тушди, ҳа-я уйга кечроқ бораман, ҳамкасабамизнинг туғилган куни экан, сиз ҳам уни танийсиз, Аида, Аида-чи, ҳов бирда бизникига меҳмонга келган-чи, қорачадан келган, хушбичим аёл, ҳм... ўзини жа чиройлиман деб ҳисоблайди, қани энди ҳақиқатга яқинроқ келса бу... вой нималар деб валдираяпман, буни нима аҳамияти бор гапимизга, хуллас дугоналаримиз билан Аиданикига бормоқчимиз, совға олиб қўйдик, моянамнинг ярми кетди савил, ҳамма борамиз деб турганидан кейин йўқ деёлмадим, бўлмаса унчалик оёғим ҳам тортаётгани йўғиди, қўшилмаса яна бўлмайди, туғилган кунларимга келишади, яхшими, ёмонми, дугонам, қатордан қолмай бориб кела қолай дедим, йўқ демайсиз-а, ҳа, биламан буни, сиз мени тушунмасангиз, ким ҳам тушунарди, айтмоқчи ўғлингиз ҳам жавоб сўраганди, бугун ўртоғиникида йиғилиб, янги йилни нишонлашаркан, у ҳам кечроқ қайтади, адангдан сўрасанг бўлмасмиди десам, адам йўқ дермидилар, майли, ўғлим, бориб кела қол, фақат ҳаяллама, барвақтроқ қайтгин дедим, бор гап шу, дарвоқе музхонада овқат бор, амаллаб иситиб оларсиз, хўпми адаси, мени шоширишяпти, ким бўларди Аида-да, олдимда турибди боятдан бери, боришимизни уйидагиларга тайинлаб қўймоқчи, хўп вақтлироқ қайтишга ҳаракат қиламан... тут...тут...тут... овоз таниш, хотинингизнинг овози, шунча гапирибди-ю бирор марта на ҳа, на йўқ дедингиз-а, ахир хотинингиз девор билан гаплашмади-ку, гўшакни олган девор эмас - сиз эдингиз, деворда қўл қани - гўшакни олгани, эшитгани қулоғи бор, айтайлик, гўшакни сиз олдингизу гапни девор эшитди, шундай бўлса худо обло, шундай эмас-да, бугун хотинингиз дугонаси Аиданикига, ҳа ўша қорачадан келган, ҳм ўзини чиройлиман деб хаёл қиладиган, аммо бу ҳақиқатга зиғирча ҳам тўғри келмайдиган Аидаларникига, боришмоқчи эканлигини, боришга оёғи тортмаса-да савил моянасининг ярмини кетказиб, қатордан қолмай деб совға олишган, ахир Аида сизникига меҳмонга келган, бормаса, қўшилмаса яна бўлмайди, яхшими, ёмонми, дугонаси, боз устига ўғли ҳам янги йилни нишонлашга аллақайси ўртоғиникига боришини, хотинингиз сизнинг номингиздан ўғлим, бўпти, бориб кела қол, фақат ҳаяллама, барвақтроқ қайтгин деганидан хабарингиз бўлди-ку, йўқ деёлмайсиз, тонишга ўрин йўқ, хотинингизни шошириб, уйига меҳмонлар келишини тайинлаш ниятида одобсизликка йўйилса-да, беихтиёр эмас, атай гап пойлаётган, майли бугунчалик кечирамиз - туғилган куни, кўнглига оғир ботмасин, давом эттираверсин безбетлигини, Аида гувоҳ, анойилардан эмас Аида, хотиним билан гаплашмадим, унинг қаёққа боришидан худо урсин бехабарман дея хомтама бўлманг, ҳазиллашманг Аида билан, хотинингизнинг бояги таърифи учун ҳам қасдини сиздан олади, дугонаси - хотинингиздан ололмайди-ку, ахир, гувоҳман деб тураверади, хўп денг, яхшиликча тарқалайлик, хотиним билан девор эмас, осмон устингизга узалиб тушса ҳам, ўзим гаплашдим денг қўйинг, тамом вассалом, эркак деган мана бундоқ бўпти, масалани шартта, жойида ҳал қилади, хотинингиз ҳам, ўғлингиз ҳам бугун кечроқ келишади, зиёфатлари бор, сиз ҳам музхонадан овқатни олиб амаллаб иситасиз, камбағалнинг бир тўйгани, жовончага териб қўйилган шишалардан бирини очасиз, қадаҳ кўтарасиз, бир ўзингиз, соғлиғингиз учун оласиз биринчисини, бахт учун, эртага тонг отиши учун, ота-онангизнинг руҳлари шод бўлиши учун иккинчи, учинчи, тўртинчи, бешинчи қадаҳ, бир ўзингиз ҳамма учун кўтарасиз, дам хотинингиз, дам ўғлингиз, дам ўзингиз учун шиша тамом бўлмагунча кўтараверасиз, кўтарилади охир оёғингиз, чўзилиб қоласиз оромкурсига, албатта бу кейин, ҳаммаси кейин, ҳозирча эса ишдасиз, ўзингиз айтмоқчи, хизматда, қоғозни ҳужжатга айлантиришингиз лозим, қай бир маънода сеҳргарсиз, кўз бойлоғичсиз, ҳа-да қоғоздан ҳужжат, ҳужжатдан қоғоз ясаш ҳар кимнинг ҳам қўлидан келавермайди, ҳатто бошлиғингиз ҳам бу борада ўз нўноқлигини сезади, билдиргиси келмайди, ҳамма ишда сизга таянади, аммо тан олиш йўқ, унда устунлиги, бошлиқлиги қайда қолади, иложиси йўқ бошқа, ишонган тоғисиз, асабийлашади ҳужжат ўз вақтида тахт бўлмаса, ваъз ўқийди бугунгидек, қўлидан келмаганига жиғибийрони юз чандон ошади, кетади тутоқиб, барибир, сизсиз иши битмаслигини тушунади, ўзича ғамхўрлик кўрсатади; худди боягидек: чарчабсиза, очиқ ҳавода бир айланинг, тўрт девор орасида ўтираверса одам сиқилиб кетади, дейди, эшикка ачингандан кўра бошлиғингизни ўйласангиз дуруст эди, эшик-ку буёғига истайсизми, йўқми, ғижирлайверади, бу унинг «муножот»и, айтинг, айтинг, бошлиғингиз «ғижирлаб» қолмасин, туринг, тура қолинг, деразадан ташқарига қаранг, қоронғи тушиб қолибди, соат ҳам олти, йўқ, икки дақиқаси кам олти, бозорга борасиз, тўғри ҳозир бозорларнинг чироғи бор, қоронғидаям олмами, картошками, нима олмоқчидингиз ўзи, ҳа-я, хотинингиз кўкатларни унутманг, деяётганди, олаверасиз нима бўлсаям, хонага кира солиб чироқни ўчиргандингиз, ёқасиз - чиқ, қоғозларни йиғиштирасиз, китобларни бир четга тахлаб, жойига қўясиз, палтони киясиз, соатга қарайсиз: икки сонияси кам олти, чироқни ўчирасиз - чиқ, хона қоронғилик гирдобига чўмади, чироқни ёқасиз - чиқ, хонага яна бир бор назар ташлайсиз, чой қайнатгич ўчиқ, соат бир сонияси кам олти, чироқни ўчирасиз - чиқ, яна қоронғилик, бармоғингиз беихтиёр яна чироқни ёқади - чиқ, хона ёришади яна, нимангиздир қолиб кетаётгандек, оёғингиз тортмайди чиқиб кетишга, шапкангиз қўлингизда, ҳа, сиёҳли ручкангизни ҳам костюмнинг чап чўнтагига, нега айнан, чап - иш қуроли юракка яқин тургани маъқул, солдингиз, бозор қилгани олган халталарингиз ҳам қўлингизда, нима қолиб кетди экан-а, кўнглингизнинг бир чети хижиллигича қолаверади, қолдирган нарсангизни тополмайсиз, соат роппа-роса олти, чироқни ўчирасиз - чиқ, бугун ҳам ўзгача байрам: янги йилдаги биринчи иш куни, ҳамма барвақтроқ уйга отланган, сиздан бўлак ҳеч ким қолмабди соат олтигача, калитни қоровулга топширасиз, чиқасиз ташқарига, «ҳурмат тахтаси»га осилардингиз бурунги вақт бўлганида, қоровул албатта етказади бошлиққа охирги бўлиб ишни - иккинчи уйингизни тарк этганингизни, аммо ҳозир тахта тақчил, қурилишларга етмай турибди ўзи, сизга осилиб туришга йўл бўлсин, бўш келмайсиз шундаям, тахта бўлмаса, трамвайга осиласиз, бозорга етасиз, тушасиз, ҳақ эдик биз: бозорни кечасиям қилса бўларкан, муҳими чироқ бор, савдолашмайсиз ҳар қачонгидек, бўлмаса айтганига оладиган одамлардан эмасдингиз-у, йўлига бир ошам бўлса ҳам тушириб, савдолашиб қилардингиз бозорни, бу сафар деҳқон оғзига сиққанини айтади, қўлингиз чўнтакка суқилади, санайсиз, деҳқон қайта санайди, тўғри дейди, ош бўлсин дейди, раҳмат демайсиз, дердингиз ҳар сафар, бу гал эса индамайсиз, халталарни кўтариб, уйга чоғланасиз, кўкатфуруш аёл бурнингиз тагида шанғиллайди: мана буларни олиб кетинг, кечки бозор, берганингизни беринг, шошиляпман, уйга боришим керак, болларим пойлаб қолдиёв, овқат қилишим керак ҳали, олинг, олақолинг, чўнтагингиздан илинганини оласиз, хотинингиз тайинлаганди кўкат олинг деб, халтанинг устида кўкат бор энди, хотинингиз айтганин бажо айладингиз, қачон ўзи йўқ дегансиз, ҳеч қачон, мана бугун ҳам айтганини қилиб кўкатгача олдингиз, кўкат мия фаолиятини юриштирар экан, Ибн Сино айтган ўз вақтида буни, биз бўлсак кўкатга ҳар доим ҳам тегишли эътиборни беролмаймиз, кўкатфуруш аёлга пулингиз кўп кўринади, чўнтагини кавлаштиришга тушиб кетади, кутмайсиз, шошаяпсиз, уйга боришингиз керак, сизни ҳам пойлаб туришибди уйингизда бугунчалик кечроқ қайтадиган, бундан хабардорсиз, хотинингиз, ўғлингиз, худди кўкатфуруш аёлдек сиз ҳам қозон осасиз, овқат иситишингиз керак бориб, ишингиз кўп, яна трамвайга осиласиз, қаранг қандай бахт, тиўиз пайт ўтган кўринади, трамвайнинг ичи бўм-бўш, сизу халталар, халталару сиз, ўриндиққа чўкасиз, халталар ҳам юк кўтариб чарчашгандир, ўриндиққа қўясиз уларни, ўрни келганда ҳурматини бажо айлаганга не етсин, мана трамвайдан ҳам кўринади уйингиз, баланд қаватли бино, ҳамма хонадонда чироқ бор, фақат сизники ўчиқ, сабр қилинг, борарсизам, ёқарсизам ўша чироқни, халтани қўярсизам, оларсизам музхонадан ўша овқатни, иситарсизам амаллаб, қаёққа шошиляпсиз, ёв қувяптими, олдин ҳайдовчига йўлкира ҳаққини бериб олинг, халталарингиз яйраб келди, ҳаққини ҳам тўланг-да, халталарники икки баробар кўп, ўзингиз учун бир ошам, халталар учун икки ошам, жами уч ошам бўлади, халтачалик қадрим йўқми десангиз, майли беш ошам ташлаб кетинг, ўзингизга уч ошам, халтангизга икки ошам, аммо бунда қоидани бузган чиқасиз, қоидани бузганлар жавобгарликка тортилиши ҳақида гапирмаймиз, балони ўқидек биласиз, ана ўқинг, чапдан ўнгга қараб, ҳарфлариям дона-дона: юк учун икки баравар ҳақ тўланади, яхшиси уч ошам беринг-да тушиб кетаверинг, ҳужжатни сиздан яхши тушунадиган одам борми дунёда, ўзингиздан қолар гап йўқ, ҳужжатга амал қилиш керак, ҳужжат бор - ҳаёт бор, қоидаю тартиб бор - дунё бор, бўлмаса ҳаммаёқ аллақачонлар остин-устун бўлиб кетарди, каловланиб қолганингиздан ҳайдовчи пулингиз йўўакан-да, деб гумонсирайдими, майли, кейинги сафар тўлаб кетарсиз, тушаверинг, дейди, кейинги сафар бўлармикан, балки эртага ишдан бўшаб кетар ҳайдовчи, бошқа сабаби чиқар, ҳар холда иссиқ жон, балки бошқа бу трамвайга оёқ қўймассиз, чўнтагингиздан уч ошамлик пул чиқарасиз, ҳайдовчи қутига ташлаб қўяди, тушасиз, эшик ёпилади, турасиз, трамвай юради, уйингизга, чироғи ўчиқ уйингизнинг деразасига бир зум тикилганча қотиб қоласиз, амаки уйингизни тополмай қолдингизми, дейди қулоқчинини тушириб олган бир болакай, ўзингизга келасиз, йўқ, дейсиз, болакай бир куни йўқолиб қолгани, уйдагилари роса қидиришгани, ҳатто қидиркашларга ҳам хабар қилишгани ҳақида сўз очади, йўлнинг нариги бетига ўтасиз, қулоқчинли болакай жойида қолади, болакай охири топилдими, йўқми, сиз учун жумбоқлигича қолаверади, топилгандирки сизга болакайнинг ўзи, ўз оғзи билан кечмишини ҳикоя қилиб турибди, йўқса... умуман бунинг нима аҳамияти бор ҳозир, мана зинадан кўтариляпсиз, лип дегани бир ҳафтаки бузуқ, бўзчининг моккисидек шунақа қатнаяпсизлар энди: пастга тепага, тепага пастга, пастга тепага, зинапоялар бирма-бир ортда қолиб бораверади, шундай пайтда сизни тўққизинчи қаватга липсиз чиқишга мажбурлаётган лип созловчисининг нўноқлигидан аччиқланасиз, аччиқ устида қадамларингиз тезлашади, охир манзилга етасиз, эшик қулфини бурайсиз, очилади эшик, ғийқилламайдиган эшик ҳам бор экан дунёда, ичкарига кирасиз, илгакка осилади палтонгиз, этигингизни ечасиз ўтиб остонадан, халталарни ошхонага олиб бориб бўшатасиз, очасиз музхонани, турибди мана қўр тўкиб иситилиши лозим бўлган овқат, уни оласиз, тутинасиз иситишга, исигунча ечиниб олмоқчи бўласиз, йўл-йўлакай ойнаижаҳон мурватини бурайсиз, ойнаижаҳон ёришгунча уй кийимларингизни кийиб чиқасиз, овқат исиб қолгандир, ошхонага борасиз, ойнаижаҳон ёлғиз қолади: тантантара тантантара тантан тантантара тантантара тантантара тантан тантантара тантантара янги йилни кутиб олганимизга роппа роса 44 соат бўлди Париж гўзаллари эса янги йил билан хайр маъзур қилишга ҳам улгуришди улар яна бир янги келгуси йил бўсағасига дадил қадам қўйишди лобарлик нозик дид мафтункорлик жозиба либосларнинг рангларига эътибор беринг қизил оқ яшил қора қизил тантантара тантантара тантан тантантара тантантара тантантара тантан тантантара тантантара ака опа тоға хола ичасизми кока кола хе е е эй студияда помпом томтомов сўнгги хабарлар тавқи лаънат ахолисининг ўндан бири янги йил кечасида шампондан заҳарланиб ўлибди яна ўндан бири касалхоналарда ўлар ҳолатда ётишибди қолган ўндан саккизи эса шампон сотган ал Капонни қидириш билан овора хабарларимиз орасида қувончлилари ҳам топилади хусусан об ҳаво билимдонларининг хабар қилишича бу яқин орада қор ёғиши кутилмайди негаки бир ой давомида ёғмаган қор ҳар бири маҳалланинг юз килолик ош дамланадиган қозонидек келадиган дўл шаклида тушиши тахмин қилинмоқда биз сизлар учун жон куйдирамиз жонингизни суғурта қилиб қўйинг Жанна д Арк суғурта идораси биз сизлар учун жон куйдирамиз жонингизни суғурта қилиб қўйинг Жанна д Арк суғурта идораси қоқоқотоқтоқтоқу томоғимиз оппоқку оппоқ оппоқ жудаям оппоққоқоқотоқтоқтоқу томоғимиз оппоқку оппоқ оппоқ жудаям оппоғэй оппоқ гуруҳининг хонандаси тоқтоқ билан мўъжаз суҳбат қурсак мен қарши эмасман сўранг сўрайверинг нега гуруҳингиз оппоқ деб номланади нега тахаллусингиз тоқтоқ денг дарвоқе дилимдагини топдингиз сабабини тушунтириб берарсиз сўнгги пайтда ҳар хил бўлар бўлмас гуруҳлар ёмғирдан кейинги қўзиқориндек да да так бодраб потраб кетвоттими бу естественно табиий дейсизми биззи группа оппоқ деб номланади нимага музқаймоқ оппоқ қаймоқ оппоқ сут оппоқ пахта оппоқ қоғоз оппоқ кўйлагимиз оппоқ машинамиз оппоқ келинчакларнинг тўй кўйлаклари оппоқ яна ўнлаб юзлаб минглаб балки миллионлаб нарсалар саноғига ҳам етолмасмиз оппоқдиру билмасмиз қўшиқларимиз оқ оппоқ бўлишини хоҳлаяпмиз тушуняпсизми оқ кема оқ булут оқ елкан тахаллусим эса жарангдорлиги бетакрорлиги билан ўзимга ёқади тоқтоқ дунёда ҳали ҳеч ким бундай тахаллусга эгалик қилмаган мухлисларингизни яна қандай янги қўшиқлар билан хушнуд қилмоқчисизлар оқ товуқ оқ тоғора оқ чойшаб қўшиқларининг матнинни яқинда ёзиб тугатдик куй басталасак бўлди яна уч-тўрт соатдан кейин бемалол ҳавола қилаверамиз демак яқин орада ўн миллионинчи қўшиқларингизни ҳам эшитиш бахтига муяссар бўларканмизда албатта бундай сермаҳсуллик ҳар бир гуруҳга ҳам насиб этавермайди мақтаниш эмасу кунига мингта қўшиқ ёзолмасам уйқум келмайди тоқтоқ бундан кейинги ижодингизга юксак парвозлар тилар эканмиз энг сўнгги қўшиғингизни жонли овозда ҳавола қилишингизни кўп минг сонли мухлисларингиз номидан сўраймиз хааааап хааааап арқон дорда оқ чойшаб таптап чойшаб таптап... қўшни хонада ойнаижаҳон ўзига-ўзи жавраб ётибди, жаврайверсин ўзига-ўзи, Париж қизлари, ал-Капон, яна қозоқ қўшнингиз кўка ҳақида бир нималар дейдими-ей, яна нима дейди-я жаннатнинг арки, жаннатдаям арк бўладими, ҳайратланмасангизам бўлаверади бунга, ана оқ қўшиғам чиқибди, энди рангиям бор қўшиқниннг, қоқолаяпганди-ку Тоқтоқ, томоғи оппоқ, «Оппоқ» гуруҳининг яккахони, булбулигўёси, илло ҳеч кимда йўқ дунёда бундайин ажиб тахаллус, Тоқтоқ, товуш зарбиданоқ учиб юрган каклик патиллаб ерга тушади, яраландим дея хаёл қилади милтиқ ўқидан, Тоқтоқ, зарбиданоқ товушнинг сувоқ кўчади, устингизга тўкилади уюми, парво қилмайсиз бунга, «Оқ чойшаб»ни хониш қилаётган хонандада бўлади қулоғингиз, қўлингизда қошиқ, олдингизда иситилган овқат, аммо негадир иштаҳа йўқ, ҳадеб кўраверишингиз шартми, ўзини ўзи ҳам кўрсин-да ойнаижаҳон, бечора ойнаижаҳоннинг узуқ-юлуқ гаплари қулоғингизга чалинади, иштаҳа очар нима бор эди, бозордан олма олдингиз, картошка, яна алламбалолар, ўа-я кўкатфуруш аёл ҳам тутқазганди бир тўп кўкатни, кўкат мия фаолиятини юриштиради, буни энди яхши биласиз, Ибн Сино айтганини такрорлаб ўтирмаймиз, жовонни очасиз, ҳар ҳолда бугун ҳам байрам: янги йилдаги биринчи иш куни, ювиш керак буни ароқ... коньяк... янги йил кечаси булардан етарлича баҳраманд бўлгансиз, «Ал-Капон - шампон» деб тамға урилган шиша кўзингизга бошқача кўринади, боя ойнаижаҳонда ҳам бир нималар дейишаётганди-я ал-Капонлаб, чалингани эсингизда узуқ-юлуқ овознинг, лекин билолмай қолдингиз не деб мақташди, чет эл матоҳи - ал-Капонни, мақташганига шубҳангиз йўқ, қайдадир, ҳа-я ёдингизга тушаяпти, қай бир китобда қаҳрамон эди ал-Капон дегани, шампониям чиқибди мана оласиз, ёзувини ҳижжалаб яна бир бор ўқийсиз: ал - Ка - пон шам - пон, очасиз, қопқоғи отилади қўққис, тошиб кетаётган шампонни бир эмас уч қадаҳга тўлдириб қуясиз, бир ўзингиз ҳамма учун кўтарасиз, ҳамма учун бир ўзингиз кўтарасиз, биринчиси - бахт, иккинчиси - соғлиқ, учинчиси - эртага тонг отмоғи, кейингиси - ота-онангизнинг руҳлари шод бўлиши учун, бу сабаб билан одатда қадаҳ кўтарилармиди, йўқми, айни пайтда сизга барибир, сиз кўтарасиз, истаяпсиз шуни, сабаб бўлса бўлди, яна бир неча сабабларга кўра қадаҳ кўтарасиз, охир шиша бўшайди, бўш шиша сизга қараб тиржаяди, сизга шундай туюлгандир-да, ҳеч вақт шиша ҳам тиржаядими, қўнғироқ жиринглаганини узуқ-юлуқ эшитгандек бўласиз, гандираклаб борасиз олдига, гўшакни кўтарасизу юзтубан қулайсиз оромкурсига, гўшакдан яна ўша, ҳеч нарсадан бехабар, ўзида йўқ шод хотинингизнинг овози келади, адаси овқатни иситиб олдингизми, биз яхши ўтирибмиз, меҳмондорчиликни жуда ўрнига қўйишаркан, Аидадан буни кутмагандим, ҳамма хурсанд, буни қарангки, Аиданинг хўжайини бугун хизматдаман, ҳаммангиз бемалол ўтираверинглар, ўтиришдан кейин ҳаммани уйига бирма-бир олиб бориб қўяман деди, «Хонда»си бор эди Аидаларнинг, «Мерседес»га алиштиришибди, қушдек учади дейишади, кўрадиган бўлдик, ҳа телевизорни ёққанмисиз, у ерда ўғлингиз ёқтирадиган қўшиқчи-чи, анави, ҳа, ҳа, Тоқтоқ билан суҳбатни беришди, «Оппоқ» гуруҳидан, анави Париж гўзалларини кўрдингизми, қизил - оқ, оқ - яшил, қора - қизил либослар, лобарлик, нозик дид, мафтункорлик, жозиба эмиш, хўп денг адаси, март байрамига шунақасидан олиб берасиз, ўзингиз яхшисиз-ку, олиб бераман деяпсизми, қачон йўқ дегансиз ўзи, биламан йўқ демайсиз, мана яна турқисовуқ Помпом Томтомов чиқди, жиним суймай қолибди шу мухбирни, гаплари бирам совуқ, ўзининг афт-ангори-ку унданам ўтиб тушади, ойнаижаҳонда ишлайдиганларнинг кўзи қаёқда ўзи, келиб-келиб студияни шу маймунга топшириб қўйишганига ўлайми, янги йил кечаси қайсидир мамлакат аҳолисининг ўндан бир қисми шампондан заҳарланиб ўлибди, яна шунчаси касалхонада эмиш, ҳа нафасингни ел олгур-а, қор ўрнига хурсанд бўлинг, қозондек-қозондек дўл ёғади дейди-я, ҳа ўша дўлнинг тагида қолиб лочира бўлгур Помпом-ей, адаси, майли, ҳозир бориб қоламан, зерикмай ўтиринг-а, дугоналарим ҳам турамиз дейишяпти, хўп... тут... тут... тут... кўзингизни очишга уринасиз, бошингиз гир-гир айланади, айланаверади, кўнглингиз беҳузур, томоққа бир нима тиқилади, тиқилаётган нима ўзи, ҳалқум эмасми, боядан бери тутутлаб ётган гўшакни жойига қўймоқчи бўласиз, ҳолингиз келмайди бунга, гўшак шу дам юз килолик тошдан ҳам оғир эди, тут-тут-тут, юрагингиз энди тиқилламайди соат сингари, гўшакка ҳамоҳанг тутилайверади, юрагингиз соат эди-ку тиқилларди, нима бўлди тутиллаб қолибди, ҳализамон хотинингиз келади, барвақтроқ, ҳаялламай келиб қолар ўғлингиз ҳам, ҳайрон бўлишади узала тушиб ётганингизга, гўшак жойида эмас, осилганча ётаверади гўшак, сиз ҳам ётаверасиз миқ этмай, қимирламайсиз, бетига «ал-Капон» деб ёзилган шампон шишаси ҳам сизга қараб тиржаймайди бошқа, бошқа бошлиғингиз ҳам ғужжатни тезлатинг деб дўқ уролмайди, дўқ урса ураверсин, гўшакни олмайсиз, қўнғироқ баттар асабийлашиб жиринглайверади, жиринглайверади, гўшакни олмай тураверасиз, ҳаммадан ёмони, даҳшати ҳам шу, бошлиқнинг эшиги мунғайиб қолади, унинг бошқа ғамхўри йўқ энди, додини ким эшитарди, шу тарақлатиб ёпиб кетадиганларми, ғийқиллайверади, ғийқиллайверади, шу «муножот»и, хотинингиз ҳам энди ҳар куни туғилган кунга боради, минг истиҳола билан сиздан рухсат сўраб ўтиришнинг ҳеч бир ҳожати йўқ, ўғлингизга ўзи жавоб беради ўтиришга боргиси келса, Аиданинг хўжайини «Хонда»сини «Мерседес»га алмаштирган, хотин алмаштиролмайдими, ҳар кеча зиёфатлардан сўнг уни дугоналари билан уйига элтиб қўяди, дунёда яхшилар ҳам бор, ҳаммаям сиздек бевафо эмас, «ал-Капон»ни ичиб ҳайё-ҳув деб кетворадиган, албатта, бироз кейинроқ ўйналади бу саҳна, аввал хотингиз келсин, келсин ўғлингиз, ҳозирча эса ойнаижаҳонда сухандон кўринади, кўзлари қизариб кетибди бечоранинг, у ҳам одам, иссиқ жон, дам олиши керак, ярим кеча, ўў-ўў ҳали уйига етиб боришиям бор, эртанги кўрсатувлар тартибини дона-дона қилиб эълон қилади, хайрлашади, билмайдики... эртага бошлиқ ҳужжатсиз қолади, ҳайдовчи уч ошам кам пул ишлайди, оғир мусибат азобига дош беролмаган эшикнинг ошиқ-мошиғи осилиб қолади, ўз ҳолига уни қайтаролмай дурадгорлар уймаланишади эшик олдида, хотини-чи, ўғли-чи, улар нима қилишади, буёғи муҳим эмас, сухандонга жавоб берайлик, униям пойлаб қолишди уйида, сухандон ўрнидан туради, тасвир йўқолади, кўп ўтмай қизил ёзув пайдо бўлади, тут-тут-тутлаб огоҳлантиради ёзув: телевизорни ўчиришни унутманг, худонинг берган куни шу... такрорланади, такрорланаверади: телевизорни ўчиришни унутманг... алалхусус бу кечмишнинг охири нуқта билан тугамайди, ушбу кечмишдаги ягона нуқта қолиб кетганди бошлиқ ҳузурида, зоҳир бўлганди ўша зорманда ҳужжатда, бошлиқнинг ҳузурига чиқаётганда сиёғи ҳам қуримаганди нуқтанинг...

ХОТИМА

ёки марҳум, «ал-Капон»ни ичиб ҳайё-ҳув деб кетворган бевафо кимса руҳининг арши аълога равона бўлмоқ олдидан «Байрамдан кейинги байрамлар»да битилган ўз кечмишига нуқта ўрнида ҳикоянависга билдирмоқ илинжида бўлган айрим тафсилотларнинг ҳақчил баёни:

Менким, ўша марҳум, «ал-Капон»ни ичиб, нариги дунёга хайр-хўшни насияга қолдирганча кетворган, фақат бевафо деманг, бевафо эмасман... ҳай, бу ҳақда ўз вақти билан дегандек, ана яна қўнғироқ жиринглаяпти, олманг, жиринглайверсин, руҳимни ҳам тинч қўймайди булар, нима дерди бевафосиз, бе - ва- фо, дейди-да чўзиб-чўзиб, менга таъна қилгандек хотиним, бевафоманми, айтинг ўзингиз, ҳикоянавис дўстим, йўқ демасангиз, ҳикояга баъзи бир аниқликлар киритмоқчи эдим, индамаяпсиз, сукут аломати ризо, бўлмаса киришаверайми, яхши бошланган ҳикоя, биринчи жумла муваффақиятли чиққан, менимча, шу жумла топилмаганда кечмишим минглаб, миллионлаб бошқа кечмишлар каби қоғозга муҳрланиб қолмасди, дарҳақиқат худонинг берган куни шу, айтганингиздек, нонуштага соат саккизга тақаб тураман, нега вақтлироқ туриб бошқалардек бадантарбия билан шуғуллансам, у-бу майда-чуйдага чалғисам бўлмасмиди, йўқ, эринаман, уйқу ширин, келмайди тургим, деб минг бир баҳона қидирмайман ҳозир, лоф бўлади ҳаммаси, айни дамда бунинг кераги ҳам йўқ, буларни ўзимни оқлаш ё айблаш учун айтмаяпман, ниятим ҳикоянгизга баъзи бир тафсилотларни киритшидан иборат, холос, кеч туришимнинг боиси оддий, бор-йўғи шуми деб ажабланган чиқарсиз, кўникиб қолганман шунга, одат бўлиб қолган соат саккизга тақаб туриш, бўлмаса унгачаям бир неча бор уйғонаман, уйқуга тўйганам бўламан, соатга қарайману ҳали эрта, соат саккизгача ётай-чи деб узала тушганча ётавераман, апил-тапил нонушта қилишим ҳам, у-будан чимдиб еб, уч-тўрт ҳўплам чой ичишим ҳам рост, эрталаблари иштаҳа йўқ-да, иш иштаҳа очади, ўрнимдан тураман-у ювинаман, эрталабки бор ишим шу, эрталаблари тош кўтарадиган қўшниларим бор, тошиям ўзидан оғир, ана уларда бўлсин-да иштаҳа, кейин бир томони қорин ишга кетар чоғингиз трамвайга чиқишда қийнайди, униси туртади, буниси туртади, тиқилинчда қорин ҳам камида бир ошамлик жойга даъвогар чиқади-да, шуларниям ўйлайман-да эрталаблари чой ичмайман, буёғи лоф, ҳазиллашдим, бор гап иштаҳамнинг йўқлигида, дарвоқе нега ҳикоянинг бирон бир жойида кўринишим тасвирланмаган, ёшим нечада, исмим ҳам йўқ, бир томондан яхши бўпти, ахир кўринишимнинг бошқаларникидан нима фарқи бор, ўша кўз, ўша бурун, ўша қулоқ, ушбу ҳикояни ўқиётган кимса ўзини кўзгуга тутса бас, кўзгудан ассалому алайкум деб мулозамат қилиб турган бўламан, исмимни-ку дарров эслайсиз, ёнингиздаги ҳужжатлардан бирини очинг, қандай исм-шариф битилган у ерда, ўқидингизми, қаранг-а, шунчалик ўхшашлик бўладими, исм-шарифимиз ҳам бир экан-ку адаш, ҳикоянавис дўстим сизга айтиб қўяй эсимдалигида, Ибн Синони ўқимаган экансиз, кўкат мия фаолиятига яхши таъсир кўрсатади деб, китобхонни чалғитибсиз, кўкат мия фаолиятига таъсир кўрсатмайди, алоқаси йўқ унинг мияга, товуқ, балиқларнинг миясини еб мияси зўрайиб кетганларни ҳам билмайман, кўпроқ китоб ўқинг, Ибн Сино мия ҳақида нима деганлари аён бўлади, мия ҳақида қайта-қайта тўхталиб нима демоқчи эдингиз ўзи, вой худойим-ей, қўнғироқ жиринглайвериб безор қилди-ку, олинг, олаверинг, бевафо демаса бўлгани, бу хотиним, қўнғироқниннг жиринглашидан тайин, хизматга буюрмайсиз энди, шу гўшакни мана бундай қилиб қулоғимга яқинроқ тутиб турасиз, вой адаси, вой адаси, нималар қилиб қўйдингиз, кимларга ташлаб кетдингиз бизларни, Аиданикига бормай ўлай адаси, хафа бўлган экансиз-да мендан, хафа бўлгансиз, ўзимам ичимда ўйлагандим-а, ҳойнаҳой хафа бўлгандирлар деб, шунга на ҳа, на йўқ демадилар деб ич-этимни қора мушук тирнаётганди-я, айбдорман, бошимни деворга урайми энди, бозорни ўзим қилиб, овқатни ўзим иситсам, шу юришдан бир кун қолақолсам бўлмасмиди-я, бўлмасмиди адаси, йўқ моянамнинг ярмини кетказиб совға олишга қўшилишим, унчалик жиним суймайдиган дугонамникига боришим керак эди, аҳмоқман, ўзим аҳмоқман, бир сафар йўқ десам олам гулистон эди, овқатни ўзим иситардим, анави «ал-Капон» ҳақидаги Помпомнинг ўзидек совуқ хабарини эшитгач очтирган бўлармидим шишани, келган бало-қазо шунга урсин деб ахлат челакка, йўқ, йўқ, баланд қаватли уйимизнинг деразасидан пастга улоқтирардим-а, жин ўлгур визиллаб пастга шўнғирди, чилпарчин бўлиб синарди, ўшанда шампоннинг кўпикланишини тепадан, юқоридан, баланд қаватли уйимизнинг деразасидан хўп томоша қилган бўлардик икковимиз, сизсиз, сизсиз энди нима қиламан адаси, у-ҳу,-ўҳ-ҳу, у-у-у-у... гўшакни қўйинг, тамом, юрагим эзилиб кетади, аёл киши кўз ёш қилса чидолмайман, кўнглим бўш, кўнглимнинг бўшлиги кўп бор панд берган ҳаётимда, ҳеч кимга йўқ деёлмайман, бировнинг дилини оғритиб қўйишдан қўрқаман, ўша куни бошлиққа бир оғиз эътироз билдирсам бўларди, ҳужжатнинг муҳимлиги, тезроқ тайёрлаш зарурлигини айтмаганди у, айб ўзидан ўтган, аммо бошлиқ ҳеч қачон айбдор бўлолмайди, унинг айби ходимига ўтади, ҳар доим бўлсин қуёш, ҳар доим бўлсин Она, ҳар доим бўлар шу, буни яхши билишимдан бошлиқнинг хабари йўқми, бўлганда қандоқ, доимо очиқ бўлмаса-да, шунга ишора қилади, коса тагида нимкоса, унинг мағзини чақиб олиш ўзингизга ҳавола, хонасига тайёр ҳужжат билан кирганимда ҳам атай менга эътибор бермасликка уринди, ўзининг бошлиқ эканлигини, мен унинг оддий ходимларидан бири эканлигимни уқтирмоқчи, ҳужжат кечикиб кетди дея таъна қилаётгандек эди у, ана, ана, қулоғи қизиди шекилли бошлиқнинг, қўнғироқ асабий жиринглаяпти, бечора рўзномани ўқир эди шу пайт, оромкурсиси бор, ўшанга жойлашво-олиб дунёда нима гап экан, деб очгану ўз ходими, менинг суратимга тушган бўлса эҳтимол кўзи, «Ал-Капон» ва навбатдаги қурбон» мақоласи эътиборини тортади, қаранг қурбоннинг ишлаётган идораси ҳам тилга олинибди, эслаб кўради, ҳа, шу идорага ўзи бошчилик қилади, шунга асабий, шунга жаҳли чиққан, ахир берухсат, айлангани бошлиқ айтгандек очиқ ҳавога эмас, очиқ гўрга, нариги дунёга, бежавоб кетиб қолдим-да, ал-Капон тиржайиб тургани ҳамон кўз олдимда, кимнинг устидан кулганини пайқагандекман, ҳа ал-Капон-а, ҳа афандиси тушмагур-ей, дўстим, яна хизмат сизга, портлаб кетмасин, уволига қолмайлик шу гўшакнинг, олинг, бошлиқ деган номи бор, собиқ бўлсаям, ҳурматиям бўлакча, эшитмасак айб, муҳтарам бошлиқ, камтарин қулингизнинг қулоғи сизда, эшитади, ҳа-я, гапларимни барибир эшитолмайсиз, руҳман-ку ахир, майли ҳозирча сизни тинглайлик, бўлмайлик гапингизни, марҳамат... қаёқларга гум бўлдингиз-а, тўғри чарчадингизми деб сўрадим, ёдимда бор, бироз айланинг очиқ ҳавода, тўрт девор орасида ўтираверса, ўтираверса, одам сиқилиб кетади, деганимам ёдимда, яна нима дегандим, э-ҳа ҳужжат тайёр бўлгандир, кўриб чиқаман, ташлаб кетақолинг девдим, бугун иш кўпайиб кетди, кўролмадим ҳужжатни, тепадан унчалик қисталанг ҳам қилишмади, ўзи одатда шунақа бўлади, керак, тезроқ тайёрланг, дейишади-ку, кейин ёдларидан кўтарилади, нималигини эслолмай қолишади баъзан, сўраб қолишса анави тайёр бўлдими дейишади, хунобим ошади шунда, анависи нимаси, нимани, қайси ҳужжатни назарда тутишяпти, қани энди ўзлари ҳам билишса, билишмайди, лекин нимадир олишлари кераклигини фаҳмлаб туришади, анави тайёр бўлдими деб дағдаға устига дағдаға қилаверишади ўша «анави»ни бериб қутулмагунингизча, хўп булар ўз йўлига, лекин сизни тушунолмай қолдим-ку, ҳаммага мақтар эдим, ишчан, ташаббускор ходим бу, ундан ўрнак олинглар дердим ҳаммага, буни ўзингизам яхши биласиз, қоровул ўсмоқчилагандек бўлувди бугун, ўша куниям ҳаммадан кеч қайтибсиз ишдан, ишга виждонан ёндошишингиздан дарак бу, аммо мана бу рўзнома хабари... мени, мени умуман гангитиб қўйди-ку, бугун ишга келмаганингизни на мен, на бошқа ходимлар пайқашмабди-я, билганларида бехабар қолмасдим, ўз вақтида ишга келасиз, ўз вақтида ишдан қайтасиз, ишга келмай қолишингиз ҳеч кимнинг ақлига сиғмаган, ҳа хонасида ишлаётгандир-да деган хаёлга боришгандир, неча бор айтганман, кетаркансизлар жавоб олинглар деб, сўраганингизда бирор марта йўқ девдимми, онангизни жаназаси куни ярим соатга рухсат берган ким, ҳов бирда юрагим сиқиляпти, дўхтирга кўрсатмасам бўлмайди, деганингизда йўқ демовдим, навбат кутиб қолиб кетдим, деган важ-корсонларни пеш қилиб, нақ уч соатдан кейин келгандингиз ишга, шунақа яхшиликни билмайсизлар, яхшиликка ёмонлик деб шунга айтишади-да, нафақат мени, балки идорамиз шаънига ҳам яхши гап бўлмабди, қора мой билан булғагандек бўпсиз-да, бу идорадагилар пиёниста экан деган гап чиқмайдими шаҳарда, ичаркансиз, «ал-Капон»дан бошқа тузукроғи топилмадими, эртагаёқ мажлис чақираман, шахсий масалангизни кун тартибига қўяман, сиздақа ходимларга бизнинг мўътабар идорада жой йўқ, яхшиси ўз аризангизга кўра ишдан бўшанг, бошқа бирон бир бўлмағур бўлсаям ҳарна ишга илиниб олиш имконияти туғилади, бу имкониятни бой берманг, аризани котибага бериб қўйинг, сизни кўришга кўзим, айтишга сўзим, отишга ўқим йўқ, шармандаи шармисор қилдингиз мению, идоранию бутун бошли, ҳаммани, эртага ҳали юқоридан гап эшитмасам бўлгани, вой, во-ой юрагим... ана оҳ юраг-а, воҳ юрак, энди мен ўлсам керак деяпти бошлиқ, бошлиқнинг аҳволи шу, жаҳли чиқса юрагимлаб қолади, асабийлашиши соғлиғига зарарлигини билсаям асабийлашаверади, асабийлашмаган бошлиқ бошлиқ эмас деган сарқит бир тушунча миясининг бир кавагида ўрнашиб қолган, шуниси ҳеч тинч қўймайди, асабийлашаётгани қўнғироққаям ўтади, асабий жиринглайди қўнғироқ қилса бошлиқ, шунисидан танийман, мана бошлиқнинг ўзлари йўқлаяптилар деб гўшакни олганча кутаман: навбатдаги таъна-дашномни, кутаман дебман, кутардим десам аниқроқ бўлар, яна оз қолди, руҳим арши аълога кўтарилса бошқа эшитмасам керак буларни, юраги бекорга ёмон бўлдими бошлиқнинг, ишонган тоғи эдим, менсиз иши битмаслигини тушунарди, аммо тан олгиси келмасди, мана энди бошини чангаллаб ўтирибди нима қиларини билмай менсиз, аризам керак бўлиб қолганмиш, юқоридан гап теккудек бўлсами, айтади-да биз уни янги йил олдидан ишдан бўшатворганмиз, ўз аризасига кўра бўшатилган, шунга биноан янги йилнинг биринчи иш кунида ишда бўлмаган, ҳеч қандай ҳужжат ҳам тайёрламаган, ҳузуримда бўлмаган ўша куни, ахир бўшаган одам қандай бўлиши мумкин эди ишда, бунга идорамизнинг барча ходимлари қатори мен ҳам гувоҳлик бероламан, дерди-да, осонгина қутуларди, ҳар хил гапларга қолмасди ўрин, бошлиққа дакки бериб қўймоқни ўз фарзи деб билган юқоридаги одам тортарди мулзам, ўзини тутиб оларди бироз вақт ўтиб, яхши қипсиз бу пиёнистанининг оёғини қуритиб бу даргоғдан, йўқса, сизни ғам, мени ҳам бошимиз қоларди маломатга, гап орасида билдиради миннатдорчилик, хизмат чоғлари ёдга тушади бехос бошлиқнинг, қўли чаккасига қўйилади, Ватанимга хизмат қиламан, ў хомхаёл, чалғиб кетдим яна, хуллас ал-Капонни ичганим тасодифми, баъзан шу ҳақда ўйланиб қоламан, ўша кунги воқеаларни бирма-бир ипга тизиб мушоҳада юритсак, ҳаётдан тўйиб кетган, билиб туриб ўзимни-ўзим заҳарлаган, ал-Капон бунга шунчаки турткидек туюлади, бу бир қарашда албатта, аслида-чи, аслида бу ҳаётга кўникиб қолгандим, борди-ю бирор тасодиф учраса, фавқулодда ҳодиса ҳисоблардим, ортиқча ташвиш келтирарди бу, кунига бирор воқеа, ҳодиса юз бераверса, йўқ, йўқ, бундай ҳаёт мен учун эмас, яшолмасдим, менга маъқули: ҳар кунгидек эрталабки саккизга тақаб туриш, апил-тапил нонушта, хизмат, майли сўксин бошлиқ, талаб қилсин ишни, бунинг нимаси ёмон, хизмат хизмат-да, уйга қайтиш, кечки овқат, ойнаижаҳон, уйқу, қарабсизки, яна тонг отиб турибди, янги тонг, янги кун, аммо ҳаётингиз яна ўша эски маромда, қайта-қайта, ҳеч бир ўзгаришсиз, худди кечагидек, олдинги кун, ундан аввалги кунлардагидек бир хил тарзда, давом этаверади, шунга кўникасиз, тақдирнинг измига бўйсунмоқликдан ўзга чорангиз йўқ, тақдирнинг ҳазилини қаранг, арши аълодан чақиришяпти мени, чорлашяпти ҳузурларига, измим энди уларда, ҳаётни севаман, яшасам, яна минг йил, йўқ миллион йил шундай яшасам дердим, аммо... чорлашяпти... мендақаларга бу ҳаётда жой йўқ, бошлиқ бунда ҳақ, биздақа ходимларга мўътабар идора - думалоқ Ер демоқчимасмиди бошлиқ - жой йўқ, яхшиси ўз аризамга кўра...

Дилшод Нуруллоҳ.

Пазандалик сирлари

яргаллык — Wed, 09 Apr 2014 11:01:18 GMT

Марокаш таомлари

Салат идишининг бир томонига алоҳида идишда олиб қўйилган салат, иккинчи томонига яшил салатсолйнади. Салат лимон бўлаклари билан безатилади.
Бир боғдан редиска, пиёз, петрушка, икки бош салат барглари, 10 тадан яшил ва қора зайтун мевалари, 2 донадан қизил ва яшил булғор қалампири, 2 дона ббдринг, 3 та лимон, 2 таапелсин, ёғ, янчилган долчин, туз, мурч.

Яшил салат
Салат барглари яхшилаб ювилади ва суви селгитилади. Кейин улар майдароқ қилиб тўғралади. Салат барглари зайтун мевалари, майда тўғралган помидор, пиёз, петрушка билан аралаштирилади. Устидан туз, мурч, розмарин сепиб, зайтун ёғи қуйилади. Салат дастурхонга тортишдан олдин аралаштирилади.
Бир бош салат барглари, 100 граммдан қора ва яшил зайтун меваси, 1 дона помидор, пиёз, петрушка, янчилган розмарин, туз, мурч, 3 қошиқ зайтун ёғи.

Апельсинли салат
3 дона апельсин тозаланади, бўлакларга ажратилиб, ҳар бир бўлаги иккига бўлинади. Салат барглари чиройли қилиб салат идишига жойлаштирилади ва ўртасига апельсин бўлаклари терилади. Косага туз, мурч, қанд упаси, лимон шарбати, ўсимлик ёғи ва флердоранж суви солиниб аралаштирилади. Аралашма апельсин бўлаклари устидан қуйилади. Салатни истеъмол қилишдан олдин аралаштириш керак.
2 боғлам салат барги, 4дона апельсин, 2 ош қошиқлимон шарбати, бир қошиқ қанд упаси, 6 қошиқча ёғ, бир қошиқ флердоранж суви, туз ва мурч.

Апельсинли редиска салати
Редискалар ювилади ва бир соатча сувга солиб қўйилади. Вақти-вақти билан суви алмаштириб турилади. Сувдан олинган редискалар майда қирғичдан ўтказилади ва лимон шарбати, флердоранж суви, туз қўшиб аралаштирилади. Салатга паррак қилиб кесилган апельсин қўшилади.
3 дона узун редиска, 2 қошиқ лимон шарбати, бир қошиқ шакар, бир қошиқ флердоранж суви, бир дона апельсин, туз.

Бақлажон салати
Бақлажон ювилади, майда қилиб тўғралади ва ёғ билан тузли сув солиниб, янчилган қизил булғори эзилган саримсоқ қўшилиб ўртача оловда суви буғланиб кетгунча қайнатилади. Вақти-вақти билан ковлаб турилади. Тайёр бўлган салатга хоҳишга қараб лимон шарбати ва зира қўшиш мумкин.
3-4 дона бақлажон, бир қошиқўсимлик ёғи, бир қошиқ қизил булғори, саримсоқ.

Қайнатилган сабзили салат
Сабзи паррак ёки сомонча қилиб тўғралади ва тузли сувда саримсоқ бўлаклари билан бирга қайнатилади. Сабзи тайёр бўлгандан кейин дуршлаг билан сузиб олинади. Сабзига янчилган булғори, зира, петрушка, сирка, ёғ солинади, туз ва зираворлар сепилиб, эҳтиёткорлик билан аралаштирилади.
500 г сабзи, саримсоқ, бир қошикдан янчилган қизил булғори, зира, симлик ёғи, 2 қошиқ сирка, петрушка, туз.

Мишна
Товуқ гўшти қайнатилади. 4 дона тухум ҳам қаттиқ қилиб пиширилади. Товуқ гўшти майдаланади ва тунука товага солиниб устига 14 та тухум чақилади. Сўнг унга туз, зираворлар қўшиб аралаштирилади. Қайнатилган тухумлар эса бутунлигича солинади. Тайёр масса 45 дақиқага духовкага қўйилади ва ўрта оловда пишириб олинади. Совигандан сўнг пирог каби кесилиб, ликопчаларга солинади.
500 г товуқ гўшти, 18 та туҳум, мурч, туз, ўсимлик ёғи.

Зираворли қуймоқ
Тухумлар косага чақилади, устидан зираворлар, туз, майда тўғралган пиёз ва кўкатлар солиниб яхшилаб аралаштирилади. Сариёғ ва ўсимлик ёғи қизиб турган товага солинади, товага тухум аралашмаси қуйилиб, 10 дақиқа қовурилади.
10 та тухум, кўкатлар, ўсимлик ёғи, сариёғ, зираворлар, пиёз, туз.

Қаттиқ хамирдан тайёрланган бриклар
Унга тухум, сут ва туз солиб хамир тайёрланади. Озгина сув қуйиб 25 дақиқа муштланади ва обдон пишитилади. Хамир қўлга ёпишиб қолмаслиги учун вақти-вақти билан қўл унга ботириб олинади. Хамир тайёр бўлгач, 30 дақиқа тиндириб қўйилади. Кейин хамир тўртга бўлиниб, юпқа қилиб ёйилади ва узунлиги 25 см, кенглиги -10 см ли тасмалар кесиб олинади. Тасмалар орасига ун сепилиб, устма-уст тахланади.
Тухум сариғи оқидан ажратилади, товада 3-4 дақиқа қовуриб олинади. Кесилган тасманинг бурчагига пишган тухумдан қўйиб, устига оқи сурилади ва хамир учбурчак қилиб ўралади.
Тайёр бриклар қизиб турган ёғда иккала томони қизаргунча пиширилади. Салат барглари ликопчага қўйилиб устига бриклар тахланади.
4 та тухум, ёғ, туз.
Хамир учун: 400 г ун, бир стакан сут, 1 та тухум, туз.

Гўштли бриуатлар
Гўшт қиймаси майда тўғралган пиёз, ошкўклар, туз, зира ва мурч билан яхшилаб аралаштирилади. Бироз олиб қўйилади. Кейин у сариёғда тинмасдан айлантириб қову-рилади. Гўштнинг суви тамом буғланиб кетгандан сўнг, устига ийланган тухум қуйилади, долчин сепилади ва 2 дақиқа арлаштирилгандан сўнг оловдан олинади.
Уарка қотирмаси олиниб, бир қошиқ начинка солинади ва томонлари 3 см қайтарилиб ўралади.
Бриуатлар яхши қиздирилган ёғда қизартириб пиширилади ва иссиқлигида истеъмол қилинади.
16 дона уарка қотирмаси, 500 г қийма, пиёз, ошкўклар, зираворлар, 100 г сариёғ, 6 та тухум, 2 қошиқдолчин, ўсимлик ёғи, туз, зира.

Нўхатли биссара
Ивитилган нўхат дуршлагда сузиб олинади. Қозон паст оловга қўйилади ва ёғ солинади, сўнг пиёз қовурилади. Қовурма устига бир стакан иссиқ сув, гўшт бульони қуйилиб, олов баландлатилади. Қайнаб чиққач, 1,5 л қайноқ сув ва нўхат солинади. Зираворлар қўшилиб, яна ярим соат қайнатилади. Таом иссиғида устига сариёғ солиниб дастурхонга тортилади.
500 г нўхат, бир бош пиёз, гўшт бульони, 4 қошиқ ёғ, 50 г сариёғ, зираворлар, туз.

Вермишелли товуқ шўрва
Қозонга пиёз, помидор, тўғралган товуқ гўшти, сариёғ ва ўсимлик ёғи, туз, заъфараон солинади, устидан 2 литр сув қуйилади ва паст оловда бир соат қайнатилади. Таом тайёр бўлишига 10 дақиқа қолганида вермишел солинади ва вақти-вақти билан ковлаб қўйилади.
300 г товуқ гўшти, 250 г вермишел, 5 дона пиёз, 4 дона помидор, 100 г ўсимлик ёғи, бир қошиқ сариёғ, туз, мурч ва шафран.

Ргаиф
Ун эланади, унга сув ва хамиртуруш солиниб хамир қорилади. Оз-оздан сув берилиб, ярим соатча пишитилади. Хамир юмшоқ ва эгилувчан бўлиши лозим. Қўлни ёғлаб, хамирдан ёнғоқ катталигида зувалачалар узиб олинади. Улар қоғоз қалинлигида қўл билан япасқиланади. Ичига бир қошикдан олдиндан тайёрлаб қўйилган начинка солинади ва тўртбурчак қилиб тугилади. Лист ёғланиб, ргаифлар терилади. Усти енгил босилади, духовкага солиниб, ўртача оловда ярим соат пиширилади.
Хамир учун: 0,5 кг ун, сув, туз.
Начинкаучун: 1,5стакан майдаланганпетрушка, ЗООгпиёз, 100 г қийма гўшт, гармдори, туз, зира.

БАЛИҚЛИ ТАОМЛАР

Қовурилган балиқ
Зиразорлар ва зайтун ёғи аралаштирилади. Ушбу аралашмада балиқ бўлаклари бир соат маринадлаб қўйилади. Кейин улар толқонга беланиб, қиздирилган ёғда 20 дақиқа қовурилади. Қовуриш жараёнида балиқ бўлаклари 3-4 марта ағдарилади. Пишган балиқ бўлаклари ёғдан олинади ва иссиқ ёки совуитилган ҳолда салат билан бирга берилади.
1,2 кг балиқ, 4 қошиқ зайтун ёғи, 4 қошиқ толқон, ўсимлик ёғи, туз ва зираворлар, лимон, эзилган саримсоқ.

Марокашча балиқ шўрва
Пиёзга қалампирмунчоқлар тиқиб чиқилади. Қозонда 1,5 л сув қайнатилади, унга пиёз, бир боғ ошкўк, зираворлар ва гармдори солинади. Зайтун ёғи қуйилади ва паст оловда 20 дақиқа қайнатилади. Кейин қайнатмага балиқ бўлаклари солинади ва яна 15 дақиқа қайнатилади. Пиёз, ошкўклар ва балиқ қайнатмадан олинади, пишган балиқ суякларидан ажратилади ва қайнаб турган шўрвага қайтадан солинади, қайнатиш давом эттирилади. Шўрвага озгина ун ҳам қўшиб юборилади. Таом тайёр бўлишига яқин яхшилаб аралаш-тирилиб, таъбга кўра туз, эзилган саримсоқ қўшилади.
Шўрва лимон шарбати билан бирга дастурхонга торти-лади.
400 г балиқ, бир бош пиёз, 4 қошиқ зайтун ёғи, бир қошиқ ун, бир боғ омкўк, саримсоқ, қалампирмунчоқ, 2 та кичикроқ гармдори, зираворлар, туз ва мурч.

ГЎШТЛИ ТАОМЛАР

Буғда пиширилган қиймали товуқ
Петрушка, сельдерей, помидор, лимон ва унинг пўстлоғи майда қилиб тўғралади. Масаллиқларгатуз, мурч, янчилган қизил булғор қалампири солиб аралаштирилади. Аралашма тайёр товуқнинг ичига сариёғ билан солинади ва товуқ суви қайнаб турган идишгаўрнатилган дуршлаггажойлаштирилади. Товуқнинг усти нам салфетка билан ёпилиб, буғда димлаб пиширилади.
1 та товуқ, 1 кг помидор, 2 боғ петрушка ва сельдерей кўкатлари, 1 та лимон, 2 қошиқ сариёғ, бир қошиқ янчилган булғори, туз, мурч, зира.

Тухумли соусда пиширилган товуқ
Сариёғ солинган қозонга товуқ гўшти бўлаклари терилади. Устига товуқнинг ички аъзолари солиниб, майда тўғралган пиёз, долчин, туз, мурч, шафран сепилади ва 2 стакан сув қуйилиб аралаштирилади. Идишнинг қопқоғи маҳкам бер-китилиб, суви буғланиб кетгунча димланади. Товуқ бўлаклари тайёр бўлгандан кейин қозондан олинади ва суяклари ажратилади. Товуқ гўшти майда бўлакларга бўлинади ва яна қозонга солинади. Устидан томат пастасидан тайёрланган соус, петрушка ва 2 та лимоннинг шарбати солинади. Гўшт жуда паст оловда соус қуюлгунча димланади.
Тухум туз, мурч ва зира билан аралаштирилади. Товага пишган товуқ гўшти ва соуснинг ярми солинади, устига тухум қуйилиб, янчилган қизил булғори сепилади ва ўртача қиздирилган духовкада 10 дақиқа пиширилади. Тайёр бўлган таом тованинг ўзида соуснинг қолган ярми билан берилади.
2,5 кгли товуқ, 60 г сариёғ, 5 дона пиёз, бир қошиқшафран, петрушка, 2 та лимон, 10 та тухум, бир қошиқ янчилган зира, бир қошиқ янчилган қизил булғори, туз, мурч.

Буғда картошка билан димланган кўй гўшти
Тозаланган картошкалар тўртга бўлинади ва дуршлагга терилади. Туз ва зираворлар билан аралаштирилган гўшт бўлаклари картошканинг устига қўйилади. Усти нам салфетка билан ёпилиб, дуршлаг сув қайнаб турган қозонга ўрнатилади. Устига нам латта ташланади ва қозоннинг қопқоғи оғирроқ бирор нарса билан бостириб қўйилади. Таом 2 соатдавомида димлаб пиширилади.
Тайёр бўлган таом ҳар бир кишига алоҳида косаларда, устига туз ва мурч сепиб берилади.
2 кг қўй гўшти, 12 та картошка, туз, мурч, зира.

Буғда ошкўклар билан пиширилган кўй гўшти
Қозонга сув, лавр япроғи ва бир боғ ошкўклар солиниб, қайнатилади. Қозонга дуршлаг ўрнатилиб, унга нимталанган гўшт терилади. Гўштга туз ва зираворлар сепиб, усти юпқа кесилган ёғ билан ёпилади. Устидан намланган салфетка кўйилиб, қозоннинг қопқоғи махкам беркитилади ва 1 соату 15 дақиқа димланади.
1 кг қўй гўшти, 100 г буйрак чарвиси, бир боғ ошкўклар, лавр япроғи, зираворлар, 3 л сув, туз.

Гўштли вермишел
Майда бўлакларга бўлинган гўшт билан пиёз зайтун ёғида 5 дақиқа қовурилади. Қовурилаётган масаллиқ устига бир стакан сув ва зираворлар солиниб, 15 дақиқа димланади. Кейин яна 1 литр қайноқсув қуйилиб, пишгунча қайнатилади. Гўшт тайёр бўлишидан 10 дақиқа олдин таомга озгина вермишел солиб юборилади ва тузи ростланади.
200 г қўй гўшти, 100 г вермишел, бир бош пиёз, 4 қошиқ зайтун ёғи, зираворлар, 2 та лавр япроғи, туз.

Мешуи-марокашча барра
Янги сўйилган қўзи орқасидан то бўйнигача 3 м узунликдаги хода тиқилади. Бўйин қисми, олд ва орқа оёқлари бирлаштирилиб, ходага маҳкам қилиб боғланади.
40 см чуқурликдаги ўра қазилиб, ичига олов ёқилади. Олов чўғга айлангач, чўғдан ярим метр баландга узун найзасимон мосламалар қоқилади, уларнинг устидан қўзининг. танаси жойлаштирилади. Гўшт 2-3 соат давомида айлантириб пиширилади.
Зайтун ёғи қиздирилади ва зираворлар билан аралаштирилади. Ушбу аралашма пиширилаётган гўштнинг барча томонларига суриб турилади. Мешуининг тайёр бўлганини кўзининг орқа оёқпарига санчқи санчиб билиш мумкин. Агар гўштдан пушти ранг суюқлик ажралса, у пишган ҳисобланади.
Таом турли маза берувчи зираворлар ва туз сепилиб, дастурхонга тортилади.
1 та қўзи танаси, 500 г зайтун ёғи, зираворлар, саримсоқ.

УН ВА ЁРМАДАН ТАЙЁРЛАНАДИГАН ТАОМЛАР

Вермишелли сут
Оув қўшилган сутга ёғ, шакар солиб қайнатилади. Сўнг вермишел солиниб, 10 дақиқа секин аралаштирган ҳолда қайнатиш давом эттирилади. Сутли қайнатмага флердоранж суви (гулоб) қўшилади ва оловдан олинади.
400 г вермишел, 1 л сув, 2 л сут, бир қошиқ сариёғ, 2 қошиқ шакар, 2 қошиқ флердоранж суви, туз.

Марокашча нон
Тоғорачага эланган ун солиниб, эритилган хамиртуруш, туз, иссиқ сув қўшилади ва ўртача қаттиқликда хамир қорилади. Хамир 10-15 дақиқа яхшилаб муштланади. Кунжут ва арпабодиён уруғлари ивитилади ва хамирга қўшиб юборилади. Тайёр хамир учга бўлиниб зувалаланади. Кафт билан ясалиб, нон шаклига келтирилади. Нонларнинг қалинлиги 2 см дан ошмаслиги керак. Нонлар бир ярим соат иссиқ жойга ўраб қўйилади. Хамир кўтарилгач, яна бир марта ясалади ва бир неча жойига санчқи санчилади. Қиздирилган газ печи ёки духовкада пишириб олинади.
1 кг ун, бир қошиқ туз, 25 г хамиртуруш, бир қошикдан кунжут ва арпабодиён уруғи.

Бешкито печеньелари
Тоғорачага тухум чақилади, унга қанд упаси қўшилиб, оқ масса ҳосил бўлгунча кўпиртирилади. Тухум устига ўсимлик ёғи солиниб, яна 5 дақиқа аралаштирилади. Кейин крахмал, лимон цедраси ва ичимлик содаси солиниб, оз-оздан ун қўшиб борилади. Хамир тайёр бўлгандан сўнг 15 дақиқа тиндириб қўйилади. Столга ун сепилади, хамир қисмларга бўлиниб, 4 мм қалинликда ёйилади. Ёйилган хамирдан стакан ёрдамида доирачалар кесиб олинади ва улар ёғланган листга териб чиқилади. Устига тухум сариғидан суриб, қиздирилган газ духовкасида 20 дақиқа давомида пишириб олинади.
30 та бешкито тайёрлаш учун: 400 гун, 4 та тухум, 1,5стакан қанд упаси, 150 г ўсимлик ёғи, 3 қошиқ крахмал, лимон цедраси (лимон пўстлоғи қуритилиб туйилади), бир чимдим сода ёки хамиртуруш.

"Араб ошхонаси" А. Ҳайитова тўплаган

Жазоир таомлари
Категория: ПазандачиликДата публикации
Булғор қалампири ва зайтун ёғидан салат
Қизил булғор қалампири писта кўмир олови устида (ёки жуда иссиқ духовкада ёки қопқоқли товада) пишириб оли-нади. Ун'жг уруғи тозаланиб, майдароқ қилиб тўғралади. Сўнгра эзилади. Булғор қалампири эзилганда пюрега айланиб кетмаслиги керак. Устига туз солиб, оз-оздан зайтун ёғидан қуйиб аралаштирилади.
Салатни эзмасдан ҳам тайёрласа бўлади. Бунинг учун булғор қалампири жуда майда қилиб тўғралади. Салатга пўсти тозаланиб, майда тўғралиб қовурилган помидор ҳам солиш мумкин.
1 кг булғор қалампири, 3 ош қошиқ зайтун ёғи, туз.

Қовурилган булғор қалампири ва помидордан салат
Бутун булғор қалампири ва помидор бироз қовурилиб, пўсти ва уруғлари тозаланади. Кейин улар санчқи ёрдамида эзилиб, устига туз ва зайтун ёғи солинади.
500 г булгор қалампири, 1 дона гармдори, 3 та помидор, туз ва зайтун ёғи.

Саримсоқли анчоуслар
Агар анчоуслар (майда денгиз балиғи ва унинг консерваси) тузланган бўлса улар совуқ сувда ивитилади ва суякларидан тозаланади. Балиқлар бир неча марта ювилгач, майда бўлакларга бўлинади. Бошқа бир идишда майда тўғралган саримсоқ, петрушка, зайтун ёғи ва лимон шарбати яхшилаб аралаштирилади ва майдаланган балиқлар устига солинади.
Мазкур газакни сельд, салака ва килька балиқлари ёки уларнинг консервасидан ҳам тайёрласа бўлади.
500 г анчоус, 1 бош саримсоқ, петрушка, 1 дона лимон ва 3 ош қошиқ зайтун ёғи.

Соусли жигар
Жигар йирик бўлакларга бўлинади, устига туз ва озгина мурч сепиб, қизиб турган ёғда 10 дақиқа қовурилади.
1 дона қалампирга майдаланган саримсоқ, туз, қора мурч солиб аралаштирилади, устидан ўсимлик ёғи қуйилиб, алоҳида қозончага солинади ва 10 дақиқа давомида қовурилади. Устидан 0,5 литр сув, янчилган булғор қалампири қўшиб қайнатилади. Соус қайнаб чиққач, унга қовурилган жигар солинади ва қозоннинг қопқоғи маҳкам беркитилиб, ўртача оловда 30 дақиқа димланади. Жигар пишиб соус қуюлгач, устига сирка солинади.
Қўй жигари, бир бош саримсоқ, 1 дона гармдори, 1 чой қошикдан туз, янчилган булғор қалампири, қора мурч, зира, 4 ош қошиқ ўсимлик ёғи, 2 ош қошиқ сирка, қиздирилган ўсимлик ёғи.

ИССИҚ ГАЗАКЛАР

Гўшт ва пишлоқли ўрамалар
Пишлоқнинг бир қисми қирғичдан ўтказилади, қолгани юпқа қилиб кесилади. Қиймаланган гўшт ва қирғичдан ўтказилган пишлоқаралаштирилади, унга майдаланган петрушка, зираворлар ва туз қўшилиб, масаллиқ 1 ош қошиқсариёғда қовуриб олинади.
Д'юл қотирмаларига (улар қаттиқ хамирдан тайёрланади. Тузли сувга қорилган хамирдан ёнғокдек зувалачалар ясапади ва юпқа қилиб ёйилиб, қиздирилган мис идишда қотириб олинади) 1 ош қошикдан тайёр қийма солиниб, усти кесилган пишлоқбилан ёпилади, четлари қайрилади ва тамаки ўрагандек ўралади. Хамирли ўрамапар қизиб турган ёғда қовуриб олинади. Иссиқлигида лимон бўлакчалари билан дастурхонга тортилади.
300 г қийма, 100 г пишлоқ, 1 бош пиёз, бироз янчилган булғор қалампири ва долчин, сариёғ, петрушка, туз ва 12 та д'юл қотирмаси.

Гўштли турта
Эланган ун идишга солинади, ўртасига ўсимлик ёғи ва эритилган сариёғ куйилади. Тухум, туз, бироз сув солиниб юмшоқ хамир қорилади. Хамир зувалаланиб, тиндириб қўйилади.
Начинка тайёрлаш учун қийма гўштга тўғралган пиёз, петрушка, туз, зираворлар қўшиб, сариёғда қовуриб олинади. Тухум кўпиртирилиб, омлет тайёрланади.
Хамир 4 бўлакка бўлиниб, юпқа қилиб ёйилади. Тунука това ёғланиб, 2 қават хамир ўртаси ёғланиб қўйилади ва устига гўштли қийма солинади. Устидан тайёр омлет ёпилиб, қирғичдан ўтказилган пишлоқсепилади. Қолган хамирларнинг бири устидан ёпилиб ёғланади, устидан иккинчиси қўйилиб, четлари бирлаштирилади ва устига тухум оқи сурилади. Ўртача қиздирилган печда 20 дақиқа давомида пиширилади. Таом дастурхонга иссиғида тортилади.
300 г қийма, 1 бош пиёз, петрушка, сариёғ, бир чимдим мурч ва долчин, 4 та тухум, 2 ош қошиқ пишлоқ.
Хамир учун: 3 стакан ун, 100 г ўсимлик ёғи, 100 г сариёғ, тухум, туз, сув.

Исмалоқли турта
Қиздирилган сирли идишга 1 ош қошиқ сариёғ, майдаланган исмалоқ, туз, зираворлар солиб, суви буғланиб кетгунча димланади. Тунука това ёғланиб, 2-3 та д'юл қотирмалари терилади ва устига исмалоқсолинади. Устидан кўпиртирилган тухум қуйилиб, 2-3 та қотирма билан ёпилади. Туртанингустига сариёғ сурилади ва иссиқ духовкада тобига келтирилади.
1 кг исмалоқ, 4 та тухум, 50 г сариёғ, туз, бир чимдим қора мурч, зира, 6 та д'юл қотирмаси.

Исмалоқ ва пишлоқли хубизет
Гўштли туртаники каби хамир тайёрланади. Хамир сариёғ билан ёғланиб бироз ёйилади ва духовкада 10 дақиқа давомида пишириб олинади.
Тухум қаймоқ билан кўпиртирилади. Ийланган тухум туз, қора мурч, қирғичдан ўтказилган пишлоқ, исмалоқва петрушка билан аралаштирилиб начинка тайёрланади.
Хамирнинг ўртаси чуқур қилиниб, ўша жойга начинка солинади ва духовкада аввал баланд, сўнгра паст оловда 30 дақиқа давомида пиширилади.
150 г исмалоқ, 2 ош қошиқ майдаланган петрушка, 250 г пишлоқ, 2 та тухум, 50 г қаймоқ, туз, янчилган қора мурч, хамиртуруш ёки истеъмол содаси.

Помидор ва булғорили Кука-бурека
Эланган унга туз, эритилган ёғ солиб қўл билан яхшилаб аралаштирилиб ўртача қаттиқликда хамир қорилади. Хамир қайишқоқ бўлиши учун озгина сув қўшиб юбориш керак. Хамирдан кичик зувалачалар ясалади ва бироз тиндирилади.
Пиёз тозаланиб юпқа қилиб тўғралади, помидорнинг пўсти ва уруғлари олиб ташланиб йирик қилиб кесилади. Иккаласи ўсимлик ёғида бироз қовурилгач, туз ва бир стакан сув солиб паст оловда димланади. Қизил булғор қалампири уруғидан тозаланиб, майда тўғралади ва димланаётган помидорга қўшиб, димлаш давом эттирилади. Суви тўлиқ буғлангандан кейин оловдан олиниб совитилади.
Тинган хамир ёйилиб 20 смли квадратлар кесилади. Кесилган квадратларнинг ичига начинкадан солиб, иккала томони қайрилиб, ёпиштирилади. Ярим ой шаклига келтириш учун хамирнинг ортиқча қисми кесиб ташланади.
Улар ёғланган листга терилиб, устига тухум сариғи сури-лади ва духовкада ўртача оловда пиширилади.
3 дона пиёз, 2 та булғор қалампири, 2 та помидор, туз, мурч, ўсимлик ёғи.
Хамир учун: 3 стакан ун, 0,5 стакан эритилган ёғ, туз, сув.

Помидор, қалампир ва саримсоқли қуймоқ
Помидор 1-2 дақиқа қайноқ сувга солиб олинади, пўсти тозаланиб, майда тўғралади. Майдаланган саримсоқ ўсимлик ёғида бироз қовурилгач, устидан помидор ва бутун қалампир солинади, туз ва зира қўшилиб қовуриш давом эттирилади. Помидор пишгандан сўнг ийланган тухум қўшилиб, яна 4-5 дақиқа қовурилади.
4 та тухум, ўсимлик ёғи, саримсоқ, 1 дона кичикроқ қалампир, 4 та помидор, туз, зира.

Саримсоқ ва петрушкали қуймоқ
Майда тўғралган саримсоқ ва петрушкага туз ва зираворлар қўшилиб, сариёғда бироз қовурилади. Унга яна озгина сариёғ ва ийланган тухум солинади. Тухум тайёр бўлгач, қуймоқ труба шаклида ўралади.
8 та тухум, 6 та саримсоқ бўлаги, 1 ош қошиқ майдаланган петрушка, туз, мурч, 40 г сариёғ.

БАЛИҚЛИ ТАОМЛАР

Қовурилган сардинлар
Саримсоқэзилиб, туз, гармдори, қора мурч ва зира билан аралаштирилади. Балиқ бўлаклари олдин ушбу аралашмага, кейин унга беланиб, қизиб турган ёғда қовурилади. Ортиб қолган ун ва аралашмадан хамир тайёрланиб, кичкина узмалар ясалади ва улар ҳам ёғда қовуриб олинади. Тайёр таом лимон бўлаклари билан бирга дастурхонга тортилади.
1 кг сардин, бир бош саримсоқ, 1 дона гармдори, 1 та лимон, ун, ўсимлик ёғи, туз, зира, мурч.

Аччиқ соусли қовурилган балиқ
Тозаланган баликлар унга беланиб, яхши қизиган ёғда қизартириб қовурилади ва қоғоз салфеткада қуритилади.
Соус тайёрлаш учун эзилган саримсоқ ва гармдори, туз, мурч, зира, янчилган қизил булғори, ўсимлик ёғи ва ярим стакан сув керак бўлади. Барча масаллиқлар аралаштирилиб, 15 дақиқа паст оловда қайнатилади. Балиқни устига тайёр соусдан солинади. Таом иссиғида ёки совуқ ҳолда берилади.
1 кг майда балиқ, саримсоқ, туз, мурч, зира, 1 дона аччиқ гармдори, бир қошиқ янчилган қизил булғори, ун, ўсимлик ёғи.

Томат соуси билан димланган балиқ
Балиқнинг боши олиниб, биқини тилимланади, унга беланиб паст оловда қовуриб олинади.
Идишга майдаланган саримсоқ, пиёз, помидор, томат пастаси, туз, мурч, лавр япроғи, аджика (гўштга кўшиладиган аччиқ таъмга эга зиравор), тошчўп ва янчилган қизил булғори солинади. Устига ярим литр сув қуйилади ва паст оловда қайнатил^б, қуюқ соус тайёрланади. Балиқ бўлакларининг бир қисми товага жойлаштирилади, устидан соус қуйилади ва қолган балиқлар ҳам устидан терилади. Таом қиздирилган духовкада 20 дақиқа давомида пиширилади.
1 та йирик балиқ, 2 та помидор, 5 та саримсоқдонаси, аджика, 3 ош қошиқ томат пастаси, 1 ош қошиқ янчилган қизил булғори, тошчўп новдаси, 1 дона пиёз, мурч, туз, ун ва ўсимлик ёғи.

Жазоирча скумбрия қайласи
Қизил булғори майда тўғралади ва ўсимлик ёғида қовурилиб димланади.
Балиқнинг ичак-чавоғи тозаланиб ичига туз, зираворлар ва димланган булғор қалампири солинади. Балиқ противенга жойлаштирилиб, устига майда тўғраб димланган помидор сурилади, янчилган булғори ва толқон уни сепилади. Устидан ўсимлик ёғи қуйилади ва яхши қиздирилган духовкада пиши-рилади. Тайёр бўлгач, балиқнинг усти лимон ва петрушка билан безатилади.
1 кг скумбрия, 2 та булғор қалампири, 500 г помидор, 60 г қотрилган нон толқони, 1 та лимон, петрушка, туз, мурч.

ШЎРВАЛАР

Ясмиқли шўрва
Йирик қилиб тўғралган гўшт сирли идишга солиниб, устига қирғичдан чиқарилган пиёз сепилади. Устидан бир ош қошиқ эритилган ёғ, туз, мурч, долчин ва ярим стакан сув солиниб, 10 дақиқа димлаб пиширилади. Кейин яна сув қуйилиб, 30 дақиқа қайнатилади. Ясмиқ яхшилаб ювилади ва 10 дақиқа қайноқсувда ивитилади. Ивиган ясмиқ дуршлаг билан олиниб, қайнаб турган шўрвага солинади. Гуруч ёки оқланган тариқҳам солиниб, яна 10 дақиқача қайнатилади.
Майдаланган петрушкага лимон шарбати, бир қошиқча эритилган ёғ қўшиб, бироз димланади. Шўрвага тайёр бўлган аралашма қўшилади ва олов ўчирилади. Таом лимон шарбати билан иссиғида тортилади.
300 гмол гўшти, 300 гясмиқ, 1 пиёз, туз, мурч, долчин, ёғ, озгина гуруч ёки тариқ, петрушка, лимон.

Нўхатли шўрва
Гўшт йирик тўғралиб қозонга солинади. Устидан пиёз, туз, зира, долчин, ёғ ва бир стакан сув солиниб, оловга қўйилади ва 10 дақиқа димланади. Сўнгра устидан керагича сув қуйилиб қайнатилади.
Олдиндан қайнатиб пиширилган нўхат эзилиб, пюре тайёр-ланади. Шўрванинг гўшти пишгач, унга нўхат пюреси қўшилади.
300 г мол гўшти, 500гнўхат, пиёз, ёғ, туз, мурч, долчин, петрушка.

Сабзавотли шўрва
Картошка, сабзи ва шолғом тозаланиб, паррак қилиб тўғрапади. Кашнич, салатбарги, помидор майда тўғралиб, барча масаллиқлар қозонга солинади ва устидан 1,5 л сув қуйилади. Қозон оловга қўйилади ва 30 дақиқа қайнатилади. Шўрва пишгач, ичидаги сабзавотлар ёғоч қошиқ билан эзилади. Унга туз, мурч ва сариёғ қўшилиб, яна 10 дақиқа қайнатилади.
4 га картошка, 4дона сабзи, 1 дона шолғом, кашнич, салат барги, 1 дона помидор, ёғ, туз, мурч.

Сутли шўрва
Майда тўғралган пиёзга туз ва мурч солиниб, қизаргунча қовурилади. Устидан сув билан сут қуйилади ва қайнатиш учун оловга қўйилади. Шўрва қайнаб чиққач, вермишел солиниб, яна 10 дақиқа қайнатилади.
Таом дастурхонга мурч сепиб тортилади.
1 дона пиёз, озгина вермишел, ёғ, мурч, туз, 0,5 л сут, 0,5 л сув.

Ловияли шўрва
Ловия бир неча марта ювилади ва катта идишга солинади. Устидан сув қуйилади, унга саримсоқ ва гармдори солиниб 1 соат давомида милтиллатиб қайнатилади. Пишгандан сўнг ловия эзилади, қайтадан шўрвага солиниб устидан туз, мурч, сариёғ, зира қўшилади ва яна қайнатилади. Шўрвага озгина вермишел ҳам қўшиб юборилади. Шўрва косаларга сузилади ва устига майдаланган кашнич уруғи сепилади. Таом дастурхонга алоҳида идишларда сирка ёки лимон шарбати билан тортилади.
1 кг оқ ловия, бир бош саримсоқ, 1 дона гармдори, 50 г сариёғ, озгина вермишел, туз, мурч, сирка, кашнич уруғи.

Мдешта-манний ёрмасидан шўрва
Гўшт қиймалагичдан чиқарилган помидор эзилган саримсоқ, қалампир, ялпиз, янчилган қизил булғори, туз ва бир қошиқ сув билан аралаштирилиб, ўсимлик ёғи солинган чўян қозонда димланади. Помидор тайёр бўлгач устидан бир литрча сув қуйилиб, манний ёрмаси солинади ва қайнатилади. Ёрма тагига олиб кетмаслиги учун вақти-вақти билан ковлаб турилади.
4-5 дона помидор, саримсоқ, ялпиз, бир дона қалампир, янчилган қизил булғори, бир стакан ёрма, 50 г ўсимлик ёғи.

ПАРРАНДА ГЎШТИДАН ТАЙЁРЛАНАДИГАН ТАОМЛАР

Буғда пиширилган товуқ
Товуқ гўштига туз ва зираворлар сурилиб, олиб қўйилади, Чуқур сирли идишга дуршлаг ўрнатилиб, сув солинади ва оловга қўйилади. Дуршлаг сувга ботмаслиги керак. Дуршлагга тайёрлаб қўйилган товуқ жойлаштирилади ва идишнинг қопқоғи зич ёпилиб, 15 дақиқа димланади.
Сабзи ва картошка ўртача бўлакларга бўлиниб, туз ва зираворлар билан аралаштирилади. Сабзавотлар товуқ ёнига терилиб, яна 30 дақиқа буғлаб пиширилади. Таомга туз ва зираворлар сепилиб, дастурхонга тортилади.
1 та товуқ, 3 та сабзи ва 3 та картошка, туз, мурч, зира, янчилган булғори.

Яхни б'жеж (қовурилган жўжа)
Жўжа гўшти бўлакларга бўлинади, туз ва мурч сепилиб, пиёз билан паст оловда қовурилади. Пиёз қизаргач, қовурилаётган жўжа бўлаклари устига бир стакан сув солиб, димланади. Гўшт пишгандан сўнг олиниб, суякларидан ажратилади.
Ийланган тухумга ун, туз ва мурч қўшиб аралаштирилади. Ушбу аралашмага гўшт бўлаклари ботириб олиниб, қизитилган ёғда қовурилади.
1 та товуқ, бир бош пиёз, 2дона тухум, 2 ош қошиқ ун, туз, мурч, қиздирилган ўсимлик ёғи.

Тоблаб пиширилган товуқ
Товуқгўшти майда бўлакларга бўлиниб, косага жойланади, устидан эзилган саримсоқ, пиёз, майда тўғралган петрушка, кашнич кўкатлари, туз, мурч солиниб, ёғ билан аралаштирилади ва 1 соат олиб қўйилади.
Бир соатдан кейин гўшт бўлаклари духовка панжарасига терилиб, иккала томони ҳам яхшилаб пиширилади. Пишириш жараёнида духовканинг оғзи очиб қўйилади?
1 дона товуқ, бир бош пиёз, саримсоқ, петрушка, кинза, мурч, зира, туз ва бир ош қошиқ ўсимлик ёғи.

ГЎШТЛИ ТАОМЛАР

Ловия шўрваси

Гўшт майда бўлакларга бўлинади, ўсимлик ёғи солинган қозонда пиёз, гўштқиймалагичдан чиқарилган помидор, эзилган саримсоқбилан қовурилади. Қовурилаётган масалиққа туз ва мурч қўшилади, устидан 1,5-2 литр сув қуйилиб қайнатилади. Шўрва қайнашидан олдин қозонга ювилган ловия, кашнич солинади ва тузи ростланади.
250 г гўшт, 250 г қуруқ ловия, 4-5 та помидор, бир бош пиёз, ўсимлик ёғи, туз, мурч, кашнич.

Мактуфа шўрваси
Тўғралган гўшт пиёз, помидор, ўсимлик ёғи, туз, мурч, томат пастаси, аджика билан аралаштирилиб, қозонга жойланади. Устидан ярим стакан сув қуйилиб, 15 дақиқа димланади. 15 дақиқадан кейин яна сув қуйилиб, ловия, яшил нўхат ва бир хил шаклда тўғралган сабзавотлар солиб қайнатилади.
500 г қўйнинг қовурға ва бўйин қисми, 1 кг помидор, пиёз, ширин қовоқ, картошка, озгина ловия ва яшил нўхат, 2 боғ кашнич, 1 чой қошиқ аджика, долчин, ярим стакан ёрма ёки вермишел, таъбга кўра туз ва мурч.

Пишлоқли кабоб
Қўй гўшти майда бўлакларга бўлинади ва қозонга жойланади. Устидан пиёз, эритилган ёғ, туз солинади ва ярим стакан сув қуйилиб бироз димланади. Сўнгра кўпроқ сув қуйилиб, баланд оловда 30 дақиқа қайнатилади.
Пишган гўшт қозондан олиниб, суяклари ажратилади ва тунука товага терилади. Устидан гўшт қайнаган шўрвадан озгина солинади. Косада тухум билан қирғичдан ўтказилган пишлоқаралаштирилади ва гўштнинг устидан қуйилади. Това аввалдан қиздирилган духовкага қўйилади. Пишлоқли кабоб 20 дақиқа давомида пиширилади. Таом дастурхонга шўрваси билан тортилади.
1,5 кг қўй гўшти, 8 та тухум, 200 г пишлоқ, бир бош пиёз, зритилган ёғ, таъбга кўра туз, мурч ва долчин.

САБЗАВОТЛИ ТАОМЛАР

Картошка нончалари
Қайнатилган картошка майда тўғралган пиёз ва петрушка билан эзилади. Унга тухум, қирилган пишлоқ ва туз, мурч солиниб яхшилаб аралаштирилади. Тайёр массадан ёнғоқчалар ясалиб, унга беланади ва япасқиланади. Нончалар қиздирия.ан ёғда пишириб олинади.
1 кг картошка, 2 боғ петрушка, 2 боғ кўк пиёз, 100 г пишлоқ, 3 та тухум, ун, ёғ, мурч, туз.

Пиёз ва помидорли фасол
Фасол ярим соатча қайнатилади, бир соат суви селгитилади. Кейин унга туз, мурч, булғор қалампири ва ёғ қўшилади, пиёз билан пўсти ва уруғи олинган помидор майда тўғралиб солинади. Ҳаммаси яхшилаб аралаштирилиб, бироз қайнатилади.
500 г фасол, 3 дона пиёз, 4 дона помидор, ёғ, туз, мурч, янчилган қизил булғор қалампири.

Сабзавотли фри
Картошка сомонча шаклида, қолган сабзавотлар паррак қилиб тўғралади. Қиздирилганёғда дастлаб картошка, кейин қовоқча (кабачки) ва бақлажон қовуриб олинади. Қовурилган масаллиқлар ёғланган чуқур товага қават қилиб жойланади.
Паррак қилиб тўғралган пиёз туз ва мурч солинган сувда бироз қайнатилади ва сузиб олинади. Сузиб олинган пиёз майда тўғралган помидор билан аралаштирилиб, товадаги қовурилган сабзавотларнинг устидан солинади.
Эзилган саримсоқ, помидор ва янчилган лавр япроғи бирга аралаштирилиб томатли соус тайёрланади ва сабзавотлар устидан қуйилади. Товадаги сабзавотлар бир неча дақиқа духовкага қўйилади.
500 г картошка, 500 г қовоқча (кабачки), 500 г бақлажон, 500гпиёз, 1 кг помидор, саримсоқ, ёғ, лавр япроғи, туз, мурч.

Томат соусида димланган картошка
Қозонга ўсимлик ёғи солиб қиздирилади, унга эзилган саримсоқ, гармдори, зира, мурч ва туз солиниб, беш дақиқача қовурилади. Устидан ярим литр сув қуйиб, қайнатилади. Сув қайнаб чиққач, тўртга бўлинган картошкалар солинади. Устидан янчилган қизил булғори сепилади ва 30 дақиқа паст оловда димланади. Таом қуюқҳолатга келганда тайёр ҳисобланади.
1 кг картошка, бир бош саримсоқ, 1 дона гармдори, ўсимлик ёғи, зира, туз, мурч ва янчилган қизил булғори.

Димланган сабзи
Сабзи паррак қилиб тўғралади ва туз солинган сувда қайнатиб олинади. Саримсоқ ва помидор эзилади ва зайтун ёғида қовурилади. Устидан зира, гармдори сепилади ва пишган сабзи қўшилиб, 10 дақиқа паст оловда димланади.
1 кг сабзи, 3 дона помидор, 1 стакан зайтун ёғи, зира, саримсоқ, гармдори, туз.

Оқ соусли картошка
Картошкалар тўртга бўлинади ва қозонгажойланади. Устидан тўғралган пиёз, туз, мурч, сариёғ ва сув солиниб, 20 дақиқа димланади. Картошка пишгандан сўнг, унга тухум, лимон шарбати, петрушка қўшилади. Ушбу таом лимон шарбати билан берилади.
1 кг картошка, бир бош пиёз, 50 г сариёғ, туз, мурч, петрушка, 1 дона тухум, 1 та лимон.

ЁРМА ВА УНДАН ТАЙЁРЛАНАДИГАН ТАОМЛАР

Кускус ёрмасини тайёрлаш
Катта идишга манний ёрмаси эланади, устидан тузли сув қўшилиб, ўнг қўлнинг кафти билан бармоқларни ёзган ҳолда айлантириб қорилади. Айлантириш жараёнида устига оз-оздан ун қўшиб борилади. Бу иш аралашма кускус ёрмасига айлангунча давом эттирилади. Яна бир неча марта айлантирилгандан сўнг, унга бир гал сув, бир гал ун қўшиб айлантириш давом эттирилади. Кускус ёрмаси уваланиб кетса, у тайёр ҳисобланади. Ёрма аввал йирик кўзли элакда, кейин майдасида элаб олинади.
500 г манний ёрмаси, 500 г ун, озгина туз ва сув.

Кускусли балиқ
Тозаланган балиқнинг сузгичлари олиб ташланади ва бўлакларга бўлинади. Балиқ бўлаклари қозонга жойлаштирилиб, устидан пиёз, саримсоқ, селдерей, ёғ, туз, мурч ва зира солинади.
ПоМидор 10 дақиқа қайноқ сувга ботириб қўйилади, пўсти арчилиб, майда тўғралади. Помидор балиқнинг устидан солиниб сув қуйилади ва қозон паст оловга қўйилади. Устидан йирик қилиб тўғралган узунчоқ қовоқ (кабачки) терилиб, янчилган қизил булғори сепилади ва 20 дақиқа димланади. Шунгача кускус ёрмаси тайёрлаб олинади. Ёрма шўрвага солиниб тайёр бўлгунича қайнатилади.
1 та йирик балиқ, 500 г кабачки, бир бош пиёз, 3 дона помидор, саримсоқ, бир ош қошиқ аджика, ёғ, қизил булғори, 1 кг кускус ёрмаси, сариёғ, туз, мурч, селдерей, зира.

Жазоирча кускус
Кускус ёрмаси косага солинади, устидан сув қуйилиб, 10 дақиқага бўктириб қўйилади. Кейин у бармоқ учида енгил аралаштирилади ва дуршлагга солинади. Дуршлаг сув ёки шўрва қайнаётган қозонга ўрнатилади. Қозоннинг қопқоғи маҳкам ёпилади. 20 дақиқадан кейин ёрма олинади, косага солиниб сувга яна 10 дақиқага бўктириб қўйилади. Кейин туз ва зайтун ёғи қўшиб аралаштирилади ва яна қайтадан дуршлагга солинади. 15 дақиқа буғда қайнатилади, Гоҳида кускус ёрмаси уч марта алмаштирилиб пиширилади, Тайёр бўлгандан кейин таомга сариёғ қўшилиб, пишган гўшт ва сабзавотлар билан бирга тортилади.
1 кг кускус ёрмаси, зайтун ёғи, сариёғ, туз.

Сабзавотли кускус
Эзилган саримсоқ гармдори, туз, мурч билан аралаштирилиб, ўсимлик ёғида бироз қовурилади, устидан сув, янчилган қизил булғори, ясмиқ ва ловия солиниб, 30 дақиқа димланади.
Исмалоқ, селдерей ва карам майда тўғралиб, 10 дақиқага қайноқ сувга солиб қўйилади, суви оқизилиб, димланган шўрвага солинади. Шўрвага 2-3 га бўлинган картошка ва шолғом ҳам қўшиб юборилади. Ва яна 20 дақиқа димланади. Муҳими пишган таомнинг суви кўп бўлмаслиги керак.
Вақт оралиғида кускус ёрмаси тайёрланиб, буғда юқоридаги каби пишириб олинади. Пишган ёрма сариёғ ва тайёрланган қайла билан бирга берилади.
600 г кускус ёрмаси, бир боғ исмалоқ, кичикроқкарам, бир боғ селдерей, 2дона картошка, 2дона шолғом, озгина ясмиқ, ловия, гармдори, саримсоқ, сариёғ, туз, мурч, янчилган қизил булғор қалампири.

Яшил нўхатли угра
Ювилган яшил нўхат пиёз, туз ва гармдори билан ўсимлик ёғида бироз қовурилади, устидан 1 литр сув қуйилиб, 20 дақиқа қайнатилади. Бир вақтнинг ўзида тузли сувда угра ҳам қайнатиб олинади. Ўртача пишган угра совуқ сувда чайилиб, қайнаб турган нўхатли шўрвага солинади. Таом яна 10 дақиқа ўрта оловда қайнатилади.
1 кг яшил нўхат, 500 г угра, бир бош пиёз, ёғ, туз, мурч.

Манний ёрмасидан тайёрланган нон
Илиқ сувга манний ёрмаси, ун, хамиртуруш, туз ва зайтун ёғи солиниб, ўртача қаттиқликда хамир қорилади. Хамир 10 дақиқа тиндириб қўйилгач, иккига бўлинади ва зувалаланади. Зувалалар ёғланган товага солиниб, иссиқ жойга ўраб қўйилади. Хамир ошгандан кейин, устига сув ёки ун билан аралаштирилган тухум сариғи сурилади. Това қизиб турган духовкага қўйилиб, қизартириб пишириб олинади. Ноннинг пишганини пичоқ суқиб кўриб билиш мумкин.
500 г маний ёрмаси, 30 гхамиртуруш, 2 ош қошиқ ун, ярим стакан зайтун ёғи, туз, сув, тухум сариғи.

Келинбармоқ
Ун идишга тепача қилиб эланади, устидан чуқурча ясалиб, у ерга озгина туз, шакар ва тухум солинади. Дастлаб қошиқ ёрдамида, кейин қўл билан аралаштирилиб, хамир тайёрланади. Хамир тахтада айлантирилиб, диаметри 1 см келадиган арғимчоқ қилинади. У 5 см узунликда кесиб чиқилади ва бармоқ шакли берилади. Бармоқчалар қиздирилган ёғда, қизартириб пишириб олинади ва асал билан аралаштирилади. Ширинликни ҳам иссиқ, ҳам совуқҳолида истеъмол қилиш мумкин.
350 г ун, 60 г шакар, 200 г асал, 2 та тухум, ўсимлик ёғи, туз, сув.

Шоколадли пирожний
Сариёғ ва шакар қўл билан оппоқ кўпикка ўхшаган масса ҳосил бўлгунча аралаштирилади. Устига аралаштиришни тўхтатмасдан оз-оздан ун қўшиб борилади. Унга яна какао ҳам қўшилади. Хамир тайёр бўлгач, тухумдай зувалачалар ясалиб, листга терилади ва устига долчин сепиб, қизиган духовкада 10 дақиқа пишириб олинади.
500 г ун, 250 г сариёғ, 200 г шакар, 1 ош қошиқ какао, долчин.

ИЧИМЛИКЛАР

Жазоирча ялпизли чой
Сув қайнатилади. Идишга қуруқ чой солиниб, устидан қайнаган сув қуйилади. Устидан шакар солиниб, бошқа идишгаағдарилади. Бу усул 2-3 марта такрорланади. Шундай қилинса чойга ўзгача маза киради. Кейин чойни иссиқ сувда ювилган чойнакка қуйиб, чайиб ташланган ялпиз барглари солинади ва бир неча дақиқа ўраб қўйилади. Тайёр бўлган чой иссиғида ёки совитилган ҳолда берилади.
Ярим литрли чойнак учун: 0,5 л сув, 2 қошиқча қуруқ кўк чой, 6 қошиқча шакар, ялпиз.

Анор шарбати
Идишга минерал сув солинади. Устидан анор доналари солиниб, миксер билан аралаштирилади. Шарбат сузгичдан ўтказилиб, унга шакар, пушти сув қўшилади ва идишнинг оғзи беркитилиб, бир неча дақиқа чайқатилади. Ушбу шарбат совитилган ҳолда ичилади.
4 дона анор, 1 л минерал сув, 8 қошиқ шакар, ярим стакан пушти сув, озгина долчин.

Апельсин шарбати
Минерал сувга майдаланган шакар солиб аралаштирилади, унга флердоранж суви (гулоб) ва апельсин шарбати қўшилиб, идишнинг оғзи беркитилади. Бир неча дақиқа чайқатилгандан кейин шарбат тайёр бўлади.
8донаапельсин, 3қошиқшакар, 0,5лгазланмаган минерал сув, 3 қошиқ флердоранж суви.

Лимон шарбати
Шакар газланган минерал сувда эритилади, унга лимон шарбати ва пўсти солиниб, бир неча дақиқа чайқатилади. Кейин гази чиқиб кетиши учун идишнинг қопқоғи очиб қўйилади. Шарбат ичишдан олдин совитилади.
4 дона лимон, 8 қошиқ шакар, 1 л газланган минерал сув.

Миср таомлари
Категория: ПазандачиликДата публикации

«Қоҳира» салати

Помидорнинг пусти ва уруғи олиб ташланади, майда тўғрапиб, пиёз ва янчилган листа билан аралаштирилади. Унга туз ва қизил булғор қалампири қўшилиб, 10 дақиқа олиб кўйилади.
120 г помидор, 25 г пиёзбош, 60 г писта, қизил булғор қалампири, туз.
«Порт-Саид» салати
Сельдерей, бўлакланган банан, кубик қилиб тўғралган олма, сомонча тўғралган салат барги майонез, майдаланган помидор билан аралаштирилади. Салат идишига банан пўчоғи ва салат барги жойлаштирилиб, ўртасига тайёрланган салат солинади.
40 г сельдерей, 40 г олма, 40 г банан, 40 г майонез, 20 г салат, 20 г помидор.
Арабча ловияли шўрва
Йирик кесилган гўшт бўлаклари ёғсиз қовурилади ва устидан сув қуйилиб, бульон тайёрланади. Гўшти олинган бульонга қизил фасол солиниб, тайёр бўлгунча қайнатилади. Кейин унга қовурилган пиёз ва томат пастаси қўшилади, маромига етгунча қайнатилади. Дастурхонга тортишдан олдин таом юзига майдаланган саримсоқ ва кўкатлар сепилади. Ёнига кичик тарелкаларда гўшт бўлаклари билан берилади.
100 г гўшт, 50 г фасол, 30 г томат пастаси, 25 г пиёзбош, 10 г ёғ, кўкатлар, туз.
Миср балиғи
Балиқ тозаланади, ёнламасига кесилиб, туз ва мурч сепиб қўйилади. Кейин балиқни ёнлари тик товага жойлаб, устидан ўсимлик ёғи қўшилади ва иссиқ газ духовкасига қўйилади. Ўртача оловда вақти-вақти билан ёғ қуйиб пиширилади.
Ёнғоқ ва узум ёғда бироз қовурилади, устига помидор солиниб димланади. Бунда помидорнинг суви буғланиб кетмаслиги керак. Кейин улар элакдан ўтказилади. Ушбу соус қуюлгунча қайнатилади.
Тайёр балиқ идишга жойланади ва устига соус қуйилиб, дастурхонга тортилади.
200 г балиқ, 50 г ўсимлик ёғи, 25 г ёнғоқ, 15 г узум, 100 г помидор, туз, мурч.
Александрия барабулкаси
Помидорларнинг пусти ва уруғи олиб ташланади, ҳар бири тўрт бўлакка бўлиниб ёғ, петрушка, эзилган саримсоқ ватуз қўшилиб, ўртача оловда пиширилади. Балиқунга белаб олинади ва ўсимлик ёғида яхшилаб қовурилади.
Овал шаклидаги идишга тайёрланган помидорларнинг ярми солинади ва устига балиқ жойланади. Балиқнинг устидан помидорнинг қолган ярми терилади. Устига толқон ва петрушка сепиб, духовкада қизаргунча пиширилади.
150 г балиқ, 80 г помидор, 20 г ёғ, толқон, петрушка, саримсоқ ва туз.
Олхўрили димлама
Сариёғда пиёз ва узунчоқ тасма қилиб кесилган гўшт бироз қовурилади. Ун, туз, мурч ва долчин солиб аралаштирилади. Масаллиққа тенг миқдорда сув қуйилиб, паст оловда димланади. Тайёр бўлишига 20 дақиқа қолганида димламага ивитилган олхўри қоқиси ва шакар солинади.
Таом пиширилган гуруч билан бирга берилади.
150 г қўй гўшти, бир бош пиёз, 10 г сариёғ, бир қошиқча ун, 30 г олхўри қоқиси, туз, мурч, долчин.
Миср палови
Қайнатилган гуруч ёғ солмасдан қовурилади. Устидан ёғ билан товуқ жигари, пиёз, кубик қилиб тўғралган дудланган гўшт ва кесилган қўзиқорин солинади. Ҳаммаси аралаш-тирилиб устидан сув қуйилади. Қайнаб чиққандан сўнг тузи ростланиб, қозоннинг қопқоғи ёпилади ва духовкада 15-20 дақиқа димланади.
50 г гуруч, 20 г сариёғ, пиёз, товуқ жигари, 20 г дудланган гўшт, 30 г қўзиқорин, 100 г сув, туз.
Жўжа қовурдоқ
Жўжанинг тўш ва оёқ қисми зайтун ёғида қизартириб қовурилади. Унга майда тўғралган пиёз, қўзиқорин, кўкатлар солиниб, устидан сув қуйилади ва қайнатилади. Қайнаб чиққач, майдаланган помидор ва туз қўшилиб, 20 дақиқа димланади.
Ушбу таом угра ёки яшил салат билан бирга берилади.
250 г жўжа, 20 г зайтун ёғи, пиёз, 30 г қўзиқорин, 30 г помидор, угра, туз.
Александрия қовурдоғи
Ёғ асал билан эритилади. Эритманинг ярми жўжанинг ичига солинади, қолганига пушти сув солиниб, жўжанинг устига яхшилаб сурилади. Кейин жўжа бўйламасига тенг иккига бўлинади ва олтин рангга киргунича қовурилади.
250 г жўжа, 20 г асал, 20 г сариёғ, бир қошиқ пушти сув, 20 г ёғ.туз.
Баклажан димламаси
Бақлажонлар узунасига иккига бўлинади. Ўткир пичоқ ёрдамида мағзи ва пусти олиб ташланади.
Зайтун ёғида майдаланган пиёз, саримсоқ, бақлажоннинг мағзи, сабзи енгил қовуриб олинади, тузи ростланиб, яхшилаб аралаштирилади. Аралашма тайёрлаб қўйилган бақлажонларга солинади ва улар ёғланган товага терилади. Устидан помидор бўлаклари қўйилиб, майдаланган петрушка сепилади. Бақлажонлар духовкада 20 дақиқа вақт мобайнида пиширилади.
4 дона бақлажон, пиёз, саримсоқ, 30 г зайтун ёғи, 20 г сабзи, 50 г помидор, петрушка, туз.

"УММОН" ГУРУҲИ ТАРИХИДАГИ БИРИНЧИ СОВРИН!

яргаллык — Fri, 28 Mar 2014 05:33:31 GMT

"УММОН" ГУРУҲИ ТАРИХИДАГИ БИРИНЧИ СОВРИН!

“Уммон” гуруҳи ўз ижодини бошлаганида, кўплар унингмуваффақиятига шубҳа билан ҳам қараган эдилар. Бугунги кунга келиб эса, “Уммон” гуруҳи барчанинг эътиборида ва ўз қўшиқлари, ижоди билан томошабинлар меҳрини ҳам қозонишга улгурди. Гуруҳнинг 2012 йилда M&TVA мукофотига сазовор бўлганлиги ҳам, гуруҳ ижод борасида катта муваффақиятларга эришаётганлигининг исботидир.

- М&ТVA ҳаётингизда умуман ижодингизда қандай ўрин касб этди?

“Уммон” гуруҳи, ҳаммалари биргаликда:- Жуда ҳам катта аҳамият касб этди!
Жасур: - Чунки, биз очиғи бу совринга эга бўлишимизни кутгандик. Анча кутдик... Кутганимизнинг сабаби, бу соврин “Уммон” гуруҳининг тарихида энг биринчи совринимиз. Аҳамияти шундаки, биз ният қилиб қўйган эдик. Агарда 2012 йил, мана шу номни, “Йилнинг энг яхши гуруҳи” деган номни бизга ишониб топширишса, 2013 йилда ижодимизни янада юқори даражага кўтариш ниятимиз бор эди! Ниятимиз холис экан, мукофотни қўлга киритдик. Муносиб кўришди! 2013 йилда эндиликда ижодимизни янада ривожлантиришга ҳаракат қиламиз. Мукофот бизга далда бўлди!

- Кутилмаганда сизларни Муниса Ризаева билан ижро қилган дуэтингизни, Ўзбекистон Халқ артистлари Муножат Йўлчиева билан Ғуломжон Ёқубов биргаликда айтиб чиқишди. Ўзингиз биринчи марта эшитганингизда қандай қабул қилдингизлар?
(Ҳаммалари бараварига кулиб юборишди.)
Шохрух:- Ҳа, биринчи эшитганимизнинг ўзида, ҳайратланиб, тўғриси кулиб юбордик. (самимий кулади)
Жасур:- Очиғини айтамиз жуда ёқди! Чунки, ҳозирги замонавий 21- асрнинг қўшиғини ўша 20-аср тарихидаги энг кучли ижрочиларнинг ижросида эшитиш, яна миллий йўналишда тинглаш, бизга тўғриси биринчи ўринда қизиқ ҳамда, фахрли бўлди. Ҳам биринчи эшитганда тўғриси, ҳайратланиб кулдик ҳам. Лекин, буни нотўғри тушунмасликларини сўрардим. Чунки, ҳали қулоқ ўрганмаганди.

- Биринчи бўлиб, қаерда эшитдингиз?
Шохрух:- Интернетга чиқиб кетганда, биринчи марта машинада қўйиб беришди. У ижро миллийча-де... Ўзларининг йўналишига мослаб айтишган. Лекин, қўшиқни янада жонлантириб беришди!
Жасур:-Биринчи у қўшиқни машинада эшитдик! “Эшитдингизларми” дейишганди, “йўқ”, деганимизда, ўтказиб беришди. Биринчи эшитиб ҳайратландик, кулдик, чунки ҳали қулоқ ўрганмаганди. Лекин, тўғрисини айтамиз, ўзимизга қўшиқ ижроси жуда ҳам ёқди! Энди биз у қўшиқни баҳолай олмаймиз тўғриси. Уни эшитаётган мухлислар, тингловчилар баҳолаши мумкин. Лекин, қўшиқ яна бир марта қайта туғилди!

- “ТриА медиа” продюсерлик маркази билан ҳамкорликда ишлаётган экансизлар?
Шохрух: - Йўқ! Биз фақат “Пантерра” студияси билан ишлаймиз. Биз шунчаки “ТриА медия” продюсерлик маркази жойлашган бинодан офис олмоқчи бўлган эдик. Қолаверса, “ТриА медиа” продюсерлик маркази томонидан режиссёр Азиз Умрзоқов суратга олган янги “Мунчоққинам” фильмига саундтрек куйладик! Лекин, продюсерлик борасида ҳамкорлик бўлгани йўқ!

- Ўзингиз ҳам фильмларда суратга тушишингиз мумкинми?
Жасур: - Мумкин. Лекин, ҳозир эмас. Буни вақт кўрсатади.

- Нега? Бунга тайёр эмасмиз, демоқчимисизлар?
Шохрух:- Энди дарахт битта жойда кўкаради дейишади. Олдин яхшилаб кўкариб олайлик. (кулади) Лекин, фильмда суратга тушиш режаларимиз бор. Аммо, ҳозир эмас.

- Ўзингиз режиссёрлик қилиб ҳам фильм суратга олишингиз мумкинми?
Жасур: - Мумкин. Лекин, режиссёрлик ишига ҳали ёшлик қиламиз деб ўйлайман. Чунки, у ҳам осон касб, осон иш эмас! Уни ҳам секин секин ўрганиб, кўриб, кўз пишганидан кейин қилишимиз мумкин. Ҳали режиссёрлик ишини, унинг зиммасидаги вазифаларини билмаймиз. Шунинг учун ҳам, режиссёрлик қила олмаймиз, лекин фильмда роль ўйнашимиз мумкин.

- Таклифлар бўлганми?
Жасур: - Таклифлар бўлган ва кўп бўлмоқда! Лекин, биз ҳозирча рад жавобини бериб келмоқдамиз. Сабаби, биз ҳозир фақат ва фақат ижодимизга эътибор бермоқдамиз!

- Ижодингизда професионалликка қадам қўйгач, эътибор ва талаб сал камайгандек эмасми? Бу нарса ўзингизга сезилмадими?
Жасур: - Йўқ. Бу нарсани сезмадик. Сустлашиш бўлмади. Аксинча, маъсулият яна ҳам ошди! Олдин ҳаваскор сифатида ижод қилаётганимизда, қўшиқни маъно мазмунига, ёки сифатига аҳамият бермасдан чиқараверардик. Мана ҳозир профессионалликка ўтгандан сўнг, зиммамизга яна ҳам катта вазифа юкланди. Шунинг учун, ҳозирги ижодда қўшиқнинг сўзларига, мусиқасига эътибор бериб, кам бўлса ҳам сифатли қўшиқ чиқаришга ҳаракат қиляпмиз. Янада яхшироқ ишлашга интилмоқдамиз.

- Демак, ҳозирги кунда сонга эмас, сифатга кўпроқ ишлаётган экансизлар-да?
Жасур: - Сонга ҳам, сифатга ҳам ишлаяпмиз. Масалан, бир йилнинг ўзида, яъни 2012 йил давомида салкам 20 та қўшиқ чиқардик.

- Шоу бизнесга кириб келишдан олдин, албатта шоу бизнес ҳақида фикрларингиз ҳам бошқача бўлган. Гуруҳ аъзоларини шу вақтгача ўзлари учун кашф этган хақиқатлари?
Жаъсур:- (ўйлаб) Биринчи шоу бизнесга кириб келганимизда, машҳурликка эришишни ўйламаганмиз! Ўзимиз учун ижод қилишни, ўзимизнинг олдимизга мақсад қилиб қўйганмиз. Ижод қилдик, ижодимиз халққа манзур бўлди, мухлислар ортирдик. Инсонлар бизларга санъаткор сифатида қарай бошлаганидан кейин, яна олдимизга бир мақсад қилиб қўйдик. Бу, мана шу ўзбек санъатини дунёга танитиш! Битта фикримиз ҳам ўзгарган, бу ҳаммага маълум, биз ижодни бошлаган вақтда, 3 йил давомида клип суратга олмадик. Клип керак эмас, деб ўйлагандик. Клипсиз ҳам машхурликка эришишса бўлади, танилса бўлади, деган фикрда эдик. Лекин, шуни билдикки, клип ҳам барибир керак экан. Клип ҳам, санъаткорга қайсидир миқдорда фойда берар экан. Олдин клипимиз бўлмаган, тўғри инсонлар бизни гапиришган, кўчаларда бизни таниган. Лекин, асосан клипимиз бўлмаган пайтда, мухлисларимизнинг 95 фоизи ёшлар бўлган. Клип суратга олгандан сўнг эса, аудиториямиз кенгайди! Бизларни тингловчиларнинг ёши ҳам, сони ҳам янада ортиб кетди. Мана шу томонга, фикримиз ўзгарди.

- Дўстларингиз ўзингизни юзингизга ҳам айта оладиган камчиликларингиз борми?
Жасур: - Энди камчилик барибир ҳам бўлади. Инсон барибир 100 фоиз мукаммал бўлмайди. Камчилик йўқ эмас, бор.
Шохрух: - Ундай камчиликларни айтишади, албатта. Тўғрилашга ҳаракат қиламиз. Менга кўп айтишади (кулади). “Ухлаб қолади”, дейишади. Ухлаб қоламиз баъзида (кулади). Кўп кечга қолиб чиқамиз.

- Гуруҳда энг кўп кечга қоладиган ким?
- (Ҳамма бараварига кулиб юборади)
Шохрух: - Ҳамма ҳар хил. Энди бир жуда ухлаб қолмаймиз-ку(кулади). Лекин, ҳаммани уйғотадиган бу Жасур. Жасур ҳаммага телефон қилиб, ҳаммани уйғотиб, биринчи чиқади. Асосан, гуруҳимизда лидер Жасур ҳисобланади, иккаламизни телефонда уйғотиб юради. Мана шу гуруҳнинг энг катта камчилиги, (кулади) ҳар доим ҳамма жойга кечга қолиб борамиз. Лекин, масалан, вақтли борадиган жойга, мана бугун вақтли борамиз деймиз-да, вақтли борсак бошланадиган нарса ҳам, бир соат, икки соат кеч бошланади. Кейин яна шундай бўлади, деб сал кечроқ борсак, вақтида бошланган бўлади ва биз кечга қолган бўламиз (самимий кулади). Барибир бориб олиб, бир-икки соат кутиб ўтирамиз, деймиз-да, кеч бориб гап эшитамиз (кулади).
Жасур: - Ўзим туришим билан дарров телефон қилиб, уларни ҳам уйғотаман. Лекин, ундан кейинги иш жараёни чўзилиб кетади, яъни тайёргарлик. Ярим соат, ёки 20 минут албатта кечга қолиб борамиз. Мана шу камчилик бор. Кўп жойда “нега кечга қоласизлар” деб, айтишади.

- “Уммон” гуруҳи йигитлари кўнглидан қандай қизлар жой олиши мумкин? У мухлисалари ичидан бўлиши мумкинми? Бу савол Жасурга тегишли эмас.
Шохрух: - (самимий) Тўғрисини айтадиган бўлсам, ҳали бу нарса ҳақида ўйлаганим ҳам йўқ. Ўзи вақти келса, у нарсаларни ўйлашга вақт топилади. Қандай қиз ёқишини ўша пайт айтишим мумкин. Ҳали ўйлаганим йўқ. Чунки, бунга вақт ҳам йўқ. Билмадим, балки вақти келганида, у қиз мухлисларни ичидан ҳам бўлиб қолар? (самимий кулади).
Зоҳид: - Мен ҳали учратганимча йўқ. Ростини айтяпман, алдаш йўқ.

- Сиз Жасур, ўзингизнинг севган қизингизга атаб қўшиқ куйлаганмисиз?
Жасур: - Йўқ. (самимий кулади) Чунки, шарт эмас деб ўйлайман.

- Гуруҳингизда продюсернинг ўрни?
Жасур: - Нафақат бизда, балки ҳар бир санъаткорда, ҳар битта гуруҳда продюсернинг ўрни жуда катта бўлади. Сабаби, продюсер ўша санъаткорнинг юзи ҳисобланади. Мисол учун, продюсерга қараб, гуруҳнинг ичидаги муҳитни билиб олиш мумкин. Продюсернинг ўрни шундаки, санъаткор танилганидан кейин кўчага чиқиб, бирор иш қила олмаслиги мумкин. Яъни ўз фаолиятига тегишли бўлган ишларни бажара олмайди. Чунки, у танилиб бўлган. Эртага халқ кўрганда, ҳамма ҳар хил ўйлаши мумкин. Ундан ташқари, санъаткорнинг кўп вақти ижодга кетади. Агар ижоддан, ҳар хил ишларга чалғийдиган бўлса, ижод қолиб кетади. Шунинг учун продюсер билан администраторнинг ўрни, ҳар бир санъаткор фаолиятида жуда ҳам катта. Улар жуда керак ва улар жуда ҳам катта роль ўйнайди. Бу ишлар санъаткорни маҳсулотини оммага танитиш. Яъни клип айлантириш, умуман олганда барча ташкилий ишлар!

- Администратор билан продюсерни алмаштириб юбормадингизми? Санаб ўтган ишларингизни администратор бажариши керак, назаримда...
Шохрух: - Бизларда иккаласи бирга ишлайди. Бир хил вазифани бажаришади.
Жасур: - Ўзи продюсерлик вазифаси умуман бошқа нарса. Унинг вазифаси “юлдуз”ни кашф қилиш. Продюсер хонандани олиб, унинг қўшиқ мусиқасидан тортиб, кийим-кечагигача олиб бериб, унинг ҳамма талабларини, ҳаммасини юз фоиз бажаради. Уни “юлдуз” қилиб яратади. Ана шу продюсерлик вазифаси бўлади. Лекин, бизнинг шоу бизнесда эса, продюсерлик вазифаси, умуман бошқа.

- Администраторни ҳозирги кунда продюсер билан адаштириб қўйишди?
Жасур: - Ҳа! Иккаласи барибир бир хил вазифани бажаради. Чунки, бизларда очиғини айтадиган бўлсак, ҳеч ким бир-бирига буйруқ қила олмайди. Сабаби, биз ўзимиз кимгадир буйруқ қилишини ёмон кўрамиз. Ҳамма ҳам инсон. Илтимос қилишимиз мумкин. Кейин ҳаммаси ўзимизнинг оғайнилар. Ишлар кўп, шу сабаб, иккаласи ҳам икки хил жойга югуришади. Кимдир, “Ўзбекнаво”га борса, кимдир “Пантерра”га боради. Кимдир нимадир ташлаб келса, кимдир ниманидир олиб келади. Агар битта инсонга бериб қўядиган бўлсак, битта инсон кун давомида бажарилиши керак бўлган ишларга улгура олмайди. Буни кўп кузатганмиз. Бир кун давомида бир инсон улгура олмаган. Мана шундай пайтларда бир-бирига ёрдам қилишади. Лекин, продюсернинг ўрни жуда ҳам катта санъат соҳасида!
Шохрух: - ( самимий кулади) Бизларда мана шундай.

foto(8)_71.jpg
- Агар имкони бўлганда, ўтган ҳаётингиздан ёки ижодингиздан, нимани унутган бўлардингизлар?
Шохрух: - (ўйланиб) Саволнинг зўри бўлди!
Жасур: - (қатъий) Шахсан мен, ҳеч нимани унутмаган бўлардим! Чунки, ўтган кун, ўтмишингиз ҳам, келажакка қараб интилишингизга ёрдам беради ва далда бўлади. Ўша ўтган кунингизни, яхшими ёмонми эслаб, келажакка яна ҳам узоқроқ қарайсиз. Масалан, ёмон кун бўлган бўлса, ўша ҳолатга яна тушиб қолмаслик учун ҳаракат қиласиз. Шунинг учун, ўтмишни ҳам бўлгани яхши. Шахсан мен, ҳеч нарсани унутмаган бўлардим. Ўтган кунимни унутишни ҳоҳламасдим ҳам.
Шохрух: - Ўтган кун, ўтган ижодга бундоқ қарайдиган бўлсам, албатта хатолар ҳам бор, йўқ эмас. Ўша хатолар кейинги ҳаётимда, менга дарс бўлиб келган. Агар ўша хатолар бўлмаганда, мен бу йил янада каттароқ хатоларни қилган бўлардим. Мен ўйлайман, ҳар бир инсонга берилган бирор хатони, Худо томонидан бир синов ҳисоблайман. Шунинг учун, унутиши керак бўлган нарсалар бордир, лекин уларни ҳам бўлгани яхши.
Зоҳид: - Агар ўша камчиликни ўйласа, ўша камчилик ёдида турса, инсон ўшани қайтармасликка ва тўғрилашга ҳаракат қилади. Шу билан у инсон, яна ҳам ўсиши мумкин. Ҳамма нарса керакли, менимча. Ёмон нарса ҳам, яхшиликка бўлиши мумкин.

- Нима деб ўйлайсизлар, йигит киши ҳам йиғлаши мумкинми?
Шохрух: - Энди ҳаётда ҳамма нарса бўлиши мумкин. Сабаби, йигит кишида ҳам юрак бор. Ҳар хил вазият бўлиши мумкин. Мисол учун, мен синглимни узатганда йиғладим. Лекин, йиғламайман, деб ўйлагандим! 19 йил ёнингизда юрган қиз, синглингиз. Кимдир худди келиб, юлиб олиб кетгандек, қучоқлаганда йиғлаб юбордим! Тан олиш керак, йиғлаши мумкин. Камдан кам-ку, лекин йиғлаб турамиз.
Жасур:- Ўғил бола уввос солиб йиғламайди-ку, лекин йиғлайди барибир. Инсонда нимадир жиз этганда, сиздан сўрамасдан кўзига ёш келади. Мана М&ТVA мукофотини олганда, сал қолди-де... ўзим ҳам (самимий кулади). Бўлади, барибир инсон нимадандир таъсирланганда бўлиши мумкин. Ёки нимадандир хўрлиги келганда ҳам бўлиши мумкин.

- Юлдузлик касали билан қандай курашасизлар?
Шохрух: - Бу саволингизга жавоб, ўзимизнинг ичимизда. Агар менда бўлса, булар ёки буларда бўлса мен айтаман.

- Агарда умумий гуруҳ аъзоларига шундай касаллик келса-чи?
- (Ҳамма бараварига кулиб) Йўқ, ундай бўлмайди!

- Лекин, сизларни ўтган йил давомида, шундай касалликка чалинди деган гаплар тарқалди?
Шохрух: - Балки кимлардир, ҳар хил ўйлайдиган инсонлар бор. Ўзингизда ҳар хил вазият бўлади. Душманлар бор, дўстлар бор. Мана ўтган йил бизлардан интервью олгандингиз бирор фарқ сездингизми, ёки шу касалга чалинганмизми?

- Нимадандир тушкунликка тушсангиз, бу ҳолатдан қандай йўл билан чиқиб кетасизлар?
Жасур: - Тушкунликка тушсак, ўша нарсага қарши курашиб чиқиб кетамиз. Энди тушкунликка тушиб қолдим, деб ўтирсангиз, тушкунликка баттар тушиб кетасиз. Ундан кўра, ўзимизга ўзимиз, бундан ҳам баттари бўлиши мумкин эди, деймиз. Шу билан яна олдинга қараб кетаверамиз. Биринчи тушкунликка тушганда ўйлаймиз, баъзида очиғи сиқиламиз. Кейин бундан ҳам баттар бўлиши мумкин эди, деб яна олдинга қараб интилишга ҳаракат қиламиз.

- 2012 йилдаги гастрол сафарлар таассуротлари қандай бўлди?
Жасур: - Москва, Санк-Петербург, Пенза шаҳарларига бордик. Қозоғистон, Чимкент билан бирга Туркистон шаҳрига, Сайрамга ҳам борилди. Шу ўзимиздаги барча водий, вилоятларни айландик.

- Шу сафарлар давомида, нималардан кўнглингиз тўлди-ю нималардан тўлмади?
Шохрух: - Россияга чиққанимизда, ташкилотчилик ишларида озгина муаоммо бўлди. Бизни сафарга олиб чиққан инсонлар, биз қўйган талабларга озгина жавоб бера олишмади.

- Сизлар билганмидингиз, уларни талабларга жавоб бера олмаслигини?
Жасур: - Йўқ. Чиқиб бўлганимиздан кейин билдик. Чиқиб етиб борганимизнинг ўзида шундай бўлишини билдик. Чунки, учиб борганимизда ҳеч ким бизни кутиб олгани йўқ. Буни беркитишнинг ҳожати ҳам йўқ. Аэрапортда ўзимиз турибмиз, ҳеч ким йўқ. Қаерга боришни билмаймиз. Охири, бизлар билан гаплашган инсон билан келишган, Санк-Петергбургдаги ташкилотчига телефон қилдик. Кейин ўша Санк-Петербургдаги инсон бизларга ёрдам берди. Ўзи у инсонни бизларга умуман алоқаси йўқ эди. Чунки, у инсон биз билан умуман гаплашмаган, биз билан фақат Ўзбекистондаги ташкилотчи гаплашган эди!
Шохрух: - Москвада битта зўр бўлган нарса, у ерда бизнинг битта мухлисимиз бор экан. Исми Улуғбек, ўзи асли Навоийлик экан. Ёши бизлар тенги. У бизларни олиб юрди. У ўша ерда яшар экан. Ўша ўзи машинасида олиб юриб, ҳамма жойга олиб кириб кўрсатди.
Жасур:- Москвага етиб бориб, биринчи турганимизда, ўша йигит биринчи бўлиб келди ва кутиб олди. Бизлар билан гаплашган Ўзбекистондаги ташкилотчининг эса ўзи йўқ. Телефон қилсак, телефонини ҳам кўтармади. Кейин бўлса, Санк-Петербургга етиб келиб, бизлардан узр сўраяпти. Ўзи ундай узрни, билмадим, нима дейиш керак, тўғриси!

- Ташкилотчи кейин, концерт вақти бўлганда келдими?
Жасур: - Тасаввур қилинг, биз Москвага самолётда қўниб, у ердан Санк-Питербургга учиб кетишимиз керак, лекин қўлимизда у ёққа учишга билетлар йўқ. Санк-Питербургда концерт эса 4 соатдан кейин бошланиши керак! Кейин биз кутиб-кутиб, охири ўша Санк-Петербурглик ташкилотчига телефон қилиб, “бизлар етиб келдик, бизларни ҳеч ким кутиб олмади. Бизлар қайтиб кетамиз. Чунки, қўлимизда қайтишга билет бор”, дедик. У киши бўлса, “Йўқ, йўқ аэрапортда сизларга электрон билетлар айтиб қўйганман, бориб айтсангиз, олиб беришади”, деди. Кейин Ўзбекистонлик бизлар билан гаплашган ташкилотчи, Санк-Петербургга келяпти. Биз эса, у ерга борганимизда ҳам, ўша шартномадаги нарсаларни, деярли 40 фоизигина бажарилган. Шунга ҳам, “майли” дедик, бордик. Чунки, халқ кутяпти! Ҳамма билетларни сотиб қўйишган. Шунинг учун ҳам, мухлисларнинг юзига оёқ қўя олмадик. Концертни бериб, Тошкентга қайтдик. Лекин, энди у ташкилотчи инсон билан, биз бошқа ундай гастрол борасида, ҳамкорлик қилмаймиз. Лекин, улар бошида ваъдаларни жуда ҳам зўрини бериб ташлагандилар! Санк-Питербургдан Москвага қайтишда, оддий поездга ўтказиб юбордилар, лекин келишув бўйича ваъда бошқача эди! Ҳатто меҳмонхонани ҳам, биз “люкс бўлсин” демаганмиз, майли оғирлиги тушмасин, дегандик. “Пол люкс” беринг”, десак, икки кишилик хонасига, 3 та карават қилиб қўйибди! (кулади). У хонада ҳатто юришга жой йўқ! Хуллас, у ташкилотчи билан ишлаб бўлмас экан. Лекин, гапиришни, ваъдани боплар эканлар!

- Ундан олдин, у инсонни танимасмидингиз?
- Бизни Россияга биринчи чиқишимиз эди. Бизларга, хонанда Жаҳонгир ака Позилжонов яхши ҳамки, “биринчи келишилган маблағни олдиндан олинглар, кейин чиқинглар, эҳтиёт бўлинглар” деб айтгандилар. Тўғри маслаҳат берган эканлар! Ўшандан кейин биз ҳам, яхшиям шарт қўйгандик, “Йўқ, биринчи пулни олдиндан берасизлар, кейин чиқамиз” дегандик. Шунда ҳам, пулнинг ярми қолиб кетди! 70 фоизини беришди. Хуллас, борганда ҳам ваъдадаги нарсалар, умуман бўлмади!

- Олдиндан райдер бермаганмидингиз?
Жасур: - Бўлмади-де! Мана шундай керакли нарсаларни талаб қилсангиз, масалан, райдер деяпсиз, шундай инсон учун керакли талаблар қўйсангиз, одамлар “юлдуз”, “юлдузлик касали” деб ўйлайди! Ўзи, ҳатто Ўзбекистондаги концертларга ҳам райдер қилиш керак, деб ўйлаймиз. Бизлар эса, шунчаки оғзаки шартнома қиламиз. Майли, вилоятлар ишончли жойлар, ўз юртимиз, барибир таниш инсонлар чиқади. Ўзбекистоннинг қаерига борсак ҳам, зўр кутиб олишади! Ҳатто, меҳмонхонага кириб борсак, тезда хона топиб беришади. Агар мабодо ўзларида бўш жой бўлмаса, бошқа меҳмонхонага бўлса ҳам, телефон қилиб жой топиб беришади. У ерда қийналмаймиз. Майли, Россиядаги ҳолатлар бизга дарс бўлди.

- Бу кўнглингиз тўлмаган тарафлари эди, кўнглингиз тўлган тарафлари нималар бўлди?
Жасур: - Концертнинг ўзидан кўнглимиз тўлди! Чунки, ўзи бизга куч-қувват берадиган нарсанинг ўзи шу!
Шохрух: - Энди, Москвада жуда ундай кўп мухлисларимиз бўлмаса керак, деб ўйлагандик. Битта чиқсак, қарасак, шунча одам! 900 кишилик зал тўлиб кетган, 1200 тами одамлар! Тўлиб кетган, ҳатто юришга ҳам жой йўқ!

- Ижодингиз давомида мухлислардан энг кутилмаган совға?
Шохрух: - Менга энг кутилмаган совға, Андижондами бўлди. Тахминан 5 метр, энига 1 ярим метрли, кичкина расмлар бор-ку, ўшаларни бир-бирига скочлаб, узун қилиб ёпиштирилган. Ҳаммаси ўзимнинг ва орасида гуруҳ аъзолари билан тушган расмларим! Ўшанга қойил қолдим! Шунча меҳнат, шунча расмни қаердан йиғишган, дедим.
Жасур: - Лекин, ўзи ҳар битта берилган кичкина нарсанинг ўзи ҳам, қадрли ва бизларни хурсанд қилади! Тўғрисини айтсам, узун хатларни ўқиганда қойил қолиб кетаман. Уни ҳар битта варағини эътибор билан тўлдиришганига қойил, ўзи бунга қанча сабр керак! Битта хонанинг ярмини музей қилиб қўйганмиз!
foto(5)_91.jpg
- Мухлисларингиз ёзган хатлардан олинган қўшиқ шеъри ҳам бўлганми?
Жасур: - Йўқ, ҳозирги кунгача ҳали бунақаси бўлмаган. Лекин, мухлислардан жуда ҳам кўп шеърлар олганмиз. Ҳатто уйга ҳам келиб ташлаб кетишади. Тан олиш керак, ичида яхши шеърлар бўлади. Лекин, у шеърларни фақат шеър сифатида ўқиш мумкин. Қўшиқ қилиб айтиб бўлмайди. Шундай шеърлар кўп.

- Ўзингиз ҳам мухлис бўлиб кимдандир дасхат олганмисизлар?
Шохрух: - Олганман. Мен биринчи дасхатимни эслайман. Ўша пайт ресторанда официант бўлиб, ишлаб юрардим, ТВ Марказ телеканалидаги телебошловчи Жаҳонгир Мирзодан биринчи дасхат олганман. Ундан кейин, хонанда Шохруххондан дасхат олганман. Хонанда Тоҳир Содиқовдан ҳам олганман. Лекин, Шохрух реппердан ололмаганман (кулади)!
Жасур: - Мен мухлис бўлганман, лекин умуман дасхат олмаганман. Ундай вазият бўлмаган. Лекин, дасхат олишни орзу қилганман. Шохрух реппердан масалан, Сардор Рахимхоннинг фанати бўлганмиз, Зиёдадан дасхат олишни ҳоҳлаганман. Зоҳид ҳам ҳеч кимдан дасхат олмаган, аниқ олмаган.

Зоҳид, кулиб қўяди.

- Ўзингизга мухлисаларнинг қайси ҳатти-ҳаракатлари ёқмайди?
Шохрух: - (ўйланиб кулиб) Ёқмайдигани йўқ! Лекин ану сал уялтириб юборадиганлари бор. Масалан, концертларда, тўйларда чиқишади-де, ўпиб олишади. (самимий кулади) Ўшанда нима қилишингизни билмай қоласиз. Шунақа ноқулай вазиятларга солиб қўйишади (самимий кулади). Нима қилишингизни билмай қоласиз. “Ўпма”, дея олмайсиз-ку (кулади). Биттаси нима дейди, “ростакаммисиз” дейди? “Йўқ, алдамкасимман” дедим. (кулади). Баъзида ушлаб ҳам кўришади.
Жасур: - Ноқулай вазиятга соладиганлари бору, лекин ёқмайдигани йўқ! Ҳамма инсон ҳар хил! Мисол учун, кимдир сизни кўнглингизга ёқмайдиган гап гапирса ҳам, тўғри қараш керак. Чунки, унинг дунё қараши шундай бўлиши мумкин. Унинг гап-сўзи, фикрлаши ўйлаши, шундай бўлиши мумкин. Чунки, мухлисдан ҳеч қачон хафа бўлиш керак эмас! У ҳамма нарсага тайёр бўлади. Ўша инсонни бориб, шундоқ ушлаб кўргиси келади. Барибир ҳам, ҳаммаси ўзини қизиқтирган саволини беради.

- Муниса Ризаева билан куйлаган дуэтингиз анча гап-сўзларга сабаб бўлади, танқидлар ҳам бўлди. Шунга муносабатингиз қандай бўлди?
Жасур: - Танқид бўлишини кутган эдик. Танқид бўлишини билар эдик.

- Кутилган натижани бердими?
Жасур: - О! Кутилмаганларини ҳам бериб юборди. Мана халқ артистлари ҳам шу қўшиғимизни ижро этишди!
Шохрух: - Дуэтга қўшиқ танлаётганимизда, “шуни айтамиз” деб танлаганмиз. Ўшанда Муниса билан кимдир ишлар эди. Ўшалар сал қаршилик қилишган, лекин тушунтирганмиз, “ака, бу ёшларбоп, зўр хит бўладиган қўшиқ” деганмиз. “Яхши ниятда бошлайлик”, дедик, шундан кейин куйладик, мана Худога шукур кутилган натижаларни берди!

- Клипдан ҳам кутилган натижа бўлдими?
Жасур: - Клип ҳам қўшиққа ўхшаб, рейтинг берди. Кимдир қўшиқни яхши кўрса, кимдир ёмон кўрди. Кимдир уни тушунса, кимдир уни тушунмади. Клип ҳам, худди шу вазифани бажариб берди. Бу ҳам клипнинг ютуғини беради. Демак, клип ҳам ўшанинг муҳитида яратилган.

- Клипга бўлган танқидларга қандай қарадинглар?
Жасур: - Ёмон қарамадик. Лекин, мен клип тўғрисида ёмон танқид эшитмадим. Қўшиқ тўғрисида бўлса, жуда ҳам кўп танқидларни эшитдик. Аммо, клип ғоясини бизлар қилмаганмиз.
Шохрух: - Лекин, менга шу пайтгача 2 та инсон келиб гапирди. Биттаси ўзимнинг қўшним иккинчиси ўзимнинг синглим. (кулади) “клипингиз бўлмабди” деди (кулади)

Саволим, Зоҳидга: - Муниса Ризаева билан сиз ҳақингизда тарқалган гап-сўзларга ҳам ойдинлик киритиб кетсангиз.
Зоҳид (самимий кулиб): - Бу гапларни ўзим ҳам эшитдим. Биз ҳаммамиз хонанда Муниса Ризаева билан яхши дўстлармиз. У истеъдодли хонанда. Бир-биримизни ҳурмат қиламиз. Лекин, тарқалган гап-сўзлар нотўғри. Бунга балки, бирга куйлаган “Во, ажаб” дуэтимиз сабабчидир? Дуэтдан кейин, шу гаплар тарқалди. Лекин, у гаплар нотўғри, биз ҳаммамиз яхши дўстлармиз.
foto(1)_138.jpg
- Томошабинни меъдасига тегиб қолмаслик учун, хонанда нималардан сақланиши керак, деб ўйлайсизлар?
Жасур: - Камроқ кўзга кўриниш керак. Ҳамма жойда чиқаверсангиз ҳам, ҳамма жойда кўринаверсангиз ҳам, бўлмайди. Санъаткор қаерга бориши керак, қаерга бормаслиги кераклигини билиши керак. Қаерга чиқиши керак, қаерга чиқиб бўлмаслигини ҳам билиши керак. Бир хилларда гала концертлар бор, баъзи хонандалар чиқиб, 4 -5 талаб қўшиқ айтаверади. “Талаб бўляпти” деб куйлайверади. Мухлислар, “мана бунча қўшиқ айтди, жонга тегди” дегандан, “вой, қанийди яна битта айтганида, мана бу қўшиғини ҳам айтганда эди” деб қолганлари яхши, деб ўйлаймиз. “Айт”, дегани билан айтавериши керак эмас! “Талаб бўляпти” деб биттада ҳамма қўшиқларни босиб қўйсангиз, эртага биттада ҳаммаси мухлисларнинг ҳам меъдасига тегиб қолиши мумкин! Шунинг учун, секин-секин ўзининг вақти билан бериб бориш керак. Меъдасига тегиб қолиши учун сақланиб ҳам юриб бўлмайди, сақлаб юрган билан ҳам, барибир бир кун келиб, бизлар ҳам ҳаммани медасига тегиши мумкин. Ҳамма нарсанинг охири бор. Буни ҳам биламиз.

- Шундай бўлса, нима иш қилишни ўйлаганмисизлар?
Жасур: - Йўқ, ҳали ўйламаганмиз. (кулади) Ҳозир, фақат ижод қиляпмиз, кейин нима бўлишини вақт кўрсатади. Лекин, ижоддан ташқари битта ишни бошини ушлаб қўйиш керак, деб турибмиз. Аммо, ҳозир фақат ижод билан бандмиз.

- Гуруҳнинг асосий принциплари?
Жасур: - (ўйланиб) Энди принциплар жуда ҳам кўп-ку. Масалан, битта жойга борганда, ҳар қаерга тарқалиб кетмаслик. Гастролларга борганда, кимдир қаергадир чиқиб кетган бўлса, ўшани бир пасда қидириб қоламиз. Энг асосий принципимиз, кайфу сафога берилмаслик! Чунки, кўрасиз, эшитасиз, кўпчилик машҳурликка эришганидан сўнг, шундай нарсаларга берилиб кетиши мумкин. Биз мана шу нарсага, биринчи ўринда қарши курашамиз.
Шохрух: - Биз ичишга ва гиёҳвандликка қаршимиз!

- Ўзингизни қўшиқларингиз билан тингловчиларга нима демоқчисизлар?
Жасур: - Нима демокчимиз, масалан кимнидир дардини енгиллаштирмоқчимиз! Кимгадир далда бўлмоқчимиз!
Шохрух: - Инсонлар бор, бир хил гаплар эшитганман, шу сизларни қўшиқларингизни эшитиб, “мен ўзимни ҳаётга қайтарганман”, дейди. Яна боя айтганимдек, хатларда ўқиганман, “сизларни қайсидир, масалан, “Тундан кун кетди”, “Айрилиқ” қўшиқларингизни эшитиб, мени ҳаётга умидим бошқача бўлди” деб ёзишган.

- Бу гапларни келиб, ўзингизга ҳам айтишадими?
Жасур:- Ҳа! Хатларда ҳам ёзишади. Интернетдан ёзишади. “Сизларни қўшиқларингизни эшитиб, билмадим, мен ўзимга куч-қувват олдим, ҳаётга бошқача қарай бошладим, умуман бошқача ўйлай бошладим”, деганлар бўлган. Ҳозирги кунгача шундай дейишади. Шу қўшиғимиз билан инсонларга куч-қувват бермоқчимиз! Яна кимларгадир, мусиқали хордиқ бермоқчимиз. Кимдир қўшиғимизни эшитиб, дам олади. Асосан, қўшиқларимиз сокин-ку. Кимдир эслайди, кимдир йиғлайди, кимдир ўйлайди, шундай бўлгандан кейин ўша инсон қайсидир маънода мазза қилади.

- Ўзингиз ҳам, ўзингизни қўшиқларингизни эшитасизларми?
Жасур: - Ҳа, ўзимизга ўзимиз мухлисмиз. (ҳамма баравар кулиб юборади). Йўқ, жиддий айтяпман. (самимий кулади). Мен ҳозирги кунда “Кўзи қаро” қўшиғимизни, ҳалигача эшитяпман. Ўзимизга ўзимиз ростдан ҳам мухлисмиз. Бир хилларида айтаман ҳам, “агар “Уммон” бўлмаганимда, (ўзларини назарда тутиб) мана шу болаларнинг мухлиси бўлардим” дейман (кулади). Ўзимизнинг қўшиқларни ўзимиз ҳам эшитамиз ва бундан уялмаймиз. Ҳар битта янги қўшиқни чиқараётганимизда, у биринчи навбатда ўзимизга ёқиши керак! Агар у қўшиқ ўзимизга ёқмаса, уни ҳеч қачон чиқармаймиз.
Шохрух: - Мен асосан янги янги қўшиқларимиз чиқади-ку, мен ўшаларни кўп эшитаман. Биринчи ўринда инсон ўзини эшита олмаса, унда бошқалар уни нега эшитиши керак? Агар инсон ўзини ўзи ҳурмат қилмаса, у ҳеч кимни ҳурмат қилмайди. Ўзимизга ёқса, демак, у қўшиқ бошқаларга ҳам ёқади!

- Сизлар учун санъат ўзи нима ва нималардан иборат?
Шохрух: - Санъат биз учун жуда ҳам катта нарсадан иборат! Санъат бизни кўп нарсага ўргатди. Дунё қарашимизни ўзгартирди. Инсонларга муносабатимизни ўзгартирди ва ишонч деган нарсани яна бир марта ўргатди. Кимга ишониш керак, кимга ишониб бўлмайди, кимга қандай муомала қилиш керак, ҳаммасини санъат туфайли билиб олдик.
Жасур: - Санъат инсонни психолог ҳам қилиб қўяр экан. Санъат санъаткорни психолог қилиб тарбиялар экан. Тўғри кўпчиликни кўзига ёшмиз. Ўзимиз ҳам ҳали ёш эканлигимизни биламиз. Лекин, мана шунақа ёш бўлиб туриб, Худога шукур кўп нарсани кўрдик. Кўп нарсани санъат йўлига, санъат соҳасига кириб ўргандик. Тўғрисини айтганда, хор ҳам бўлдик, алдандик, алдашди ҳам, кулишди ҳам, керак бўлса бошида, гап-сўзларнинг остида ҳам қолдик. Ёнимизда қанча яхши ёмон одамлар бўлди. Дўстман, деб қанчаси ортимиздан пичоқ уриб кетганлар ҳам бўлди. Ҳаммасини кўрдик, ҳаммасини ўргатди.

- Танилиш даврларни ўзингиз учун нормал пайтда бўлди, деб ҳисоблайсизларми?
Жасур: - Бир хилларида ўзимиздан ҳам ёш санъаткор укаларимизни кўп кўрдик, тушкунликка тушиб қолишган. Улар, “бўлди бизлар йиғиштиряпмиз” деб айтишяпти. Лекин, ўшаларни ёшлар эшитяпти. Улар эса, ижодни ташлашмоқчи. “Нега бундай қилмоқчисизлар?” десак, “мана шундай, барибир ҳеч нарса бўлмаяпти. Ҳеч нарса қила олмаяпмиз, ҳеч нарса топа олмаяпмиз. Алдаб кетишяпти” деб айтишади. Лекин, ўзи санъат йўли осонми? Улар курашишмаяпти. Улар вазиятга бўйсунишяпти. Агар сиз ҳаётда ҳар бир нарсага бўйсунадиган бўлсангиз, инсон ютқазиб қўяди! Бунақада, ҳеч нарсага эришиб бўлмайди! Биз ҳам кетиб қолишимиз мумкин эди! Бизларда нима ютуқ бўлди? Бизлар 3 киши бўлганимиз! Продюсеримиз ва администраторимиз билан 5 киши бўлганимиз, бизларнинг ютуғимиз бўлди. Кимдир тушкунликка тушиб, “бўлди, етиб келибмиз” деганда, қолганлардан кимдир “ҳой” дейди-да. Натижада, тўхташ бўлмайди! Бир-биримизни эшитиб, тўғри гапирганини қабул қиламиз. Сен тўғри гапиряпсан, деб тушкунликка қараб курашамиз. Агар биз ҳам, “бўлди, энди бизни ҳеч ким ёқтирмаяпти” десак, бу кунларгача етиб келмасдик! Сабаби, бошида бизни ҳеч ким ёқтирмади. Ҳамма гапирди, танқид қилишди. Ана ўша пайтда, биз ҳам кетиб қолишимиз мумкин эди.

- Профессионаллардан кўпчилик ёқтирмади, демоқчисиз? Сабаби, ўша пайт ҳам ёшлардан мухлисларингиз бўлганди.
Жасур: - Профессионаллардан ҳам, кўча- куйда ҳам, оддий халқдан кимлардир ёқтирмади. Ўша пайт олдимизга мақсад қилиб қўйдик. Бир кун келиб ўша бизни ёқтирмаган инсонларни қойил қолдирамиз деганмиз. Ўша инсонлар ҳам, бизларга яхши кўз билан қарасин, деган мақсадда ижод қилдик. Ўша инсонларни ижодимиз билан енгишга ҳаракат қилдик. Ўйлаймизки, олдимизга қўйган мақсадларни уддасидан секин-секин чиқиб боряпмиз. Лекин, ҳали олдимизда жуда ҳам кўп режаларимиз бор. Русча, инглиз тилида қўшиқлар қилмоқчимиз.

- Гуруҳ учун бахт тушунчаси нимадан иборат?
Шохрух: - Соғ ва саломат бўлсангиз, энг кераклиси, ана шу нарса бахт! Бу инсон ҳаётидаги энг катта бахт! Соғлиғингиз бўлмаса, сиз ҳеч нарсага эриша олмайсиз, ҳеч нарсага қарши кураша олмайсиз.

- Гуруҳ ҳаётида нотўғри қабул қилинган қарор ҳам бўлганми?
Жасур: - (ўйланиб) Зўр, саволлар ўйлаб келибсиз.
Зоҳид: - Ўйлантириб қўймоқда.
Шохрух: - Бундай ҳолатлар бўлган. Фақат уни айтиб бўлмайди (самимий кулади).
Кутилмаганда Жасур: - Бўлган аниқ бўлган! Баралла айта оламиз, бир овоз ёзиш студияси билан келишиб, шартнома қилиб, бутун Ўзбекистон бўйлаб гастрол сафарларини амалга оширмоқчи бўлганмиз. Ана ўша иш, ўша пайтда, гуруҳ фаолиятида ҳам, бизларнинг энг катта хатоимиз бўлган! Сабаби, улар 10 тами, концерт ташкил қилишган, вилоят ва водийларда бўлган. Лекин, ҳар битта жойга борганимизда, ишонасизми, зал тўлмаган.

- Бундай ҳолат қачон бўлган?
Жасур: - 2011 йилнинг охирларида юз берганди. Бу иш, бизларни тарихимизда энг биринчи ва охирги марта бўлган нарса! Сабаби, ҳар бир борган жойимизда, умуман реклама бўлмаган. Реклама, бир кун олдин бошланган. Энг узоғи, 2 кун олдин концерт бўлишини реклама қилишган. Яна қандай реклама денг? (кулиб юборади) Афишада фақат суратимизнинг ўзи турибди! Қаерда концерт бўлиши, соати ва ҳаттоки куни ҳам ёзилмаган. Бўм-бўш афиша турибди. Нима учун тургани ҳам номаълум, деса бўлаверади. Яна бизлар “ўзи реклама қилганмисизлар” десак, улар “ҳа, бир ҳафта олдиндан роса реклама қилганмиз” дейишади. Андижонда, Амфитеатрида концертга чиқяпмиз, қишки пайт. Биз у ерда аввал 3 марта концерт қўйган бўлсак, аввалги концертлар ҳаммаси аншлаг бўлганди! Бу гал чиқсак, залда 150 та одам ўтирибди... Лекин, бизлар 50 та одам келадими, 10 та одам келадими, барибир қўшиғимизни айтиб кетамиз. Чунки, келган одамларнинг ҳурмати! Лекин, ўша вақт бундай нарсалар бизларни шундай тушкунликка тушириб қўйган-ки, ҳаттоки “бўлди, синибмиз” деб юборганмиз! Бу хонанда учун энг ёмон нарса! (самимий кулиб) Кейин билсак, ҳамма гап ташкилотчиларда экан! Сабаби, ҳар битта жойда, вилоятларда таниш-билишлар бор. Ўша ердагилардан бири, “афишани ўзи кеча кечқурун келди” деган, исботлаб ҳам берган. Бўкага олиб боришганда эса, у ерда афиша деган нарсани ўзи йўқ эди! Бизлар у ерга бориб, келиб бўлганимиздан кейин, интернетдан қанчадан қанча мухлислар ёзишган, “қачон келиб кетдинглар, бизлар эшитмадик-ку, ҳеч қандай реклама бўлмади, ҳеч ким айтмади ҳам, ҳеч ким айтмаса қаердан биламиз?” дейишган. Ўзимиз тушкунликка тушиб кетяпмиз, яна ўша ташкилотчилар бизга, “бизлар реклама қиляпмиз-ку, одамлар концертга келмаяпти-ку”дейишган. Шундан сўнг, ўзимиз келишиб, баҳорда, ўша ерларда ўзимиз концерт бериб чиқдик! Ўша тўлмаган залларда, 2 та сеанслаб концертларимиз аншлаг бўлди! Ҳаттоки, ўша ташкилотчилардан вакил олиб бориб, залларни қанчалик тўлганлигини кўрсатдик ҳам! Ана ўшалар билан тузган шартномамиз, бизнинг энг катта хатоимиз ва энг нотўғри қароримиз бўлган!

- Гуруҳ аъзолари ошхонада?
Шохрух: -О, жуда ҳам фаол! (кулади) Мени ўйлашимча, овқат қилишни билиш керак эмас. Фақат фантазия керак. Агар фантазия бўлса, ҳар қандай овқатни тайёрлаш мумкин. Мен кўп овқатни, масалан, қозон кабобни, шўрва қилишни ҳам биламан.
Жасур: - Мен айтайми, нима овқат қилиши биламан? Мен 100 фоиз, тухум қовуришни биламан! (ҳамма кулиб юборади). Орамизда Шохрух ростдан ҳамма овқатларни боплайди. Биз эса, ейишни. Лекин, мен ҳам мастава, шилпилдоқ қилишни биламан. Аммо, хамирини қилмайман! Тайёр хамирни пиширишни биламан! (кулиб) Бир марта шилпилдоқ пиширдим. Опам, “сувда, 10 минут айлантирсанг, хамир пишади” дедилар. “Бўлди!” дедим, ўша пайтда 6 ёки, 5 синфда ўқирдим. Шилпилдоқни пиширдим, суздим, уйга олиб кирдим. Тушлик пайти эди. Акаларим, овқатни еб кўришиб, “эй, бу пишмаганми” дейишди. “Нега”, деб олиб, еб кўрсам мазаси йўқ! Хамири пишмабди, деб яна пишириб келишга, олиб чиқиб кетдим. Бориб яна бошқатдан пишириб, яна олиб кирдим. Акаларим еб кўриб, яна “бу пишмаган” дейишди. Еб кўрсам, ростдан мазаси йўқ, “ҳа, пишмабди, яна пишириб келаман” деб олиб чиқиб, хамирини олиб, яна 5 минут сувга солиб, қайнатдим. Олсам, (кулиб) хамир бўлиниб кетяпти (кулади). “Бўлди, энди зўр пишди” деб, сузаётсам, акам ёнимга келиб, “ҳой, ўзи туз солдингми” дейди-де (ҳамма кулади). Шунча пайт пишириб, шилпилдоққа туз солмаган эканман! Ўшанга овқатнинг мазаси йўқ экан. (кулади). Сўнг, туз сепиб олиб борганман, зўр шилпилдоқ бўлган. Фақат хамирнинг кўриниши унча яхши бўлмаган (ҳамма кулади).
Саида Вахобова
Феруза Фаттохова

«Сенга тегиб нима кўрдим?!..»

яргаллык — Fri, 28 Mar 2014 05:00:31 GMT

«Сенга тегиб нима кўрдим?!..»

Буюк рус ёзувчиси Лев Толстойнинг бир асарида шундай сатрлар бор: “Бахтли оилаларнинг ҳаммаси бир-бирига ўхшайди, бахтсиз оилаларнинг эса ҳар бири ўзича бахтсиздир”. Бахтни ҳар ким ўз дунёқарашидан келиб чиқиб тушунади. Оилаларнинг бахти ва бахтсизлиги ҳам фақат ўзларига хос, бир-бирига ўхшамайди. Ҳатто бир оила аъзоларининг бахт ҳақидаги ҳақидаги тушунчасида ҳам фарқ бўлади. Эр бахтни илм олишда, деб билса, хотин бўйинни безовчи тилла занжирда, деб ҳисоблайди.

Яна бир аёл оилавий бахтни эрига севикли бўлишда, фарзандларининг соғ-омонлигида кўрса, эркак учун мансаб ва амал пиллапояларидан кўтарилиш, чўнтаклари пулдан қаппайиб, атрофида “жонон”ларнинг парвона бўлишини бахт деб ўйлайди. Хуллас, бу борада ҳамманинг фикри юқорида айтиб атганимиздек ўз дунёқарашидан келиб чиққан ҳолда шаклланади.

Шу ўринда яна бир гап, аксарият хотинлар оиладаги моддий етишмовчиликда эрларини айбдор қилишга одатланиб қолишган. Айрим ҳолларда ҳатто фарзандларининг олдида ҳам “Сенга тегиб нима кўрдим?! Эгним янги кийимга ёлчимади, бошқаларга ўхшаб еб-ичолмайман, энига ёпсам, бўйига етказолмайман!” деган маломатлар билан эрнинг бошини эгадилар. Тўғри, муқаддас динимиз исломда оилани моддий таъминлаш эрнинг вазифаси эканлиги таъкидланган ва унинг маълум мувозанатлари тушунтирилган. Бироқ, яна бир нарсага аҳамият бериш керакки, ризқни Аллоҳ беради. Эр эса ризқ берувчи эмас, у ҳам хотинга ўхшаб бир ризқ егувчидир! Ривоят қилишларича, Шайх Асомнинг хотинларии ҳам солиҳа ва каромати зоҳир аёл бўлганлар. Бир куни Ҳотам ҳазратлари сафар тадоригини кўра туриб, аёлларидан:
– Сафарга кетгайман, шу тўрт ой муддатга қанча нафақа истайсан? – деб сўрадилар.
– Тирик қолишимга етгулик нафақа қолдиринг, – дедилар аёллари.
– Тириклигинг ва ўлиминг менинг қўлимда эмас, Ҳақ таолонинг измидадир, – жавоб қилдилар ҳазрат.
– Ундай бўлса, менинг ризқим ҳам сизнинг қўлингизда эмас, жаноби Ҳақнинг измидадир.

Ҳотам ҳазратлари бу жавобни хуш кўрдилар ва аёлларини дуо қилдилар. Қўшни хотинлар келиб: ”Эрингиздан нечун нафақа талаб қилмадингиз?” деб ажабланишди. Жавобан дедиларки: “У ҳам мен каби ризқ егувчидир, бергувчи эмасдир!” Ушбу ҳикоятдан ким қандай хулосага келиши ўзига ҳавола, биз мушоҳадамизда давом этамиз.

Қанийди, ҳозирги ёш оилалар, қўйди-чиқди қилиб бир-бирининг обрўсини тўкиб, болаларининг кўнглини кемтик қилиб юрганлар шу ҳикоят мағзини чақишса-ю, бундоқ қилаётган ишининг орқа олдига қараса. Эр-хотин қўш ҳўкиз дейдилар. Қолаверса динда ҳам эр билан хотиннинг тенг ҳуқуқли экани эътироф этилган. Аллоҳ аёл кишининг ризқини эри орқали етказади. Аммо бу дегани эр бояқишнинг бошида ёнғоқ чақиб, “уним йўқ, буним йўқ” деявериш, йўқ-йўқ, деб ҳамма нарсани йўққа чиқариш дегани эмас-ку! Аёл қачон оқилаю фарзона саналади, қачонки борига қаноат қилиб, йўқдан бор қила олганида! “Сенга тегиб нима кўрдим?!” дейдиган аёлллар эса на диний тарбия кўрган, на оиласида одамгарчилик илмининг ҳадисини олган!..

Эрни эр қиладиган хотин!
«Хўжайиним ички ишлар соҳасида ишлайди. Уч нафар фарзандим бор, – дейди бир танишим гап орасида. – Шаҳарда яшаймиз. Биласиз, шаҳар жойида қишлоқдан кўра тўкин яшаш мушкулроқ. Бунинг устига мен ёш турмушга чиққандим, бирор маълумотим ҳам йўқ эди. Биргина турмуш ўртоғимнинг маоши билан қийналиб қолдик. Шунда хаёлимга бозор ёнида кичкинагина қаҳвахона очиш келди. Ёш қизлигимда опа-келинойиларимдан пишириқлар пиширишни ўргангандим. Хўжайин билан маслаҳатлашиб битта микро тўлқинли печь олдик, ихчамгина павильонни ижарага олиб қаҳвахона очдим. Уйда пишириқ пишираман, пиццалар тайёрлайман, хот-дог, гамбургер сотаман. Хуллас, эр-хотин келишганмиз: менинг топганимни рўзғорга сарфлаймиз, турмуш ўртоғимнинг даромадларини орзу-ҳавасларимизга жамғариб борамиз. Айтмоқчиманки, фақат эрга қараб ўтириш яхши эмас. Бир кишининг меҳнати нима ҳам бўларди?! Эрни эр қиладиган ҳам, қаро ер қиладиган ҳам хотин, деган ибратомуз нақлни опа-сингилларимиз унутишмаса, нур устига аъло нур бўларди.

Тўғри, қаноатли, қаловини топиб қорни ёқадиган аёллар ҳам йўқ эмас, лекин борига ношукурчилик қилиб эрига таъна тошларини отадиган, кунда уруш-жанжал қўзғатиб болаларини ҳам уйдан дилгир қиладиган аёллар кўпчиликни ташкил этади-да. Аслида, танисиҳатлик, хотиржамликдан ортиқ бахт, фарзандларнинг омонлигию оиласининг тинчлигидан ортиқ неъмат бўлмаслигини қачон тушунаркинмиз-а, азиз аёллар-а?..

Рўзғор-ғор...
«Оилани таъминлаш фақат эрнинг вазифаси, деб уйга кириб оёқ узатиб ўтириш тарбияли аёлнинг иши эмас. Мен аёлларнинг тўрва-халта кўтариб бозору кўчаларда тентиришларига қаршиман. Аммо ҳар бир уй бекаси, хотин, ўз қобилиятига қараб рўзғорнинг кам-кўстини бутлаш учун турмуш ўртоғига ёрдам бериши шарт. Чеварчилик қилибми, томорқасида экин-текин қилибми, пишириқлар пиширибми хуллас, қўлидан келгунича ишласа оиласининг фаровонлигига ҳиссасини қўшади. Ҳам ўзига яхши, ҳам рўзғорига. Қўшнимизнинг турмуши бузилди. Икки нафар қизалоқлари бор. Қизлар эрта-индин бўй етиб узатиладиган бўлиб турибди. Эркак маҳалла-куйда ҳали уни, ҳали буни ишларини бажариб уч-тўрт сўм топиб келарди. Хотин эса иккита қизи билан қачон қарманг кўчада. Эри бир азобда топиб келган пулга майда-чуйда нарсалар олиб онасига олиб бориб берарди. Она деганлари ҳам қизини олдига олиб, “болам, бу рўзғор деган ғор фақат бир кишининг меҳнати билан эмас, икковларинг ҳам бирга жавлон уришларинг керак. Сен аёлсан, уй-жойингга қара, томорқангга экин-текин эккин, дарахт-боғ қил. Эрта индин қиз узатишинг керак”, деб насиҳат қилмасди. Уям ўзининг қорни тўйишини ўйлаган-да. Ишқилиб нима бўлдию уларнинг оиласи бузилди. Аёл бир қизи билан онасиникига қайтиб келди. Шундан кейин отаси, сен билан қизингни қандай боқамиз, деб аёлни ишга жойлаштирриб қўйди. Эрини уйида оёғини йиғиштирмаган хотин энди тонг қоронғусида иссиқхонага ишлагани жўнайди. Қизчаси ҳам қишлоқда аёлларнинг юмушига қарашиб пул топади. Бундан нима маъно?! Шу ишининг ҳеч йўқ ярмини эриникида қилса турмуши бузилмасди. Ана энди ишларкан, заҳмат чекиб меҳнат қиларкан-ку! Э, қизим, аёлларнинг ҳаммаси ҳам уйим -жойим дейдиганлар эмас. Ана шунақа, ўзига ишлаш ёқмайдиганлар маломат қилади эрига, сенга тегиб нима кўрдим, деб», – дейди, ёши улуғ онахоналардан бири.

Боқибеғам эркакнинг дастидан дод!
Аммо танганинг орқа томонига назар ташлайдиган бўлсак, ҳозир рўзғор боқадиган эркак қолганми ўзи, деб ҳам ўйланасан киши. Йигитлар уйланиш борасида мулоҳаза қилишса, аввал бўлажак келиннинг мол-давлати, ота-онасининг бойлиги, мансабига қараб танлашади. Хўш, нимага шунақа қилишади? Оилани хотиним боқади, деган мақсадда пулдор, ишли, бадавлат оиланинг қизларига уйланишади. Оилани моддий таъминлаш эркакнинг вазифаси, лекин эркаклар айни пайтда ўз бурчларини “унутиб” қўйишяпти. Аёллар ўзидан ўзи бозорга чиқмайди, хорижга иш излаб бориб одам савдосига йўлиқишмайди. Ҳаммасига эркаклар сабаб. Боқибеғам эркакларнинг дастидан азият чекаётган аёллар бора-бора қўрс, бемеҳр, қаҳри қаттиқ бўлиб кетишяпти.

Бахт мукаммал ато этилмайди. Кимнингдир рўзғории тўкин, егани олдида, емагани кетида, эгнида зару тиллолар ўйнайди, аммо фарзанди йўқ ёки ўзининг ё фарзандининг соғлиги яхши эмас. (Ҳалол меҳнат билан фаровон яшайдиганлар бундан мустасно)! Кимдир қўл учидагина амаллаб кун кечирадию фарзандлари, ўзи соғлом, оиласи хотиржам. Аллоҳ бандаларига сўраганини, истаганини ато этади. Шундай экан, инсон ўзи истаган бахтига ҳам эришмоғи муқаррар. Сўнгисўз ўрнида айтмоқчи бўлганимиз, оилаларимизни бахт саодат, беку бекаларимизни бир-бирларига бўлган эҳтиром ва муҳаббат тарк этмасин.